Gỡ “nút thắt” pháp lý tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh

Trong đó, việc UBND thành phố sẽ thiết lập 12 phương án khắc phục hậu quả xử lý vi phạm trật tự xây dựng có tính chất toàn diện đối với 12 công trình đã tạo niềm tin lớn với nhân dân, đặt kỳ vọng các “nút thắt” được giải quyết một cách hài hòa, hợp tình hợp lý. Phóng viên Báo Hànộimới ghi nhận ý kiến của các chuyên gia, luật sư, người dân xung quanh các vấn đề này.

GS.TS Hoàng Xuân Cơ, Trưởng ban Khoa học, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam:
Bảo đảm công khai, minh bạch

Tôi đồng tình và đánh giá cao tinh thần quyết liệt của thành phố Hà Nội trong công tác quản lý, điều hành, đặc biệt là việc HĐND thành phố thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả đối với 12 dự án có vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh . Đây là động thái cần thiết, thể hiện trách nhiệm của chính quyền thành phố trước những tồn tại kéo dài, đồng thời cho thấy quyết tâm lập lại kỷ cương trong quản lý đô thị, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật.

Theo tôi, một trong những nguyên tắc quan trọng trong quản lý nhà nước là không để vi phạm trở thành “sự đã rồi”. Khi sai phạm đã được xác định thì phải có biện pháp xử lý phù hợp, kiên quyết, không thể vì tâm lý tiếc công trình, tiếc nguồn lực đầu tư hay lo ngại lãng phí mà tìm cách hợp thức hóa những việc làm trái quy định. Thực tế xử lý công trình vi phạm tại số 8B Lê Trực trước đây là một bài học đáng chú ý. Nếu không kiên quyết xử lý từ đầu, những sai phạm trong xây dựng, quy hoạch sẽ tạo tiền lệ không tốt, làm suy giảm kỷ cương và hiệu lực quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, quá trình triển khai cần đặc biệt coi trọng tính công khai, minh bạch. Thành phố cần thông tin rõ các tiêu chí phân loại, phương án xử lý đối với từng dự án, trách nhiệm của các bên liên quan cũng như lộ trình thực hiện để người dân nắm bắt, giám sát. Khi mọi chủ trương, giải pháp đều rõ ràng, có căn cứ pháp lý và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, sự đồng thuận xã hội sẽ được củng cố. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Hà Nội xử lý dứt điểm các tồn tại, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển đô thị bền vững.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi:

Kỷ cương đô thị và quyền lợi người dân

Việc HĐND thành phố Hà Nội thông qua cơ chế đặc thù xử lý những tồn tại tại 12 công trình, dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh mở ra hướng giải quyết cho một vấn đề kéo dài, tác động đến đời sống cư dân. Quyết sách thể hiện nỗ lực của thành phố trong việc kết hợp yêu cầu quản lý đô thị với trách nhiệm bảo đảm an sinh.

Nhà ở là tài sản, đồng thời là nền tảng ổn định cuộc sống của mỗi gia đình. Vì vậy, giải quyết vướng mắc tại các dự án cần được nhìn nhận trong tổng thể quan hệ giữa pháp lý, kinh tế và xã hội. Một phương án phù hợp phải xác định rõ trách nhiệm khắc phục, đồng thời tạo điều kiện để người dân chủ động sắp xếp cuộc sống.

Theo cơ chế được thông qua, người thuộc diện phải di dời được bồi thường, ưu tiên mua nhà tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện. Trường hợp đáp ứng điều kiện được ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án của chủ đầu tư, không qua bốc thăm. Các lựa chọn này có ý nghĩa thiết thực, mở thêm cơ hội tiếp cận chỗ ở, giảm bớt áp lực trong quá trình chuyển nơi sinh sống.

Đáng chú ý, trách nhiệm chi trả chi phí khắc phục vi phạm được đặt đúng vào chủ đầu tư. Nguyên tắc ấy góp phần bảo vệ người mua nhà, củng cố tính minh bạch và trách nhiệm trên thị trường bất động sản. Việc áp dụng cơ chế đặc thù cũng cần được hiểu gắn với những điều kiện cụ thể, bảo đảm yêu cầu an toàn công trình và trật tự đô thị.

