Chính phủ Kenya vừa trao gói thầu trị giá 375,4 tỷ shilling Kenya (2,9 tỷ USD) cho Tập đoàn Xây dựng Giao thông Trung Quốc (CCCC) để mở rộng và hiện đại hóa Sân bay Quốc tế Jomo Kenyatta (JKIA).
CCCC và công ty con là Tổng công ty Cầu đường Trung Quốc (CRBC) vốn là những cái tên đứng sau hàng loạt công trình biểu tượng của Kenya, bao gồm tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn (SGR) Mombasa – Nairobi, đường cao tốc trên cao Nairobi và sân vận động Talanta 60.000 chỗ ngồi.
Vào tháng 3 năm nay, CCCC cũng đã khởi công dự án mở rộng tuyến đường sắt SGR đoạn Naivasha – Kisumu – Malaba trị giá 549 tỷ shilling. Động thái này giúp doanh nghiệp Trung Quốc khẳng định vị thế là một trong những nhà thầu kỹ thuật nước ngoài tham gia sâu vào hạ tầng công cộng của quốc gia Đông Phi này.
Quyết định trao thầu cho CCCC được đưa ra sau khi thoả thuận nhượng quyền cho Tập đoàn Adani (Ấn Độ) vận hành và nâng cấp sân bay này trong 30 năm bị đổ bể. Thoả thuận đã bị Tổng thống William Ruto hủy bỏ do các cuộc điều tra pháp lý nhắm vào các lãnh đạo cấp cao của Adani tại Mỹ dẫn tới làn sóng phản đối trên chính trường Kenya. Sự cố này buộc chính phủ Kenya phải tái cấu trúc toàn bộ phương án gọi vốn và mua sắm thiết bị để mở rộng sân bay JKIA.
Giá trị hợp đồng với Trung Quốc cao hơn đề xuất ban đầu của Adani là 2 tỷ USD.
Dự án được xây dựng dựa trên quy hoạch tổng thể 20 năm (kéo dài đến năm 2045), nhằm nâng công suất của sân bay JKIA từ mức 8,8 triệu hành khách/năm thông qua từng giai đoạn. Giai đoạn 1, dự án tập trung nâng cấp hạ tầng hiện có bao gồm đường lăn, hệ thống thủ tục hành khách, hệ thống kỹ thuật số và lối tiếp cận khu vực sát sườn sân bay. Mục tiêu là nâng công suất lên khoảng 12 triệu hành khách/năm trong vòng 18 tháng triển khai.
Trong giai đoạn 2, dự án sẽ xây dựng thêm một đường băng song song dài 4.500 mét và một nhà ga hành khách rộng 230.000 mét vuông để đón thêm 10 triệu hành khách mỗi năm. Nhà ga mới dự kiến có thiết kế hình chữ X hiện đại để tối ưu hóa việc di chuyển của hành khách và hiệu quả vận hành. Hệ thống xử lý hành lý và hạ tầng kiểm soát không lưu cũng sẽ được nâng cấp đồng bộ.
Tổng thống Kenya William Ruto trước đó cho biết sẽ dùng 20 tỷ shilling từ thương vụ bán Công ty Đường ống Kenya (KPC) để làm vốn cho dự án nâng cấp sân bay. Tuy nhiên, phương án này vẫn để lại một khoảng trống tài chính khổng lồ lên tới hơn 355 tỷ shilling và hiện vẫn chưa được chính phủ giải trình cụ thể trước công chúng.
Kế hoạch hiện đại hóa sân bay JKIA được thúc đẩy trong bối cảnh thủ đô Nairobi đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ hàng không trong khu vực.
Ethiopia đang xây dựng một sân bay mới tại Bishoftu, với công suất thiết kế hướng tới 100 triệu hành khách/năm.
Trong khi đó, Rwanda đang xây dựng Sân bay Quốc tế Bugesera với sự hậu thuẫn tài chính từ hãng hàng không Qatar Airways.
Những siêu dự án này đang định hình lại bản đồ hàng không Đông Phi, tạo áp lực buộc Kenya phải nhanh chóng đại tu sân bay JKIA để không giữ vững vị thế trung tâm trung chuyển của khu vực.
Vào tháng 6/2024, Mỹ chính thức công nhận Kenya là "đồng minh lớn ngoài NATO" (MNNA). Điều này đưa Kenya trở thành quốc gia đầu tiên ở khu vực châu Phi cận Sahara có được vị thế này.
Tổng hợp