Lùi xa Ukraine 3.000 km, Nga âm thầm xây ‘siêu tổ hợp’: 750 triệu USD, 60 tòa nhà và tham vọng dài hạn

Bất chấp những vấn đề về kinh tế, Nga vẫn đang đầu tư số tiền khổng lồ vào việc mở rộng tổ hợp công nghiệp quân sự với những kế hoạch dài hạn. Điều này thể hiện rõ qua khoản đầu tư vào cơ sở mới của Nhà máy sản xuất thuốc nổ Perm (PPZ), mà UNITED24 Media đã xác định được thông qua việc tiếp cận các tài liệu nội bộ của chính phủ Nga. Các tài liệu này bao gồm nhiều thỏa thuận giữa các bên, hợp đồng cung cấp, ngân sách, lộ trình, biên bản, thông số kỹ thuật về địa điểm xây dựng và hóa đơn.

PPZ là một bộ phận quan trọng của tổ hợp công nghiệp quân sự Nga tại vùng Perm, cách Ukraine khoảng 1.500 km. Việc xây dựng cơ sở mới này sẽ cần hàng triệu USD, được tài trợ bởi một ngân hàng quốc doanh của Nga, và thể hiện cam kết của Moscow trong việc duy trì vị thế một quốc gia đang trong thời chiến và mở rộng năng lực sản xuất quân sự. Vị trí mới là ở Biysk, vùng Altai, nằm sâu hơn trong Siberia và gần phía đông Kazakhstan, cách Ukraine khoảng 3.000 km. Việc xây dựng cơ sở mới này có thể một phần đến từ lo ngại về các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Ukraine , cũng như một cuộc xung đột có thể xảy ra trong tương lai với các quốc gia khác hoặc NATO.

Địa điểm quân sự mới của Nga: Quy mô và chi phí

UNITED24 Media trích dẫn tài liệu nội bộ của Nga đưa tin, PPZ đang mở rộng hoạt động bằng cách xây dựng một khu công nghiệp quân sự quy mô lớn ở Biysk, Altai, để sản xuất “các sản phẩm cỡ nhỏ dựa trên thành phần nhiên liệu rắn tiêu chuẩn bằng phương pháp đúc áp lực”, có thể được sử dụng trong các tên lửa Pantsir, Buks, Smerch và Grad. Điều này cho thấy phần lớn hoạt động sẽ liên quan đến việc sản xuất các bộ phận tên lửa , cho thấy Nga đang lên kế hoạch tăng cường năng lực sản xuất tên lửa của mình.

Dự án này hoàn toàn thuộc phạm vi các hợp đồng quân sự nhà nước của Nga và sử dụng 100% sản phẩm nội địa, có nghĩa là Moscow đang đầu tư những khoản tiền khổng lồ vào tổ hợp công nghiệp quốc phòng của mình. Việc xây dựng cơ sở mới đang được thực hiện với nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng quốc doanh PJSC Promsvyazbank của Nga. Các tài liệu bao gồm hợp đồng xây dựng trị giá 50,87 tỷ RUB và khoản vay 32,85 tỷ RUB, tổng cộng 65,3 tỷ RUB (tương đương khoảng 750 triệu USD).

UNITED24 Media nhận định, quy mô của khu vực này cho thấy Nga nghiêm túc như thế nào trong việc mở rộng năng lực công nghiệp quốc phòng của mình. Dự án Biysk bắt đầu khi PPZ giành được quyền sử dụng 20 lô đất với tổng diện tích 140,7 ha vào ngày 22/7/2025. Sau đó, các lô đất này được hợp nhất thành một. Các kế hoạch nội bộ sau đó đã thu hẹp khu phức hợp công nghiệp có hàng rào xuống còn khoảng 51 ha, nhưng con số này vẫn tương đương khoảng 72 sân bóng đá. Các tòa nhà chính dự kiến sẽ chiếm khoảng 49.000 m². Tổng cộng 60 tòa nhà được lên kế hoạch xây dựng trong dự án Biysk, trong đó có 38 tòa nhà chính. Diện tích dự kiến của riêng các tòa nhà chính là 48.742,8 m², tương đương với khoảng 7 sân bóng đá.

Dự án đang được phát triển nhanh chóng, cho thấy Nga có kế hoạch sản xuất các bộ phận tên lửa trên quy mô lớn trong thời gian tới. Lộ trình dự án bắt đầu từ ngày 22/7/2025 và kéo dài đến tháng 10/2026. Điều này liên quan đến các giấy phép và kế hoạch, và cơ sở mới này dự kiến sẽ đạt công suất sản xuất tối đa vào tháng 11/2026. Thời gian thực hiện ngắn ngủi đối với một dự án quy mô lớn và phức tạp cho thấy nguồn lực khổng lồ đang được phân bổ để phát triển cơ sở mới này.