Từ góc độ kinh tế, từng bước tháo gỡ vướng mắc có thể giúp giảm chi phí do tranh chấp kéo dài, cải thiện khả năng thực hiện các quyền về tài sản và củng cố niềm tin. Giá trị của chính sách còn nằm ở việc giảm sự bất định, để các gia đình yên tâm lao động, học tập, hoạch định tương lai.

Để chủ trương đi vào cuộc sống, cần công khai phương án xử lý từng dự án, căn cứ xác định quyền lợi, tiến độ và đầu mối hướng dẫn. Đối thoại, giải thích rõ điều kiện thụ hưởng, giám sát nguồn lực thực hiện nghĩa vụ của chủ đầu tư sẽ giúp tăng tính khả thi và sự đồng thuận.

Nỗ lực của Hà Nội cần được ghi nhận với tinh thần cùng tháo gỡ khó khăn, cùng hướng tới kết quả bền vững. Sự phối hợp có trách nhiệm giữa chính quyền, doanh nghiệp và cư dân sẽ góp phần đưa chính sách thành những bảo đảm cho cuộc sống, qua đó xây dựng môi trường đô thị minh bạch, nhân văn.

Luật sư Phùng Lê Hải, Công ty Luật TNHH Đông Hà Nội:

Bảo vệ quyền lợi cư dân

Theo tôi, việc HĐND thành phố Hà Nội ban hành cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh thể hiện nỗ lực chủ động giải quyết những tồn tại kéo dài, đồng thời chú trọng ổn định đời sống người dân và bảo đảm trật tự quản lý đô thị. Việc xử lý cần hài hòa hai yêu cầu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của những người mua nhà không có lỗi.

Tại Điểm B, D, Khoản 1, Điều 12, Luật Thủ đô năm 2026 đã đặt ra yêu cầu phát triển, cải tạo đô thị phải phù hợp quy hoạch, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, đồng thời hài hòa lợi ích giữa người dân, nhà nước và doanh nghiệp. Vì vậy, việc tháo gỡ vướng mắc tại các dự án phải tuân thủ quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu an toàn, nhưng cũng cần hạn chế tối đa những tác động không cần thiết đến cuộc sống của cư dân.

Theo tôi, điểm quan trọng của cơ chế đặc thù là phân định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư với quyền lợi của người mua nhà. Những người mua nhà không có lỗi, nên không phải gánh thay trách nhiệm khắc phục vi phạm và các nghĩa vụ tài chính thuộc về chủ đầu tư. Với những căn hộ đủ điều kiện tiếp tục tồn tại, cần sớm tháo gỡ vướng mắc pháp lý để người dân thực hiện đầy đủ quyền sở hữu. Trường hợp phải di dời, phá dỡ, cần có phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí chỗ ở phù hợp, hạn chế tối đa xáo trộn đời sống.

Cùng với đó, thành phố cần công khai phương án xử lý, tăng cường đối thoại và xem xét thấu đáo các kiến nghị chính đáng của cư dân. Đây là cơ sở để bảo đảm tính minh bạch, tạo sự đồng thuận và đưa cơ chế đặc thù vào thực tiễn hiệu quả, đúng pháp luật.

Luật sư Nguyễn Thị Thanh Phương, Công ty luật TNHH Phương Bình:

Hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân

Theo tôi, chủ trương của thành phố là phù hợp với quy định. Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với tái thiết, cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số dự án trên địa bàn thành phố Hà Nội trong đó có các dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh là đúng thẩm quyền. Luật Thủ đô đã trao quyền cho HĐND thành phố ban hành các biện pháp đặc thù và quyết định chính sách đặc biệt để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án có sai phạm tồn tại kéo dài.

Đối với các dự án xây dựng sai quy hoạch, vượt tầng hay tăng số lượng căn hộ so với giấy phép, thành phố được áp dụng cơ chế xử lý đặc thù. Theo đó, người dân thuộc diện phải di dời được bồi thường, ưu tiên mua nhà ở tại các dự án do chủ đầu tư thực hiện hoặc mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm nếu đáp ứng đủ điều kiện, đồng thời quy rõ trách nhiệm của chủ đầu tư đối với việc khắc phục vi phạm. Chủ trương trên đã đảm bảo được quyền lợi của người dân, hiện thực hóa nguyên tắc bảo vệ lợi ích chính đáng của bên thứ ba, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Ông Phạm Mạnh Hùng (86 tuổi), cư dân tòa HH1A, khu đô thị Linh Đàm, phường Hoàng Liệt:

Không để người dân phải gánh chịu toàn bộ hệ quả

Sau nhiều năm sinh sống tại khu đô thị Linh Đàm, tôi mong muốn phương án xử lý của thành phố sẽ được triển khai thấu đáo, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu khắc phục sai phạm và quyền lợi của người mua nhà. Dù căn hộ gia đình tôi không nằm ở tầng cao, tôi cho rằng mỗi trường hợp cần được xem xét trên cơ sở pháp lý và mức độ an toàn thực tế, không nên áp dụng một phương án chung cho tất cả cư dân.

