Kiến nghị ghi nợ tiền sử dụng đất trên sổ đỏ với hộ gia đình, cá nhân khó khăn, Bộ Tài chính nói gì?

Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội gửi đến sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Miễn, giảm tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đất

Theo đó, cử tri Hà Nội kiến nghị tiếp tục xem xét miễn, giảm tiền sử dụng đất cho các hộ gia đình khi chuyển mục đích sử dụng đất vườn, ao sang đất ở (trong hạn mức) để chia tách cho con cái và cho phép người dân được ghi nợ tiền sử dụng đất trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trả dần trong một thời hạn nhất định (có thể từ 05 năm đến 10 năm).

Đồng thời, cử tri kiến nghị tiếp tục xem xét giảm mức phí chuyển đổi cho các hộ có diện tích đất vườn, ao gắn liền với đất ở, để giảm áp lực tài chính và đề người dân có cơ hội được ở trên chính mảnh đất của mình.

Về vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết, về chính sách ưu đãi tiền sử dụng đất và ghi nợ tiền sử dụng đất khi cấp Giấy chứng nhận lần đầu đối với đất do chuyển mục đích sử dụng từ đất không phải là đất ở sang đất ở do tách hộ.

Pháp luật về đất đai hiện hành tại khoản 2 Điều 18, Điều 22 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ đã có quy định miễn tiền sử dụng đất trong hạn mức giao đất ở khi cấp Giấy chứng nhận lần đầu đối với đất do chuyển mục đích sử dụng từ đất không phải là đất ở sang đất ở do tách hộ đối với hộ gia đình là người dân tộc thiểu số, hộ nghèo tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc và miền núi theo Danh mục địa bàn có điều kiện kinh tế -xã hội đặc biệt khó khăn do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định theo đúng quy định tại khoản 1 Điều 157 Luật Đất đai năm 2024.

Đồng thời, đã có quy định về trường hợp được ghi nợ tiền sử dụng đất khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024, Nghị định số 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2025 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025) của Chính phủ.

Đối với kiến nghị giảm mức phí chuyển đổi cho các hộ có diện tích đất vườn, ao gắn liền với đất ở, kể cả trường hợp tách hộ theo quy định của pháp luật, Bộ Tài chính cho biết, tại khoản 10 Điều 4, điểm c khoản 2, điểm b khoản 3 Điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội đã quy định về mức thu tiền sử dụng đất đối với trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất từ đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có nhà ở được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất theo hướng giảm mức thu tiền sử dụng đất (đối với diện tích đất không vượt quá 02 lần hạn mức giao đất ở mới) so với quy định hiện hành tại Luật Đất đai năm 2024, Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2025 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP ngày 06/11/2025) của Chính phủ.

Nội dung nêu trên đã được thể chế tại Điều 6, khoản 2 Điều 12 Nghị định số 50/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất dai về tiền sử dụng đất , tiền thuê đất (có hiệu lực thi hành từ ngày 31/01/2026).

Ghi nợ tiền sử dụng đất trên cấp sổ đỏ của hộ gia đình, cá nhân khó khăn về tài chính

Bên cạnh đó, cử tri Hà Nội kiến nghị rà soát quy định tại Điều 16 Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 với các quy định tại Điều 22 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính phủ; khoản 8, Điều 1 Nghị định số 291/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 22, Nghị định 103/2024/NĐ-CP2.

Tại quy định này, không quy định cụ thể về việc ghi nợ số tiền sử dụng đất phải nộp trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với Hộ gia đình, cá nhân được chuyển mục đích sử dụng đất nếu có khó khăn về tài chính, đảm bảo tính thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật, nhằm tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy người dân thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất hợp pháp, tránh tình trạng đất đai bị sử dụng sai mục đích.

Bộ Tài chính cho biết, Luật Đất đai năm 2024 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 18/01/2024 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2024, theo phân công của Chính phủ thì Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành các Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai.

Theo chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm quản lý nhà nước được giao, Bộ Tài chính chủ trì xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP ngày 06/11/2025) của Chính phủ quy định về tiền sử dụng đất .

Trong đó, về ghi nợ tiền sử dụng đất tại khoản 1 Điều 22 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 8 Điều 1 Nghị định số 291/2025/NĐ-CP) quy định: "Đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất , mức tiền sử dụng đất được ghi nợ, thời hạn ghi nợ tiền sử dụng đất thực hiện theo quy định tại Nghị định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Nghị định về cấp Giấy chứng nhận."; trình tự, thủ tục ghi nợ tiền sử dụng đất , thanh toán, xóa nợ tiền sử dụng đất thực hiện theo quy định tại Nghị định số 103/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP).

Tại khoản 3 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024, khoản 1 Điều 26 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024, điểm a khoản 11 Điều 18 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2025 (được sửa đổi, bổ sung tại điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị định số 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025) của Chính phủ do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì xây dựng trình Chính phủ ban hành quy định đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất gồm: (1) Người được bố trí tái định cư; (2) Cá nhân, hộ gia đình đang sử dụng đất có nhu cầu ghi nợ khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu. Trường hợp cần thiết kiến nghị về điều chỉnh đối tượng được ghi nợ tiền sử dụng đất , đề nghị cử tri kiến nghị với Bộ Nông nghiệp và Môi trưởng để thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm được giao.