Nga sẽ sản xuất những gì?

Vì PPZ sản xuất nhiều bộ phận kích nổ và là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng vũ khí của Nga, nên địa điểm mới có khả năng cũng thuộc loại này. Các tài liệu không giải thích chi tiết từng sản phẩm sẽ được sản xuất, nhưng theo UNITED24 Media, chúng có thể liên quan đến các bộ phận tên lửa . Một số sản phẩm là ngòi nổ, vì các mã 42A6, 98E6 và 9X342 được sử dụng lặp đi lặp lại; theo ký hiệu của Nga/Liên Xô, đây là các dạng ngòi nổ và thuốc phóng thể rắn.

Các tài liệu cũng nêu rõ rằng amoni perclorat (một chất oxy hóa mạnh và là thành phần chính trong nhiều loại nhiên liệu rắn hỗn hợp dùng cho tên lửa ) được trộn vào “hỗn hợp thuốc nổ”. Đây là một hóa chất quan trọng cho việc sản xuất tên lửa . Điều này cho thấy cơ sở mới sẽ mở rộng hoạt động sản xuất liên quan đến vũ khí hiện đang được thực hiện tại PPZ, bao gồm cả các thành phần được sử dụng trong tên lửa . Về cơ bản, như các tài liệu cho thấy, đây là sự mở rộng của PPZ hiện có và sẽ tăng sản lượng các thành phần thuốc nổ cho tên lửa và các loại vũ khí khác.

Để củng cố thêm điều này, một tên gọi thường xuyên được nhắc đến trong tài liệu nội bộ của Nga là tên lửa quân sự 17A6, được mua vào năm 2018 bởi AO KBP (Cục thiết kế khí tài KBP có trụ sở tại Tula), và tài liệu đề cập rằng nó có liên quan đến hệ thống phòng không Pantsir. Bản thân PPZ cũng liệt kê nhiều hệ thống vũ khí của Nga mà đơn vị này tham gia sản xuất, chẳng hạn như Pantsir, Buks, Smerch và tên lửa Grad.

Tại sao lại xây dựng sâu trong lòng Siberia ?

UNITED24 Media nhận định, một trong những điều đáng chú ý nhất về cơ sở mới này là mức độ nghiêm túc mà Nga dành cho vấn đề an ninh. Bên cạnh các vành đai an ninh và trạm kiểm soát đối với tất cả các phương tiện và người lai vãng, Nga còn quan tâm đến các cuộc tấn công bằng UAV. Họ liệt kê nhiều tòa nhà cần “các cấu trúc bao bọc bảo vệ khỏi UAV”. Tài liệu sau đó đề cập đến yêu cầu về hệ thống phòng không Pantsir-M. Điều này rõ ràng cho thấy rằng Nga lo ngại về các cuộc tấn công tầm xa, thậm chí cách biên giới châu Âu 3.000 km.

Thoạt nhìn, địa điểm này dường như được chọn vì vị trí gần một số cơ sở quan trọng, bao gồm Trung tâm Nghiên cứu và Sản xuất Liên bang Altai và Nhà máy Oleum Biysk. Công ty Sợi lanh Biysk và Nhà máy Sợi lanh Biysk gần đó cũng sản xuất các nguyên liệu được sử dụng trong quy trình sản xuất của PPZ. Mặc dù những lợi thế về cơ sở hạ tầng này rõ ràng là quan trọng, nhưng khoảng cách khá xa của địa điểm này so với châu Âu cũng có thể đã ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn.

Dự án này có ý nghĩa quan trọng không chỉ vì vị trí và quy mô mà còn vì mục đích sản xuất của cơ sở mới. Nhà máy sản xuất thuốc nổ Perm vốn có chủ yếu tập trung vào thuốc phóng thể rắn dùng cho tên lửa đạn đạo, trong khi cơ sở mới được thiết kế đặc biệt cho thuốc phóng hỗn hợp. Điều này cho thấy việc mở rộng cơ sở sản xuất không chỉ đơn thuần nhằm mục đích tăng sản lượng. Nó cũng có thể cho phép nhà máy sản xuất các loại thuốc phóng mới, hoặc cho các loại vũ khí mới, hoặc để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với các hệ thống vũ khí hiện có.

Các cuộc tấn công tầm xa nhất của Ukraine đã vươn tới những mục tiêu nằm sâu khoảng 2.500 km trong lãnh thổ Nga, chẳng hạn như nhà máy lọc dầu Omsk. Ukraine cũng từng tấn công vùng Perm – nơi có PPZ. Tuy nhiên, địa điểm mới tại Altai này sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ bị tấn công bằng UAV. Rõ ràng, Nga muốn đặt cơ sở sản xuất quân sự tại một vị trí nằm ngoài tầm với, không chỉ đối với Ukraine mà còn có thể là cả các quốc gia thành viên NATO.