Miễn giấy phép cho nhà ở xã hội

Điều chỉnh nhỏ, hiệu quả lớn

Viện dẫn các quy định của pháp luật hiện nay, Bộ Xây dựng khẳng định đối với dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội (NƠXH), chủ đầu tư được lựa chọn áp dụng quy định của Nghị quyết 201/2025 của Quốc hội (thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng để được miễn thủ tục thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng) hoặc áp dụng quy định của luật Xây dựng (thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng để miễn cấp giấy phép xây dựng). Trường hợp chủ đầu tư đề nghị áp dụng thực hiện thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng để miễn cấp giấy phép xây dựng thì cơ quan chuyên môn về xây dựng có trách nhiệm thực hiện theo quy định của pháp luật về xây dựng.

ẢNH: ĐÌNH SƠN

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), đây là tin mừng đối với chủ đầu tư tham gia xây NƠXH cũng như đối với khách hàng. Bởi hướng dẫn nói trên của Bộ Xây dựng đã giúp tháo gỡ vướng mắc về các trường hợp cấp hoặc được miễn giấy phép xây dựng cho dự án NƠXH. Thực tế thời gian qua, việc chồng chéo giữa quy định của luật Xây dựng và cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 201/2025 khiến hồ sơ bị kéo dài, địa phương lúng túng trong áp dụng, còn chủ đầu tư mất thêm thời gian và chi phí. Việc Bộ Xây dựng chính thức hướng dẫn theo hướng trao quyền lựa chọn cho nhà đầu tư mang lại 3 lợi ích rõ rệt: Rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm chi phí tuân thủ pháp lý, tăng tính minh bạch và thống nhất thực thi.

"Việc Bộ Xây dựng hướng dẫn như trên cho phép doanh nghiệp được lựa chọn thủ tục để miễn thủ tục cấp giấy phép xây dựng, giúp tháo gỡ một vướng mắc về thủ tục lâu nay đối với đầu tư xây dựng NƠXH. Quy định mới cho phép chủ đầu tư NƠXH lựa chọn miễn giấy phép xây dựng hoặc miễn thẩm định dự án, góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai. Việc tháo gỡ vướng mắc về giấy phép xây dựng và thẩm định dự án không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp mà còn tạo điều kiện tăng nguồn cung nhà ở giá phù hợp cho người dân thu nhập thấp, công nhân và người lao động đô thị", ông Lê Hoàng Châu nói.

Cũng theo người đứng đầu HoREA, sau khi có hướng dẫn trên, các chủ đầu tư nên rà soát từng dự án cụ thể để lựa chọn phương án phù hợp. Nếu muốn đẩy nhanh hồ sơ đầu tư, có thể cân nhắc hướng miễn thẩm định và thực hiện xin giấy phép xây dựng. Nếu dự án đã chuẩn bị kỹ về hồ sơ kỹ thuật, có thể chọn thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi để được miễn giấy phép xây dựng khi khởi công. Đồng thời, doanh nghiệp nên chủ động làm việc sớm với cơ quan chuyên môn tại địa phương để thống nhất lộ trình xử lý hồ sơ. "Khi doanh nghiệp được quyền lựa chọn thủ tục thuận lợi nhất, quá trình đầu tư sẽ thông suốt hơn, nhanh hơn. Từ đó nguồn cung NƠXH cũng sẽ được cải thiện dồi dào hơn và mục tiêu an sinh nhà ở sẽ tiến gần hơn đến thực tế. Đây có thể xem là một bước điều chỉnh nhỏ về thủ tục nhưng hiệu quả rất lớn đối với cả doanh nghiệp, người dân lẫn thị trường bất động sản", ông Châu nhận định.

Kỳ vọng tăng cung NƠXH

Ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty Lê Thành - một công ty chuyên làm NƠXH, khẳng định việc miễn giấy phép đối với NƠXH là một tín hiệu đáng mừng sau nhiều lần các doanh nghiệp kiến nghị về vấn đề này. Bởi NƠXH là phân khúc được ưu tiên, ưu đãi nhưng trước đây thủ tục làm một dự án còn nhiêu khê, kéo dài hơn cả nhà ở thương mại. Nút thắt này được gỡ sẽ đẩy nhanh việc khởi công xây dựng NƠXH được khoảng 3 - 4 tháng. Khi đó cả doanh nghiệp và khách hàng đều có lợi. Giảm được thời gian đồng nghĩa với giảm chi phí tài chính cho doanh nghiệp, đẩy nhanh tiến độ dự án, sớm đưa sản phẩm ra thị trường và có thể giúp giá bán NƠXH có cơ hội trở nên "mềm" hơn.

"Thực tế, quá trình xin giấy phép xây dựng hiện vẫn là nút thắt khiến nhiều dự án chậm triển khai. Nhiều dự án phải mất hàng tháng trời để hoàn tất các thủ tục liên quan, làm đội chi phí và kéo dài thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Theo quy định của luật Xây dựng 2014 (đã được sửa đổi, bổ sung), một số công trình sẽ được miễn giấy phép xây dựng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện về quy hoạch và thẩm định thiết kế. Trong đó, việc mở rộng cơ chế miễn giấy phép đối với NƠXH được xem là phù hợp với xu hướng cải cách thủ tục hành chính, đồng thời được kỳ vọng sẽ tạo cú hích đáng kể cho phân khúc NƠXH vốn đang thiếu hụt nghiêm trọng tại các đô thị lớn", ông Lê Hữu Nghĩa cho hay.

Dù vui mừng trước thông tin trên, nhưng lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản cũng băn khoăn rằng cấp phép xây dựng chỉ là một khâu trong chuỗi các thủ tục hành chính khi tiến hành đầu tư một dự án NƠXH. Điểm "chết" của các dự án hiện nay nằm ở địa phương, nhất là cấp xã, đang rất thiếu cán bộ thực chiến. Hiện cán bộ địa chính phường đang được nâng cấp là phòng Kinh tế hạ tầng nên phần lớn còn "non" tay nghề, không thể như phòng Quản lý đô thị khi chưa sáp nhập. Trong khi đó, cán bộ xác nhận về quy trình hồ sơ đất đai, quy hoạch để trình UBND tỉnh, thành phát hành văn bản cho phép doanh nghiệp được chuyển quyền sử dụng đất phi nông nghiệp, lập dự án NƠXH cũng không thể làm nhanh như phòng TN-MT trước đây. Điển hình là một dự án của doanh nghiệp ông ở khu vực Bình Dương cũ dù được lãnh đạo TP.HCM hối thúc làm nhanh, dự án cũng không vướng bất cứ điều gì, nhưng từ sau sáp nhập đến nay, mất một năm chưa xong hồ sơ để trình TP ra văn bản chấp thuận cho doanh nghiệp được mua đất phi nông nghiệp làm dự án, mặc dù ông là người đại diện pháp luật của công ty, đã đứng tên trên các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

"Nói chung thủ tục bỏ được khoản nào doanh nghiệp vui mừng khoản đó. Nhưng thực tế từ doanh nghiệp tôi cho thấy dự án NƠXH đi xin chủ trương đầu tư vẫn còn nhiêu khê lắm. Hiện nay cấp sở thì quá nhiều cán bộ thực chiến, nhưng cấp dưới thì thiếu trầm trọng. Nên dự án nào "lọt" qua cửa phường lên cấp sở thì hạnh phúc lắm", vị này cho hay.