Không 'nén' cao ốc vào trung tâm TP.HCM

Lấy đất làm công viên

Theo đó, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang cho biết TP đang nghiên cứu điều chỉnh cấu trúc đô thị theo hướng giãn dân ra vùng ven. Các dự án nhà ở mới sẽ ưu tiên phát triển tại khu vực ngoại thành, gắn với đầu tư hạ tầng giao thông đồng bộ để kết nối thuận lợi với trung tâm. Do vậy, chung cư cao tầng sẽ không mọc ở trung tâm nữa. Những khu đất lớn sẽ ưu tiên làm công viên, không gian công cộng phục vụ cộng đồng.

Để thu hút người dân chuyển dịch ra ngoài trung tâm, TP.HCM sẽ đồng thời đầu tư mạnh hệ thống giao thông kết nối, rút ngắn thời gian di chuyển. Nhiều dự án hạ tầng lớn sẽ được triển khai vào cuối tháng 6, đầu tháng 7 có tổng vốn hơn 10 tỉ USD, trong đó có dự án đường sắt kết nối Thủ Thiêm - Long Thành.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Chủ trương này ngay lập tức nhận được sự đồng tình lớn của người dân, giới chuyên gia quy hoạch. Theo kiến trúc sư (KTS) Khương Văn Mười, nguyên Chủ tịch Hội KTS TP.HCM, khi xây quá nhiều chung cư ở khu vực trung tâm, những nơi đông dân cư sẽ kéo thêm người dân, phương tiện giao thông đổ về, gây nên tình trạng kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường. Do vậy các khu đô thị, chung cư cao tầng nên xây ở vùng ngoại thành, tại các khu TOD ở các ga metro phía ngoài TP, dọc các tuyến cao tốc, đường vành đai để thuận lợi cho người dân khi di chuyển vào trung tâm TP.

"Đây không đơn thuần là một phát biểu mang tính quản lý đô thị , mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển của TP lớn nhất cả nước là ưu tiên chất lượng sống thay vì chạy theo mật độ bê tông hóa. Bởi suốt nhiều năm qua, khu vực trung tâm TP.HCM liên tục mọc lên các cao ốc. Những công trình này từng được xem là biểu tượng của sự phát triển hiện đại, nhưng hệ quả để lại là áp lực dân số ngày càng lớn, gây quá tải cho hệ thống hạ tầng và đặc biệt là sự khan hiếm nghiêm trọng các không gian công cộng phục vụ người dân và du khách", ông Khương Văn Mười nói và cho biết thêm tại nhiều phường trung tâm, người dân gần như không có đủ công viên, sân chơi hay mảng xanh đúng nghĩa.

Trong khi đó, không ít khu "đất vàng" sau khi được giao cho doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng quây tôn nhiều năm, chậm triển khai hoặc bỏ hoang để chờ thời cơ tăng giá sang tay kiếm lời. Bởi vậy, quan điểm thu hồi các dự án chậm triển khai để chuyển đổi thành công viên được xem là hướng đi đúng đắn. Một đô thị với hàng chục triệu dân như TP.HCM không thể tiếp tục phát triển theo kiểu "nén" toàn bộ dân cư và hoạt động kinh tế vào khu trung tâm vốn đã quá chật chội. Đã đến lúc TP cần một "bàn tay sắt" để dọn dẹp lại những bất cập trước đây, mở ra một thời kỳ phát triển mới của TP rực rỡ hơn, đàng hoàng và to đẹp hơn, xứng đáng với một TP đầu tàu về kinh tế của cả nước.

"Thành phố 15 phút"

Sống và làm việc tại TP.HCM hơn 45 năm, TS Võ Kim Cương, nguyên Phó KTS trưởng TP.HCM, luôn đau đáu suy nghĩ làm sao để đô thị TP phát triển bền vững. Nên khi Bí thư Trần Lưu Quang có chủ trương không cho xây mới chung cư trong nội đô, ông đồng tình ủng hộ ngay. Bởi chủ trương hạn chế xây chung cư cao tầng ở khu trung tâm là cần thiết và thực tế đã được đặt ra từ nhiều năm trước, nhưng lần này Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang chỉ đạo quyết liệt hơn. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở hệ thống hạ tầng giao thông vốn đã quá tải và yếu kém so với tốc độ phát triển đô thị. Mạng lưới giao thông ở khu trung tâm của TP hiện thiếu các tuyến đường có lộ giới lớn, khả năng kết nối giữa nội thành và ngoại thành còn hạn chế. Nếu tiếp tục dồn thêm dân cư vào trung tâm thông qua các dự án cao tầng sẽ khiến tình trạng ùn tắc giao thông, ngập nước càng trở nên nghiêm trọng hơn.

TS Võ Kim Cương cho rằng, từ sau năm 1975 đến nay, TP.HCM chưa có nhiều cuộc đầu tư lớn mang tính đột phá về giao thông đô thị. Hệ quả là nhiều khu dân cư vẫn tồn tại trong tình trạng nhà cửa chật chội, xây dựng tự phát, thiếu không gian công cộng và hạ tầng yếu kém. Cho nên đây là thời cơ vàng để tái thiết TP, đưa chung cư ra khu vực ngoại thành cùng với đó là tạo lập cuộc sống mới cho người dân như tạo việc làm, xây thêm trường học, bệnh viện và đầy đủ các dịch vụ thiết yếu.

"Đây là bài toán quy hoạch tổng thể theo hướng đa trung tâm. Mỗi trung tâm phải là một đô thị hoàn chỉnh, có đầy đủ dịch vụ và công ăn việc làm cho người dân. Theo định hướng này, người dân cần được đáp ứng nhu cầu sống trong bán kính di chuyển khoảng 15 phút từ nơi ở đến nơi làm việc, trường học hay khu vui chơi giải trí. Đây cũng là mô hình "TP 15 phút" đang được nhiều đô thị lớn trên thế giới hướng tới. Ở nhiều quốc gia phát triển, người dân có thể sống cách nơi làm việc 50 - 100 km nhưng vẫn di chuyển thuận lợi nhờ hệ thống tàu cao tốc và giao thông công cộng hiện đại, thời gian đi lại chỉ khoảng 15 - 30 phút", TS Võ Kim Cương cho hay.

Thực tế cho thấy, nhiều TP lớn trên thế giới hiện không còn ưu tiên tối đa hóa diện tích xây dựng như trước đây. Thay vào đó, họ dành nhiều quỹ đất hơn cho công viên, mặt nước, quảng trường và không gian công cộng nhằm nâng cao chất lượng sống cho cư dân đô thị. Giá trị của một TP hiện đại không chỉ được đo bằng số lượng cao ốc hay những tòa nhà chọc trời, mà còn ở việc người dân có được sống trong môi trường trong lành, tiện nghi và cân bằng hay không. "Phát biểu của Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cũng gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc siết chặt kỷ cương trong quản lý quy hoạch và sử dụng đất đai. Những khu "đất vàng" bị bỏ hoang hoặc chậm triển khai nhiều năm không thể tiếp tục trở thành công cụ đầu cơ. Nếu doanh nghiệp không đủ năng lực triển khai hoặc cố tình "ôm đất", việc thu hồi để chuyển đổi thành công viên, quảng trường hay không gian sinh hoạt cộng đồng là hướng đi hợp lý và cần thiết", KTS Võ Kim Cương nhấn mạnh.