Mất 40 năm để lọt nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới, chuyên gia hé lộ "kho báu" sẽ giúp kinh tế Việt Nam tăng gấp nhiều lần trong tương lai

Mới đây, Báo Dân trí phối hợp cùng các đối tác tổ chức Hội thảo chuyên đề "Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới, hành động mới".

Phát biểu khai mạc Hội thảo, nhà báo Phạm Tuấn Anh, Tổng Biên tập báo Dân trí, Trưởng Ban tổ chức Diễn đàn ESG Việt Nam, cho biết đây là năm thứ 3 liên tiếp báo Dân trí tổ chức Diễn đàn ESG Việt Nam.

Từ những viên gạch đầu tiên xây dựng nhận thức về quản trị doanh nghiệp theo định hướng ESG , đến nay, Diễn đàn đã từng bước trưởng thành cùng cộng đồng doanh nghiệp, gắn kết chặt chẽ với những định hướng phát triển lớn của đất nước.

Việc lựa chọn chủ đề "Phấn đấu tăng trưởng kinh tế 2 con số bền vững: Bối cảnh mới - Hành động mới" cho hội thảo hôm nay, theo nhà báo Phạm Tuấn Anh, không phải ngẫu nhiên, mà vì mục tiêu bám sát thời sự chính sách, hưởng ứng những quyết sách lịch sử của Đảng và Nhà nước về phát triển đất nước trong giai đoạn tới.

“Tăng trưởng 2 con số không còn là khát vọng mang tính tham chiếu, mà đã trở thành cam kết chính trị ở mức cao nhất”, Tổng Biên tập báo Dân trí nhấn mạnh và nói thêm rằng, việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của Việt Nam không chỉ đặt ra yêu cầu về tốc độ, mà còn đòi hỏi về chất lượng, tính bền vững, tính bao trùm và tính tự chủ.

Việt Nam cần khai phá không gian mới từ "tâm trái đất đến tầng khí quyển"

Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đối mặt với những bất ổn địa chính trị và an ninh năng lượng toàn cầu, việc Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số là một thách thức không nhỏ khi quy mô kinh tế Việt Nam hiện đã nằm trong top 32 thế giới và top 15 về thương mại. Tại phiên thảo luận với nội dung chính về những cơ hội, thách thức cũng như động lực cho việc hiện thức hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, các chuyên gia khẳng định Việt Nam đang đứng trước những "cửa sáng" chưa từng có để bứt phá mô hình tăng trưởng .

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ hội lớn nhất của Việt Nam hiện nay đến từ sự dịch chuyển địa chính trị toàn cầu. Xung đột thương mại giữa các cường quốc đã đẩy nhanh làn sóng di dời công nghiệp từ Trung Quốc sang Việt Nam.

"Minh chứng rõ nét là tại Bắc Ninh, Bắc Giang, sự hiện diện của các "ông lớn" như Apple, Samsung đã giúp dòng vốn FDI của các tỉnh này có thời điểm vượt xa cả Hà Nội và TP.HCM", ông Thọ cho biết.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng đột phá, ông Thọ nhấn mạnh Việt Nam phải đi một "con đường khác" dựa trên dữ liệu số và các không gian kinh tế mới. Một trong những giải pháp táo bạo là kết nối cơ sở dữ liệu dân cư với dữ liệu đất đai để quản lý toàn diện "từ tâm trái đất đến hết tầng khí quyển". Việc mở rộng không gian phát triển sang kinh tế tầm thấp, tầm cao và kinh tế vũ trụ, vệ tinh được kỳ vọng sẽ tạo ra khả năng tăng trưởng vượt xa năng lực hiện tại.

Bên cạnh đó, ông Thọ cho rằng, "chìa khóa" của tăng trưởng nằm ở việc tận dụng tiến bộ khoa học công nghệ để nâng cao năng suất và mở rộng thị trường.

Ông dẫn lại "Nghịch lý Jevons" trong kinh tế học vào thế kỷ XIX, khi máy hơi nước ra đời, nhiều người lo ngại việc tăng năng suất khai thác sẽ khiến nguồn than nhanh chóng cạn kiệt, kéo theo khủng hoảng năng lượng tại Anh. Tuy nhiên, thực tế diễn ra theo hướng ngược lại.

