Lãi suất giảm, lại lo tiếp cận vốn khó

Lãi suất giảm trên diện rộng

Mới đây, Công ty TNHH VTDH nhận được thông báo điều chỉnh lãi suất cho vay của Vietcombank cho 3 khoản vay từ 0,5 - 1,5%/năm. Theo đó, đối với kỳ hạn 145 ngày, lãi suất cho vay giảm từ 8% xuống còn 6,5%/năm; 88 ngày từ 7,9% xuống 6,4%; 5 tháng từ 8,3% xuống 6,8%. Lãi suất này áp dụng cho các khoản giải ngân đến 31.12.2026. Theo công bố gần đây, Vietcombank giảm lãi suất cho vay từ 1,5% đến 2%/năm; riêng đối với một số lĩnh vực, lãi suất cho vay ngắn hạn được giảm tới 3%/năm so với mức hiện hành.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Tương tự, một ngân hàng (NH) cổ phần có quy mô nhỏ vừa đưa ra chính sách giảm 0,5% lãi suất trong 3 tháng đầu đối với khoản vay tối thiểu 6 - 12 tháng. Lãi suất cho vay kỳ hạn 6 tháng gồm lãi suất cố định 10,2% cộng biên độ 3,2%; thời hạn 12 tháng có lãi suất cố định 11% cộng thêm 3,2%. Như vậy, lãi suất cho vay của nhà băng này dao động từ 13,4 - 14,2%/năm.

Có thể thấy, sau chỉ đạo từ NHNN, nhóm các NH thương mại đã đồng loạt giảm lãi suất cho vay từ 1 - 2%/năm, cao nhất là mức 3%/năm. Báo cáo lãi suất cho vay tháng 9 do NHNN mới công bố cho thấy lãi suất cho vay bình quân của NH đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 8,4 - 10,9%/năm (tăng từ 0,1 - 0,2%/năm so với tháng 8). Lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên khoảng 4%/năm, bằng mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN (4%/năm).

Lãi suất cho vay USD bình quân của nhóm NH thương mại nhà nước và nhóm NH thương mại cổ phần đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 4,1 - 5,3%/năm, giảm nhẹ 0,1%/năm so với tháng 8. Như vậy mức lãi suất cho vay bình quân tiền đồng ở mức gần 11%/năm. Một số NH áp dụng lãi vay bình quân các khoản trong tháng 9 ở mức 11,24%/năm, chênh lệch giữa lãi suất tiền gửi và cho vay là 4,85%/năm.

Ở chiều lãi suất huy động, đã có hơn 20 NH điều chỉnh giảm trong một tuần qua. VPBank vừa giảm lãi suất tiết kiệm 0,4%/năm ở các kỳ hạn từ 6 - 13 tháng, mức lãi suất cao nhất của nhà băng này hiện là 7,4%/năm, áp dụng cho kỳ hạn 15 - 18 tháng. NH số Cake By VPBank giảm lãi suất tiết kiệm từ 0,3 - 0,5%/năm ở các kỳ hạn từ 6 - 24 tháng, xuống còn 6,9%/năm. Trong trường hợp khách hàng đủ điều kiện cộng lãi suất ưu đãi thì mức lãi suất cao nhất là 9,1%, thay vì 9,6%/năm như trước đó…

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối đầu tư Công ty chứng khoán An Bình, đợt giảm lãi suất lần này của các nhà băng sẽ quyết liệt hơn, bởi NHNN khẳng định sẽ xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026 và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp năm 2027 cho những đơn vị không thực hiện nghiêm, đồng thời yêu cầu thực hiện một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định. Nghĩa là những NH không thực hiện giảm lãi suất sẽ bị ảnh hưởng đến quota tín dụng cho năm sau.

Doanh nghiệp lo không tiếp cận được tín dụng

Tuy nhiên, ông Nguyễn Thế Minh bày tỏ lo ngại nguy cơ lãi vay giảm mà khách hàng không tiếp cận được vốn vay do hạn mức tín dụng giảm, hoặc đụng trần. Bởi nguồn vốn huy động hiện nay khó nên được tập trung vào những dự án lớn, trọng điểm; tỷ lệ tín dụng dành cho doanh nghiệp (DN) khác, DN nhỏ và vừa vì thế sẽ hạn chế.

