Tỷ lệ tham gia bảo hiểm tăng theo số lượng phương tiện
Tính đến tháng 9.2024, Việt Nam có khoảng 77 triệu xe máy đang lưu hành, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tỷ lệ sở hữu xe máy cao nhất thế giới với khoảng 770 xe trên 1.000 người.
Cùng với tốc độ đô thị hóa và gia tăng phương tiện cơ giới, bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới đã trở thành một trong những loại hình bảo hiểm phổ biến nhất hiện nay. Theo số liệu từ cơ quan quản lý lĩnh vực bảo hiểm , mỗi năm có hàng triệu hợp đồng bảo hiểm bắt buộc TNDS của xe máy và ô tô được phát hành.
Về mặt quản lý nhà nước, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy quy định pháp luật đã đi vào đời sống, tạo nền tảng tài chính để bồi thường thiệt hại khi tai nạn xảy ra. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng ấy lại tồn tại một thực tế khác: Nhiều chủ xe tham gia bảo hiểm nhưng chưa thực sự hiểu mình được bảo vệ ra sao và phải thực hiện trách nhiệm như thế nào.
Hệ lụy từ việc tham gia mang tính hình thức
Không khó để bắt gặp nhiều người mang tâm lý tham gia bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới chỉ nhằm tránh bị xử phạt hành chính. Với họ, tấm giấy chứng nhận bảo hiểm đơn thuần là một loại giấy tờ cần mang theo, tương tự đăng ký xe hay giấy phép lái xe. Thậm chí, có trường hợp người dân không quan tâm doanh nghiệp cung cấp là ai, quyền lợi cụ thể thế nào, mức bồi thường ra sao. Sau khi nhận giấy chứng nhận, họ cất vào ví và không tìm hiểu thêm.
Tại hội thảo "Giải pháp nâng cao an toàn giao thông cho người đi mô tô, xe máy tại Việt Nam" tổ chức tháng 2.2025, cơ quan chức năng thống kê xe máy có liên quan tới khoảng 65% - 70% số vụ tai nạn giao thông.
Thực tế đã xảy ra nhiều vụ tai nạn mà chủ xe không thể yêu cầu bồi thường vì hợp đồng bảo hiểm bắt buộc TNDS không hợp pháp hoặc đã hết hiệu lực
ẢNH: FINALRENTAL
Khi tai nạn xảy ra, nhiều chủ xe lúng túng không biết phải thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm , thu thập hồ sơ hay làm thủ tục bồi thường ra sao, thậm chí quên luôn mình có tham gia bảo hiểm . Không ít quyền lợi vì thế bị bỏ lỡ một cách đáng tiếc.
Với mức phí bảo hiểm bảo hiểm dành cho xe máy dao động phổ biến từ 55.000 đồng hoặc 60.000 đồng, khi chủ xe cơ giới không may gây ra tai nạn sẽ được công ty bảo hiểm chi trả tối đa 150 triệu đồng cho người thứ ba trong một vụ tai nạn, về tài sản sẽ được bảo hiểm chi trả tối đa 50 triệu đồng trong một vụ tai nạn.
Nhận thức thấp về bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới không chỉ ảnh hưởng tới cá nhân khách hàng mà còn tác động đến hiệu quả chung của chính sách. Khi người tham gia không hiểu rõ giá trị bảo hiểm , họ dễ lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên giá rẻ, thậm chí gặp phải giấy chứng nhận không hợp lệ.
Thực tế đã xảy ra nhiều vụ tai nạn mà chủ xe không thể yêu cầu bồi thường vì hợp đồng bảo hiểm không hợp pháp hoặc đã hết hiệu lực. Khi đó, toàn bộ trách nhiệm tài chính dồn lên người gây tai nạn, còn nạn nhân có nguy cơ không được bồi thường thỏa đáng. Mặt khác, việc không khai báo hoặc khai báo chậm sau tai nạn cũng khiến doanh nghiệp bảo hiểm khó xác minh, làm phát sinh nghi ngờ gian lận, kéo dài quá trình xử lý.
Đơn cử như một vụ va chạm giữa ô tô và xe máy ở Hà Nội, chủ xe ô tô đã tham gia bảo hiểm bắt buộc TNDS đầy đủ. Tuy nhiên, do không nắm quy trình nên hai bên chọn cách tự thỏa thuận bồi thường. Chỉ đến khi chi phí điều trị tăng cao, chủ xe ô tô mới liên hệ doanh nghiệp bảo hiểm thì đã quá thời hạn thông báo, khiến việc giải quyết gặp nhiều khó khăn.
Cần thu hẹp khoảng cách giữa "tham gia" và "hiểu biết"
Tỷ lệ tham gia bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới đang tăng dần theo mỗi năm nhưng sẽ chưa đủ nếu nhận thức người dân vẫn dừng ở mức hình thức. Thu hẹp khoảng cách giữa "tham gia" và "hiểu đúng" chính là chìa khóa để chính sách bảo hiểm bắt buộc phát huy tối đa giá trị nhân văn, góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh.
Tỷ lệ tham gia bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới ở mức cao là nền tảng quan trọng, nhưng sẽ chưa đủ nếu nhận thức người dân vẫn dừng ở mức hình thức
ẢNH: REDDIT
Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh truyền thông theo hướng thực tế, lấy ví dụ cụ thể từ các vụ tai nạn, phân tích rõ quyền lợi bồi thường để người dân dễ hình dung. Khi thấy được giá trị thiết thực, họ sẽ chủ động tìm hiểu thay vì mua đối phó. Còn người tham gia bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới cũng cần có trách nhiệm với chính hợp đồng bảo hiểm của mình bằng cách đọc các điều khoản, tìm hiểu những việc cần làm khi chẳng may tai nạn xảy ra hoặc chí ít là lưu số hotline của công ty bảo hiểm để thông báo khi cần thiết.