Không nên tiếp tục coi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ ưu đãi chủ yếu đối với các nhà đầu tư

Đổi mới cách tiếp cận chính sách ưu đãi đầu tư

Ngày 11/11 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội  Trần  Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận về dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch.

Phát biểu tại phiên thảo luận, cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành Nghị quyết một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Đoàn TP. Bắc Ninh ) đồng tình với nhiều nội dung trong tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội. Nhất trí với các chính sách lớn, ông Lâm đề cập đến hai nội dung.

Về chính sách ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp tại Điều 6 trong mối quan hệ với thuế tối thiểu toàn cầu, ông Lâm đồng tình với chủ trương cần có những chính sách đủ sức hấp dẫn để thu hút những dự án du lịch chất lượng, có khả năng cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, ông Lâm đề nghị đánh giá kỹ hơn hiệu quả thực chất của công cụ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp trong điều kiện, bối cảnh hiện nay.

Ông Lâm phân tích: Việt Nam đã thực hiện thuế tối thiểu toàn cầu từ năm 2024 nhằm hạn chế việc chuyển dịch lợi nhuận, tránh thuế, chống xói mòn cơ sở thuế và cạnh tranh giảm thuế giữa các quốc gia. Theo đó, các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi điều chỉnh có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu Euro trở lên về nguyên tắc phải bảo đảm mức thuế tối thiểu là 15% theo quy tắc quốc tế.

Trong khi đó, dự thảo Nghị quyết đề xuất thuế suất ưu đãi với mức thấp nhất là 10%, miễn thuế tối đa 4 năm và giảm thuế trong những năm tiếp theo đối với một số nhóm dự án. “Như vậy, cùng được áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10%, nhưng doanh nghiệp nằm ngoài phạm vi thuế tối thiểu toàn cầu có thể được hưởng đầy đủ ưu đãi; trong khi các doanh nghiệp thuộc tập đoàn đa quốc gia lớn có thể phải nộp thêm các khoản thuế bổ sung. Hiệu quả thực tế của cùng một chính sách sẽ không giống nhau”, ông Lâm nói.

Đáng chú ý những dự án du lịch quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng mà Nghị quyết hướng tới thu hút lại có thể do các tập đoàn đa quốc gia thuộc diện điều chỉnh.

Dẫn Báo cáo số 1005 của Chính phủ tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về vấn đề này. Trong đó, Báo cáo cho rằng Quỹ hỗ trợ đầu tư sẽ bù đắp nếu doanh nghiệp phải chịu thuế bổ sung theo quy định thuế tối thiểu toàn cầu 15%. Nhưng ông Lâm đề nghị cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa ưu đãi thuế, thuế tối thiểu toàn cầu và Quỹ hỗ trợ đầu tư. Quỹ có mục tiêu, đối tượng và điều kiện hỗ trợ riêng, không phải cơ chế mặc nhiên hoàn trả toàn bộ thuế bổ sung mà doanh nghiệp đã nộp.

Vị đại biểu Đoàn TP. Bắc Ninh lưu ý, cần thận trọng nếu một mặt không thu thuế bổ sung để bảo đảm mức thuế tối thiểu, mặt khác lại sử dụng nguồn ngân sách để hỗ trợ tương ứng nhằm bù đắp khoản thuế đó. Nếu thiết kế không phù hợp, cách này có thể làm giảm hiệu lực của chính sách và không phù hợp với mục tiêu hạn chế cạnh tranh giảm thuế giữa các quốc gia.

Từ những phân tích, theo ông Lâm cần nghiên cứu đổi mới cách tiếp cận chính sách ưu đãi đầu tư, hạn chế sử dụng công cụ giảm thuế thu nhập doanh nghiệp . Không nên tiếp tục coi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ ưu đãi chủ yếu đối với các nhà đầu tư, mà nên tăng cường sử dụng các công cụ hỗ trợ khác thay thế. Nhất là những chính sách hỗ trợ gắn trực tiếp với các hoạt động đầu tư như: phát triển hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh. Ông Lâm đề nghị Chính phủ đánh giá đồng bộ tác động của các chính sách hỗ trợ để bảo đảm tính thống nhất của chính sách, đảm bảo môi trường cạnh tranh công bằng, hợp lý giữa các loại hình doanh nghiệp, các nhà đầu tư.

Cân nhắc chỉ hỗ trợ đối với khách sạn 4 sao trở lên

Về chính sách giảm tiền thuê đất tại khoản 1 Điều 7, dự thảo đề xuất giảm 30% tiền thuê đất đối với diện tích cây xanh, mặt nước, cảnh quan không sử dụng chung, không khai thác kinh doanh trực tiếp của khách sạn, khu nghỉ dưỡng từ hạng 4 sao trở lên. Đồng tình với mục tiêu khuyến khích giảm mật độ xây dựng, tăng không gian xanh và bảo vệ cảnh quan, tuy nhiên, ông Lâm đề nghị cân nhắc thêm về tiêu chí chỉ hỗ trợ đối với khách sạn 4 sao trở lên.

"Bởi theo Điều 50 của Luật Du lịch, việc đăng ký xếp hạng sao là tự nguyện. Hạng sao chủ yếu phản ánh chất lượng cơ sở, chất lượng dịch vụ, chưa phải là tiêu chí trực tiếp đánh giá hiệu quả bảo vệ môi trường. Trong khi đó, nhiều cơ sở du lịch sinh thái nghỉ dưỡng quy mô nhỏ và vừa có thể bảo vệ được cảnh quan môi trường tốt mà không thuộc đối tượng được hưởng chính sách này", ông Lâm nói và đề nghị Chính phủ cân nhắc tính hợp lý của tiêu chí hạng sao, đánh giá tác động ngân sách và sự công bằng giữa các cơ sở kinh doanh; nghiên cứu hình thức khuyến khích phát triển du lịch xanh phù hợp hơn nếu cần thiết.

Đánh giá cao những kết quả Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đạt được trong quá trình nghiên cứu, chuẩn bị và tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án, ông Lâm mong rằng các chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện để khi ban hành vừa tạo thuận lợi thu hút đầu tư, vừa bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực của Nhà nước, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, qua đó thúc đẩy du lịch Việt Nam phát triển nhanh và bền vững.