Mở biên tăng trưởng bằng công nghệ

Công nghệ - nguồn lực bứt phá mới

Câu chuyện của Sokfarm là một minh chứng truyền cảm hứng cho cộng đồng khởi nghiệp thời gian qua. Ngược về năm 2018, trước làn sóng dừa trái rớt giá, hai nhà sáng lập Thạch Thị Chal Thi và Phạm Đình Ngãi đã chọn hướng đi mới: chế biến mật hoa dừa nhằm gia tăng giá trị nông sản bản địa. Ngày 17.6.2019, Sokfarm chính thức ra đời với mô hình sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu mật hoa dừa hữu cơ, giúp nâng giá trị kinh tế của cây dừa lên 2 - 4 lần cho người nông dân.

ảnh: Nhật Thịnh

Để chinh phục các thị trường khó tính, Sokfarm đầu tư công nghệ cô đặc chân không ở nhiệt độ thấp kết hợp tiệt trùng UHT, đồng thời chuẩn hóa quy trình sản xuất. Năm 2025, thương hiệu đã đưa gần 1 triệu sản phẩm ra thị trường, tăng sản lượng xuất khẩu hơn 150%.

Đáng chú ý hơn cả là hành trình đưa sản phẩm phủ sóng khắp nơi. Nếu đầu năm 2025, doanh thu TikTok Shop của Sokfarm chỉ vỏn vẹn 10 - 30 triệu đồng/tháng thì sau khi chuyển sang mô hình TikTok Shop Mall, kết hợp livestream, tiếp thị liên kết (affiliate) và quảng cáo tự động, doanh số tháng đầu tiên đã bùng nổ 911%, lượng đơn hàng tăng 6 lần và doanh thu từ kênh affiliate vọt lên 25 lần. Tháng 6.2026, kênh này mang về hơn 2 tỉ đồng mỗi tháng cho doanh nghiệp.

Điều ấn tượng không chỉ nằm ở những con số. Một sản phẩm từ vùng nguyên liệu Trà Vinh giờ đây có thể tiếp cận người tiêu dùng tại các đô thị lớn chỉ qua một phiên livestream. Doanh nghiệp không cần sở hữu chuỗi cửa hàng đồ sộ vẫn tạo dựng được kênh bán hàng trực tiếp hiệu quả. Chia sẻ với Thanh Niên, ông Phạm Đình Ngãi - sáng lập kiêm CEO Sokfarm - cho biết mạng lưới của Sokfarm đã phủ rộng khắp các siêu thị, cửa hàng tiện lợi và xuất khẩu sang hàng chục quốc gia.

Một câu chuyện khác phản ánh rõ nét xu hướng này là Beecube - thương hiệu máy chiếu mini thông minh thành lập năm 2021. Với mặt hàng vốn đòi hỏi khách trải nghiệm thực tế trước khi xuống tiền, kênh bán truyền thống đòi hỏi chi phí lớn cho showroom và lực lượng tư vấn. Beecube đã chọn lối đi khác khi đẩy mạnh kênh TikTok Shop từ năm 2023. Nhờ kiên trì đầu tư cho nội dung, phòng livestream và tối ưu quy trình vận hành, doanh thu trên nền tảng này nhanh chóng chiếm gần một nửa tổng mảng bán lẻ của hãng, giúp doanh thu toàn doanh nghiệp tăng 250% chỉ sau một năm.

Nếu công nghệ giúp Sokfarm và Beecube "mở biên" kênh bán, thì với Naiscorp - doanh nghiệp công nghệ Việt đang chuyển hướng mạnh sang AI và robotics - công nghệ lại là chìa khóa tạo ra năng lực kinh doanh hoàn toàn mới. Từng bước tích hợp AI, big data, cloud, IoT, digital twin đến generative AI, Naiscorp hiện tập trung phát triển robot dịch vụ tích hợp AI. Doanh nghiệp sử dụng digital twin để mô phỏng, tối ưu hóa vận hành trước khi đưa robot vào môi trường thực tế, đồng thời đa dạng hóa mô hình kinh doanh: từ bán thiết bị, cung cấp robot như một dịch vụ (RaaS), phần mềm AI như một dịch vụ (SaaS) cho đến cấp phép công nghệ .