"Hạn mức tăng trưởng tín dụng năm nay khoảng 15%, trong khi con số đến cuối tháng 9 đã tăng 11,6%. Thông thường quý 4 tăng trưởng tín dụng mạnh nhất trong năm nhưng "miếng bánh" tăng trưởng tín dụng chỉ còn 3% nên có khả năng không đáp ứng hết nhu cầu vốn", ông Minh phân tích.

Phát biểu tại một hội nghị gần đây, ông Trần Thành Trọng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Sáng Ban Mai, phản ánh DN sản xuất thường có biên lợi nhuận thấp, trong khi chu kỳ vốn kéo dài từ 6 tháng trở lên. Vì vậy, nếu lãi suất cho vay trên 10%/năm, chi phí tài chính sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh doanh. Từ đó động lực sản xuất kinh doanh của DN bị suy giảm nghiêm trọng. Theo vị này, mức lợi nhuận thông thường của DN chỉ khoảng 15%, trường hợp tích cực nhất mới đạt 17% nhưng nếu chi phí lãi suất trên 10% thì xem như không có lãi. Vì vậy, DN mong muốn lãi suất cho vay được điều chỉnh xuống dưới 10% để có "khoảng thở" và duy trì hoạt động. Bên cạnh đó, DN có nhu cầu vốn nhưng thiếu tài sản thế chấp, nhất là các DN nhỏ và vừa nên NH cần nghiên cứu cơ chế hỗ trợ các DN nhỏ và vừa có hợp đồng kinh doanh khả thi.

Ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn DN tỉnh Đồng Nai, cũng bày tỏ băn khoăn khả năng tiếp cận tín dụng vẫn là bài toán khó đối với nhiều DN nhỏ và vừa. Bởi ngoài áp lực chi phí vốn, DN còn phải đáp ứng các điều kiện về tài sản bảo đảm, hồ sơ tài chính và chứng minh dòng tiền. Việc giá trị bất động sản biến động cũng ảnh hưởng đến công tác định giá tài sản thế chấp, hạn mức vay được cấp. Thực tế cho thấy, có DN có nhu cầu vốn và phương án kinh doanh khả thi nhưng vẫn khó tiếp cận nguồn tín dụng phù hợp, trong khi thủ tục thẩm định, giải ngân kéo dài có thể khiến họ bỏ lỡ cơ hội kinh doanh. Do đó, cộng đồng DN kiến nghị tiếp tục giảm mặt bằng lãi suất cho vay, minh bạch chi phí tín dụng, đơn giản hóa thủ tục và linh hoạt hơn trong đánh giá năng lực trả nợ dựa trên dòng tiền, hợp đồng đầu ra và hiệu quả phương án kinh doanh, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản bảo đảm. Đồng thời, tăng cường các gói tín dụng phù hợp với DN nhỏ và vừa, hỗ trợ duy trì sản xuất, phục hồi và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Từ thực tiễn hoạt động của các DN hội viên, ông Trịnh Văn Hải, Chủ tịch Hiệp hội DN tỉnh Tây Ninh, thống kê 3 nhóm vướng mắc trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng. Đó là pháp lý đất đai, tài sản bảo đảm; hồ sơ pháp lý nhà xưởng; và năng lực tài chính. Ông kiến nghị cơ quan chức năng, NH và DN tăng cường phối hợp tháo gỡ, hoàn thiện hồ sơ, tạo điều kiện khơi thông dòng vốn. Đại diện Liên đoàn DN TP.HCM (Huba) cũng phản ánh các DN nhỏ và vừa đang gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn vay NH do vướng mắc về tài sản đảm bảo, hồ sơ tài chính, chứng minh dòng tiền. Tài sản đảm bảo của DN chủ yếu là bất động sản nhưng thời gian vừa qua, giá trị bất động sản đã giảm xuống rất nhiều. Điều này khiến DN gặp khó trong việc tiếp cận nguồn vốn vay.