Theo ông Thọ, tiến bộ công nghệ đã giúp việc khai thác tài nguyên hiệu quả hơn, đồng thời làm năng suất lao động tăng lên, kéo giá thành sản phẩm giảm xuống. Điều này giúp thu nhập thực tế của người dân cải thiện, thúc đẩy tổng cầu và tạo động lực cho nền kinh tế phát triển mạnh hơn.

Ông cho rằng những lo ngại hiện nay về việc trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế con người cũng tương tự như nỗi lo của thế kỷ IXX. AI sẽ giúp năng suất lao động tăng mạnh, chi phí giảm xuống và mở ra nhiều nhu cầu mới của thị trường.

"Thay vì làm mất việc làm, AI sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong các lĩnh vực như phần mềm, dịch vụ số và các ngành nghề dựa trên tri thức", ông nói.

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để tận dụng làn sóng công nghệ mới. Ông dẫn nhận định của Tổng giám đốc Google Sundar Pichai rằng Việt Nam là một "cường quốc về ứng dụng".

Trong năm qua, các ứng dụng do nhà phát triển Việt Nam tạo ra đạt khoảng 6 tỷ lượt tải trên toàn cầu, trong đó có tới 5,1 tỷ lượt đến từ thị trường quốc tế. Trung bình mỗi phút có khoảng 12.000 lượt tải ứng dụng của Việt Nam, tạo ra khoảng 49.000 việc làm trong nước. Tốc độ tăng trưởng của ngành ứng dụng đạt tới 65%.

Theo ông Thọ, những con số này cho thấy tiềm năng rất lớn của nguồn nhân lực Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông cho rằng nếu tận dụng tốt định hướng từ Nghị quyết 57, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và khai thác hiệu quả tiềm năng con người, Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao chất lượng tăng trưởng , cải thiện năng suất lao động và mở rộng quy mô thị trường tiêu dùng của hơn 100 triệu dân.

Đặc biệt, ông Thọ gợi ý Việt Nam nên áp dụng mô hình "Kinh tế Xanh lam" (Blue Economy) để nhân bội quy mô kinh tế lên nhiều lần thay vì chỉ dừng lại ở kinh tế tuần hoàn truyền thống. Lấy ví dụ từ ngành cà phê, ông chỉ ra rằng hiện nay chúng ta chỉ mới sử dụng vỏn vẹn 1% nguồn cà phê cho mỗi ly nước uống. Nếu tận dụng 99% còn lại làm nấm, phân vi sinh hoặc vật liệu mới thông qua việc liên kết các chuỗi cung ứng thành một hệ sinh thái, giá trị kinh tế có thể tăng trưởng gấp nhiều lần.

Đồng quan điểm về tính thách thức của mục tiêu này, TS Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, Giám đốc Điều hành Quỹ Vì Tương lai xanh, thuộc Tập đoàn Vingroup nhận định tăng trưởng hai con số không chỉ là tham vọng mà còn là "áp lực tích cực" buộc Việt Nam phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng . Số liệu GDP quý 1 đạt 7,8% cho thấy nền kinh tế Việt Nam có sức chống chịu và đà phục hồi tốt, cao hơn nhiều so với dự báo 6,8% của các tổ chức quốc tế.

“Trên thực tế, nền kinh tế Việt Nam đang làm tốt hơn những dự báo của các tổ chức quốc tế”, bà Hà nêu quan điểm.

Tuy nhiên, bà Hà khẳng định để bước từ ngưỡng gần 8% lên mức hai con số, Việt Nam bắt buộc phải thay đổi mô hình tăng trưởng về chất. Nền kinh tế phải thoát ly khỏi sự phụ thuộc vào vốn, lao động giá rẻ hay mở rộng sản xuất thuần túy để dựa vào các yếu tố mới là năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Bên cạnh lợi thế trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, bà Hà nhấn mạnh dư địa khổng lồ của thị trường nội địa 100 triệu dân cho các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh tế số mới. Những định hướng chính sách từ Nghị quyết 57 về công nghệ và Nghị quyết 68 về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân đang tạo ra hành lang vững chắc để Việt Nam tiến tới mục tiêu tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, đảm bảo các tiêu chuẩn xanh và minh bạch nguồn gốc.