Eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa phần lớn vào thứ Tư, khi các chủ tàu cố gắng tìm hiểu xem liệu họ có thể an toàn đi qua tuyến đường thủy quan trọng này sau thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran được công bố rạng sáng ngày 8/4 hay không.
Chỉ có ba tàu được quan sát thấy rời khỏi khu vực vào thứ Tư, theo dữ liệu theo dõi tàu. Một số có liên hệ với Iran, và truyền thông nước này sau đó đưa tin rằng việc đi lại của tàu chở dầu sẽ vẫn bị chặn sau các cuộc tấn công vào Lebanon. Trong điều kiện bình thường, khoảng 135 tàu đi qua mỗi ngày, và hiện có hơn 800 tàu chở hàng đang bị mắc kẹt bên trong vịnh, chủ yếu là chờ đợi để rời đi.
Trong khi các chủ tàu và các nhóm bảo hiểm hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn, họ cũng cảnh báo rằng cần thêm thông tin chi tiết để xác định liệu việc đi lại an toàn có khả thi hay không. Iran cho biết một điều kiện tiên quyết của thỏa thuận ngừng bắn là lực lượng vũ trang của họ phải phối hợp điều hướng qua kênh dẫn dầu quan trọng nhất thế giới này.
“Thời gian sẽ trả lời liệu đó là tạm ngừng hay hòa bình, nhưng trong thời gian này, rất khó có khả năng hoạt động thương mại vào vùng Vịnh sẽ đơn giản được nối lại,” Neil Roberts, người đứng đầu bộ phận hàng hải và hàng không tại Hiệp hội Thị trường Lloyd’s, cho biết. “Khu vực này vẫn đang đối mặt với rủi ro cao do chưa có căng thẳng nào được giải quyết.”
Các chủ tàu nói rằng vẫn chưa rõ việc vận chuyển sẽ diễn ra như thế nào trên thực tế. A.P. Moller-Maersk A/S, hãng vận tải container lớn thứ hai thế giới, cho biết việc tạm dừng hoạt động “có thể tạo ra cơ hội quá cảnh, nhưng chưa mang lại sự chắc chắn hoàn toàn về hàng hải”. Nippon Yusen KK của Nhật Bản cho biết họ đang theo dõi tình hình. Hapag-Lloyd AG của Đức cho biết họ sẽ tiếp tục tránh eo biển Hormuz vào lúc này nhưng nói thêm rằng lệnh ngừng bắn là tích cực.
Bimco, một nhóm thương mại vận tải biển mà các thành viên kiểm soát gần hai phần ba năng lực vận chuyển hàng hóa đường biển của thế giới, cũng tỏ ra thận trọng, đồng thời cho biết họ vẫn đang chờ đợi thông tin chi tiết về kế hoạch điều hướng an toàn từ Mỹ và Iran.
“Rời khỏi Vịnh Ba Tư mà không có sự phối hợp trước với Mỹ và Iran sẽ tiềm ẩn rủi ro cao và không nên làm”, Jakob Larsen, giám đốc an toàn và an ninh của nhóm, cho biết.
Một số chủ tàu ở châu Á, Trung Đông và châu Âu cho biết họ đang liên hệ với các công ty bảo hiểm và cố vấn an ninh, và đã đặt các tàu trong tình trạng sẵn sàng để quá cảnh eo biển Hormuz .
Các chủ tàu, nhà môi giới và công ty bảo hiểm cũng chỉ ra rằng có nhiều phiên bản khác nhau về kế hoạch hòa bình của Iran là một lý do dẫn đến sự thiếu rõ ràng.
Iran cho biết họ đã đồng ý cho phép đi lại an toàn trong hai tuần, phối hợp với lực lượng vũ trang của mình và trong phạm vi “giới hạn kỹ thuật”.
Ngược lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố “MỞ CỬA HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC và AN TOÀN”. Ông nói trong một bài đăng riêng trên mạng xã hội rằng Mỹ sẽ “giúp giải quyết tình trạng tắc nghẽn giao thông” và “hiện diện” để đảm bảo dòng chảy thông suốt, những lựa chọn khó có thể làm hài lòng Tehran.
“Bạn không thể khôi phục lại dòng chảy vận tải biển toàn cầu trong vòng 24 giờ,” Jennifer Parker, giáo sư thỉnh giảng tại Viện Quốc phòng và An ninh Đại học Tây Úc, cho biết. “Các chủ tàu chở dầu , công ty bảo hiểm và thủy thủ đoàn cần tin rằng rủi ro thực sự đã giảm – chứ không chỉ là tạm dừng.”
Dữ liệu từ công ty tình báo Kpler cho thấy, các tàu vận chuyển năng lượng chiếm phần lớn trong đội tàu bị mắc kẹt ởvùng Vịnh. Hiện có 426 tàu chở dầu thô và nhiên liệu sạch, cộng thêm 34 tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng và 19 tàu chởkhí tự nhiên hóa lỏng. Số còn lại đang chở các mặt hàng khô, như nông sản hoặc kim loại, hoặc container.
Các nhà buôn và chủ tàu hiện đang theo dõi sát sao xem liệu các tàu có bắt đầu di chuyển qua eo biển theo cả hai hướng hay không, và tình hình của chúng ra sao. Tính đến sáng ngày 8/4, hơn 1.000 tàu đang chờ ở cả hai phía, tập trung quanh Dubai và Khor Fakkan, trong Vịnh Oman.
Ngày 8/4, người ta thấy nhiều tàu đủ loại tập trung ở hai bên eo biển Hormuz , xung quanh Dubai ở Vịnh Ba Tư và Khor Fakkan ở Vịnh Oman.
“Thật tốt khi thấy thị trường phản ứng như vậy, nhưng đây mới chỉ là ngày đầu tiên của một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời,” Michael Pregent, cựu cố vấn tình báo Mỹ, nói. “Chúng ta có thể sẽ thấy chính quyền kiểm soát việc ai được phép đi qua, ai bị buộc tội gì và ai bị từ chối.”
Theo thống kê của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) vào cuối tháng 3, khoảng 20.000 thủy thủ dân sự đang mắc kẹt trên các tàu bị mắc cạn và các tàu tiện ích và hỗ trợ khác. Cơ quan Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng các thành viên thủy thủ đoàn này đang phải đối mặt với nguồn cung cấp cạn kiệt, mệt mỏi và căng thẳng tâm lý.
IMO cho biết hôm thứ Tư rằng họ hoan nghênh thỏa thuận này.
“Tôi đang làm việc với các bên liên quan để thực hiện một cơ chế thích hợp nhằm đảm bảo việc di chuyển an toàn của các tàu qua eo biển Hormuz ”, Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết. “Ưu tiên hiện nay là đảm bảo một cuộc sơ tán đảm bảo an toàn hàng hải.”