Hộ kinh doanh phải kê khai số tài khoản như doanh nghiệp

Lo ngại lẫn lộn dòng tiền chi tiêu và kinh doanh

Trong dự thảo nghị định về kê khai, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đang được Bộ Tài chính tổ chức lấy ý kiến, có điểm mới đáng chú ý là hộ, cá nhân kinh doanh phải thông báo cho cơ quan thuế toàn bộ các tài khoản dùng cho hoạt động kinh doanh, không chỉ giới hạn ở tài khoản phục vụ nghĩa vụ nộp thuế. Bộ Tài chính lý giải quy định này nhằm tăng cường kiểm soát dòng tiền và doanh thu của hộ kinh doanh, góp phần hạn chế thất thu thuế.

Theo luật sư Trần Xoa, Công ty luật TNHH Minh Đăng Quang, đề xuất trên của Bộ Tài chính là hoàn toàn hợp lý trên nguyên tắc hướng đến môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng. Thực tế thời gian qua, nhiều trường hợp khách hàng đi ăn nhà hàng, đến khi thanh toán, được yêu cầu chuyển khoản vào số tài khoản cá nhân, thay vì tài khoản của hộ kinh doanh. Thậm chí, còn có tình trạng người mua hàng hay ăn uống, khi thanh toán, chủ quán không nhận tiền chuyển khoản, đòi thu cho được tiền mặt. Điều đó cho thấy có tình trạng đối phó để giảm mức doanh thu, giảm mức thuế phải đóng khi chuyển sang kê khai. "Đề xuất này có thể xuất phát từ những tình huống đó, mục đích chung là tránh thất thu thuế", luật sư Trần Xoa nói.

Ảnh: Lam Nghi

Có chung quan điểm, chuyên gia thuế Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas , cho biết với doanh nghiệp, trước đây thường được yêu cầu thông báo các số tài khoản có hoạt động giao dịch kinh doanh mua bán cho cơ quan thuế hoặc Sở KH-ĐT nơi đăng ký kinh doanh. Sau này, thông tin tài khoản ngân hàng được kiểm soát bởi mã số thuế nên doanh nghiệp không cần thông báo nữa. Cơ quan thuế không biết chính xác trong tài khoản có giao dịch gì, nhưng vẫn có thể kiểm soát được khi cần. Nếu doanh nghiệp trốn thuế, ngành thuế có thể phối hợp ngân hàng để phong tỏa tài khoản, hoặc khi thanh kiểm tra thuế có thể yêu cầu sao kê... "Với hộ kinh doanh sau này cũng vậy, việc yêu cầu liệt kê các số tài khoản có hoạt động mua bán là bình thường. Cơ quan thuế chỉ biết bao nhiêu tài khoản, nhưng không biết chính xác trong tài khoản đó có giao dịch gì. Nếu sau này qua quá trình quản lý, giám sát, phát hiện hộ, cá nhân kinh doanh đó có dấu hiệu trốn thuế, thì việc giám sát của cơ quan thuế thuận tiện hơn", ông Tuấn giải thích.

Tuy nhiên, trao đổi với Thanh Niên, nhiều hộ kinh doanh bày tỏ băn khoăn về quyền riêng tư trong tài chính cá nhân trước đề xuất mới nói trên. Bà Cẩm Tú, hộ kinh doanh hàng bách hóa tại P.Phú Thọ (TP.HCM), cho hay gia đình hiện chỉ sử dụng một tài khoản ngân hàng chung cho cả bán hàng, mua hàng, chi tiêu sinh hoạt trong gia đình... "Liệu cơ quan thuế có bắt buộc kê khai tất cả tiền vào ra tài khoản này không? Nếu tự kê khai, quá trình đó có thể bị sai sót vì tiền chi tiêu hằng ngày cũng rất nhiều. Trong trường hợp đó, hộ kinh doanh kê khai bị sai sót thì bị xử phạt hay quy vào tội trốn thuế không?", bà Tú nêu vấn đề.

Bà Hồng Diệu, chủ hộ kinh doanh hàng thời trang tại P.Tân Hòa (TP.HCM), cũng phân vân do bán online nên tiền vào tài khoản cá nhân, người thân, qua app Momo, Zalopay... Như vậy bà có phải kê khai cả số tài khoản của con cái không? Bà Diệu phân trần: "Con cái đi học cần đóng tiền học và tiền chi tiêu hằng ngày, đôi khi tiền hàng bán vài ba trăm ngàn, tôi đưa số tài khoản của con cho họ chuyển luôn để mình khỏi chuyển".

Đa số hộ kinh doanh bày tỏ lo lắng vì phải kê khai số tài khoản , tiền vào, tiền ra của tài khoản cá nhân, người thân trong gia đình. Một số khác thắc mắc nếu không làm đúng liệu có bị phạt ngay hay không và đề nghị được hướng dẫn đơn giản và rõ ràng hơn.

Nên có số tài khoản riêng phục vụ kinh doanh

"Do đó, hộ kinh doanh nên sử dụng tài khoản ngân hàng riêng để phục vụ hoạt động kinh doanh, và cũng nên chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế một cách trung thực để tránh các rủi ro truy thu thuế. Bởi định hướng của nhà nước là minh bạch dòng tiền kinh doanh và tăng cường kiểm soát tài khoản ngân hàng liên quan hoạt động kinh doanh để giám sát nghĩa vụ thuế", ông Lê Văn Tuấn khuyến cáo.

Luật sư Trần Xoa cũng đồng tình đã đến lúc hộ kinh doanh phải có số tài khoản ngân hàng riêng phục vụ dòng tiền mua bán cũng như nghĩa vụ thuế còn việc chi tiêu riêng nên dùng tài khoản khác.

"Đã đi kinh doanh, không thể nói tôi chỉ cần một tài khoản, dùng nhiều tài khoản rắc rối. Cá nhân làm công ăn lương khác hoàn toàn cá nhân kinh doanh hay hộ kinh doanh. Không nên "trộn chung" để làm khó chính mình lẫn cơ quan quản lý thuế. Bởi khi nghi ngờ, cơ quan thuế yêu cầu kê khai các khoản tiền ra, tiền vào, nếu lẫn lộn các khoản chi cá nhân, sẽ rất khó khăn cho hộ kinh doanh lẫn cơ quan thuế", luật sư Trần Xoa khuyến cáo.

Theo quy định tại Quyết định 3389 của Bộ Tài chính , không phải tất cả cá nhân, hộ kinh doanh phải mở tài khoản ngân hàng từ ngày 1.1.2026. Quy định này chỉ áp dụng đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 200 triệu đồng/năm trở lên. Hiện tại, ngưỡng doanh thu chịu thuế cũng đã được đề xuất nâng lên 500 triệu đồng. "Như vậy, nếu đề xuất về số tài khoản của hộ kinh doanh tại dự thảo nghị định về kê khai tính thuế được thông qua, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm có thể không cần mở tài khoản ngân hàng, nhưng khai số tài khoản phục vụ kinh doanh bắt buộc phải có. Theo đó, mọi cá nhân, hộ kinh doanh cần kê khai các số tài khoản ngân hàng có phục vụ cho mục đích kinh doanh", ông Trần Xoa giải thích.