Hiệu quả đã ghi nhận ở thị trường thực tế. Robot của Naiscorp hiện có mặt tại nhiều bệnh viện, ngân hàng, nhà hàng và trường đại học. Doanh nghiệp công bố sở hữu hơn 50 đối tác toàn cầu cùng 4 dòng robot thương mại. Naiscorp cũng đang lên kế hoạch cung cấp 100 robot cho một đối tác tại Úc - thương vụ không chỉ mang giá trị xuất khẩu đơn thuần mà còn khẳng định năng lực đưa sản phẩm robot AI Việt vươn ra thị trường quốc tế. Ở mảng gia đình và bán lẻ, đơn vị này đang hoàn thiện Smart Home Robot - hệ thống kết hợp robot, AI và IoT đóng vai trò trung tâm điều phối nhà thông minh, hỗ trợ giao tiếp giọng nói, giám sát an ninh, theo dõi môi trường và chăm sóc người già, trẻ nhỏ.

Mở rộng "bầu trời" thương mại

Một minh chứng điển hình cho thấy công nghệ đang đẩy lùi biên giới thị trường của doanh nghiệp Việt là câu chuyện của VIFON tại Mỹ.

Đã có khoảng 30 năm hiện diện tại thị trường Mỹ qua hệ thống phân phối truyền thống, VIFON từng phải trải qua lộ trình quen thuộc: xây dựng mạng lưới nhập khẩu, đại lý phân phối, kết nối chuỗi bán lẻ rồi mới từng bước đưa sản phẩm lên kệ. Đó là một hành trình tốn kém chi phí, thời gian và phụ thuộc lớn vào quan hệ thị trường.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2026, VIFON đã tạo bước ngoặt khi đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới. Cụ thể, tháng 5.2026, gian hàng chính thức của VIFON trên TikTok Shop Mỹ chính thức vận hành. Chỉ sau thời gian ngắn thử nghiệm, doanh số trên nền tảng này đã cao gấp 3 - 4 lần so với các kênh e-commerce khác mà thương hiệu đồng thời triển khai tại Mỹ. Trong giai đoạn tiếp theo, VIFON dự kiến tăng cường hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung bản địa và đặt mục tiêu tăng trưởng 3 chữ số trên TikTok Shop Mỹ ngay trong năm 2026.

Sự chuyển dịch này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hàng tiêu dùng Việt Nam. Thay vì phải đi qua nhiều tầng nấc trung gian như trước, thương mại điện tử đã mở ra con đường ngắn nhất: từ doanh nghiệp đến nền tảng số, và từ nền tảng đến thẳng tay người tiêu dùng. Khi mô hình này kết hợp cùng nội dung bản địa hóa và mạng lưới creator tại chỗ, khoảng cách giữa thương hiệu Việt và khách hàng quốc tế gần như bị xóa bỏ.

Không chỉ vươn ra toàn cầu, công nghệ còn giúp các doanh nghiệp truyền thống bứt phá mạnh mẽ ở thị trường nội địa nhờ tự động hóa. Đơn cử Lạp xưởng Như Huỳnh - đơn vị đã đưa sàn thương mại điện tử trở thành kênh phân phối chủ lực, đóng góp khoảng 80% tổng doanh thu. Điểm sáng của doanh nghiệp này nằm ở việc ứng dụng công cụ công nghệ để tự động hóa quy trình: từ tối ưu ngân sách, phân phối nội dung đến chạy quảng cáo. Nhờ đó, chu trình bán hàng khép kín - kết hợp giữa livestream, dữ liệu và thuật toán - vận hành trơn tru mà không làm gia tăng áp lực nhân sự.

Không nhất thiết phải lớn mới đi xa 

TS Phạm Minh Tiến , giảng viên Trường Đại học Công thương TP.HCM, chuyên gia tư vấn khởi nghiệp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), khẳng định: Thay đổi đáng chú ý nhất mà nền kinh tế số mang lại là một doanh nghiệp không nhất thiết phải lớn về tài sản mới có thể lớn về thị trường.

"Nhiều chủ doanh nghiệp ngày nay có thể thảnh thơi uống cà phê hay đi du lịch nhưng vẫn điều hành tốt doanh nghiệp nhờ áp dụng công nghệ vào quản trị. Công nghệ đang thay đổi hoàn toàn ngưỡng đầu tư ban đầu để doanh nghiệp bước vào cuộc chơi lớn, giúp họ vừa chuyển đổi số, vừa chuyển đổi xanh, vừa nâng cao năng suất quản lý. Quy mô nhân sự không còn đồng nghĩa với quy mô năng lực kinh doanh. Một doanh nghiệp nhỏ vẫn có thể tiếp cận hàng triệu khách hàng nếu biết kết hợp con người với nền tảng công nghệ ", TS Phạm Minh Tiến nhấn mạnh.