Theo tôi, đối với những căn hộ không thuộc diện vi phạm, đáp ứng điều kiện an toàn và được phép tồn tại, cơ quan chức năng cần sớm giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở. Với những trường hợp buộc phải di dời, cần công khai phạm vi ảnh hưởng, căn cứ xử lý, kết quả đánh giá khả năng chịu lực của công trình cũng như phương án bồi thường, bố trí nơi ở mới để người dân nắm rõ và thực hiện.

Một vấn đề khác cũng cần được làm rõ là trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc để xảy ra sai phạm. Người dân mua nhà không phải là chủ thể quyết định việc xây dựng sai phép, vì vậy không thể để họ phải gánh chịu toàn bộ hệ quả.

Chị Đặng Hoa Thúy (46 tuổi), cư dân tòa HH4B, chung cư HH Linh Đàm, phường Hoàng Liệt:

Bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân

Lý do khiến gia đình tôi lựa chọn mua nhà tại HH Linh Đàm trước đây là giá căn hộ phù hợp với khả năng tài chính, trong khi khu vực có hệ thống trường học, chợ, cửa hàng và các dịch vụ thiết yếu phục vụ sinh hoạt thuận tiện. Sau nhiều năm sinh sống, gia đình đã dần ổn định cuộc sống tại đây.

Theo tôi, nếu phải di dời, phương án bồi thường hoặc bố trí nơi ở mới cần tính đến điều kiện kinh tế, khả năng tài chính và nhu cầu sinh hoạt của từng gia đình. Giá nhà ở tại Hà Nội hiện nay khá cao, việc tìm được một căn hộ có vị trí thuận tiện, diện tích phù hợp và mức giá vừa với khả năng chi trả không hề dễ dàng. Vì vậy, chúng tôi mong các cơ quan chức năng cân nhắc kỹ lưỡng, có phương án phù hợp, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Chị Lê Huyền Nga (50 tuổi), phố Nguyễn Khánh Toàn, phường Nghĩa Đô: Giữ nghiêm kỷ cương đô thị

Tôi là một công dân sinh sống tại khu chung cư khác trên địa bàn thành phố, nên rất quan tâm đến các cơ chế đặc thù với những sai phạm tại 12 dự án của Mường Thanh. Điều chúng tôi kỳ vọng là các cơ quan chức năng xây dựng lộ trình thực hiện cụ thể, công khai các tiêu chí xử lý đối với từng dự án để người dân hiểu rõ căn cứ pháp lý, phương án giải quyết và trách nhiệm của các bên liên quan. Và các thông tin này cần được công bố đầy đủ, dễ tiếp cận, tránh tình trạng mỗi nơi giải thích một cách, khiến người dân hoang mang hoặc phát sinh tâm lý thiếu công bằng.

Đối với những trường hợp có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người mua nhà, các cơ quan, đơn vị cần tổ chức đối thoại thực chất, giải đáp rõ những vấn đề người dân quan tâm, từ tính pháp lý của căn hộ, điều kiện bảo đảm an toàn công trình đến phương án xử lý nếu phát sinh yêu cầu khắc phục hoặc di dời. Người dân cần được biết mình chịu tác động như thế nào, quyền lợi được bảo đảm ra sao và cơ quan nào chịu trách nhiệm giải quyết khi có vướng mắc.

Bên cạnh đó, quá trình tháo gỡ phải gắn với việc làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, không để việc xử lý sai phạm trở thành gánh nặng cho những người dân đã mua nhà. Những vi phạm cần được xem xét trên cơ sở hồ sơ, mức độ và hậu quả cụ thể; giải pháp đưa ra vừa phải tuân thủ pháp luật, vừa tính đến sự ổn định đời sống của các hộ dân.