Thực tế, trước đây để mở rộng quy mô, doanh nghiệp buộc phải tích lũy tài sản vật chất: từ vốn, đất đai, nhà máy, kho bãi đến phương tiện vận chuyển và lực lượng lao động đông đảo. Ngày nay, phần lớn năng lực đó có thể "thuê" hoặc tiếp cận thông qua các nền tảng số: Đơn cử, hạ tầng điện toán có thể thay thế cho hệ thống máy chủ đắt đỏ. Sàn thương mại điện tử thay thế cho mạng lưới phân phối truyền thống cồng kềnh. AI đảm nhiệm các phần việc trước đây cần cả một phòng ban. Sử dụng livestream và social commerce để tiếp cận trực tiếp người mua mà không cần đầu tư chuỗi điểm bán. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là vốn hay tài sản vật chất mất đi vai trò. Nhà máy vẫn cần vốn, hàng hóa vẫn cần kho vận. Tuy nhiên, công nghệ đã "mở biên" tăng trưởng , tạo ra cơ hội bình đẳng cho mọi doanh nghiệp.

Ông Lê Hồng Quang, Tổng giám đốc MISA, nhấn mạnh: "Ngày nay, một doanh nghiệp chỉ vỏn vẹn 10 nhân sự nhưng vận hành theo mô hình agentic enterprise (tự vận hành) hoàn toàn có thể tạo ra hiệu quả tương đương doanh nghiệp 100 người". Cụ thể, với mô hình doanh nghiệp tự vận hành, các AI agent đóng vai trò như những "trợ lý thông minh" đảm nhiệm trọn vẹn một chuỗi công việc: từ tiếp nhận mục tiêu, phân tích dữ liệu, lập kế hoạch, đề xuất phương án cho đến thực thi và báo cáo kết quả. Trong mô hình này, con người không bị thay thế mà chuyển dịch từ vai trò trực tiếp xử lý công việc sang xác định chiến lược, thiết kế quy trình, quản trị rủi ro, phê duyệt các quyết định quan trọng và chịu trách nhiệm cuối cùng. AI agent sẽ hỗ trợ tối đa cho các bộ phận như bán hàng, marketing, chăm sóc khách hàng, kế toán, nhân sự hay vận hành nhờ khả năng kết nối dữ liệu và xử lý liên tục các tác vụ lặp lại.

Phân tích ở góc độ lý luận, TS Nguyễn Thành Công, Học viện Khoa học xã hội, cho rằng: "Trong kỷ nguyên số, lực lượng sản xuất không chỉ mở rộng về công cụ lao động mà còn chuyển dịch sâu sắc về chất. Dữ liệu và công nghệ số không còn dừng lại ở vai trò hỗ trợ đơn thuần, mà đã trở thành tư liệu sản xuất đặc biệt, đóng vai trò quyết định đến năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đồng thời, giá trị của người lao động không còn đo bằng sức lao động cơ bắp, mà tập trung vào trình độ tri thức, kỹ năng số và năng lực sáng tạo. Sự kết hợp giữa con người - dữ liệu - công nghệ - hạ tầng số đang tạo nên một cấu trúc lực lượng sản xuất mới, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh quan hệ sản xuất và thể chế kinh tế - xã hội phù hợp".

Sự dịch chuyển này giúp mở rộng không gian hoạt động cho doanh nghiệp, phá vỡ những rào cản của phương thức kinh doanh truyền thống. Một cơ sở sản xuất nhỏ giờ đây có thể tìm kiếm khách hàng cách xa hàng nghìn cây số; một thương hiệu mới hoàn toàn có thể sòng phẳng cạnh tranh với các "ông lớn" trên cùng một nền tảng số; và một sản phẩm địa phương hoàn toàn có cơ hội bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong cuộc chơi mới này, vốn, đất đai và tư liệu sản xuất truyền thống vẫn quan trọng, nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định tầm vóc của doanh nghiệp. Thay vào đó, khả năng kết nối công nghệ với sản phẩm, dữ liệu, con người và thị trường mới là chìa khóa then chốt giúp doanh nghiệp bứt phá.