Nâng ngưỡng thu nhập vãng lai tính thuế lên 5 triệu đồng đã đủ chưa?

Thu nhập vãng lai trên 5 triệu đồng/lần tính thuế 10%

Tại dự thảo nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Thuế thu nhập cá nhân - TNCN (dự thảo nghị định) mà Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ, ngưỡng thu nhập vãng lai tính thuế tăng lên 5 triệu đồng/lần thay vì 2 triệu đồng/lần như hiện nay. Ngoài ra, cá nhân có thêm thu nhập ở nơi khác mà phần thu nhập này bình quân tháng trong năm không quá 15 triệu đồng (mức hiện hành là 10 triệu đồng) đã được tạm khấu trừ 10% trên thu nhập và cá nhân không có nhu cầu quyết toán thì không phải quyết toán thuế đối với phần thu nhập này.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Theo TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, quy định thu nhập vãng lai 2 triệu đồng/lần đã áp dụng từ rất lâu và trở nên lỗi thời. Từ mấy năm trước đã kiến nghị lên 5 triệu đồng/lần và dự thảo lần này đã tiếp thu. Nhưng đây chỉ là phần tạm nộp nên cá nhân cần theo dõi trên eTax để nắm được nghĩa vụ thuế phát sinh có đúng không. Vì thời gian qua, nhiều cá nhân phát hiện không ít trường hợp doanh nghiệp kê khai khống thông tin, thu nhập để giảm số thuế phải nộp.

Ông Nguyễn Đức Nghĩa, Phó giám đốc Trung tâm hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng đồng tình tăng thu nhập vãng lai tính thuế là phù hợp với bối cảnh hiện nay khi hệ thống quản lý chưa kiểm soát hết được thu nhập của người nộp thuế. Nhưng đây chỉ là khoản thuế tạm nộp nên người đóng thuế cần kiểm tra xem chính xác hay không.

Nhiều ý kiến cho rằng nên bỏ luôn quy định này vì gây quá tải cho hệ thống thuế trong khi với chuyển đổi số hiện nay, ngành thuế có thể nắm rõ thông tin, thu nhập của người nộp.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Số liệu của Cục Thuế cho thấy, từ đầu năm đến ngày 18.5, cơ quan thuế cả nước đã tiếp nhận hơn 1,7 triệu tờ khai quyết toán thuế TNCN, trong đó đề nghị hoàn thuế là trên 1,4 triệu tờ khai, hệ thống xác định trên 1,3 triệu hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động, với tổng số tiền 6.161 tỉ đồng, chiếm tỷ lệ 97,8% qua tờ khai gợi ý. Cơ quan thuế đã ban hành hơn 1,2 triệu lệnh hoàn thuế (chiếm tỷ lệ 93% số hồ sơ phải xử lý) và chuyển Kho bạc Nhà nước chi hoàn tương ứng số tiền là 5.728 tỉ đồng. Trong hơn 1 tháng quyết toán năm 2026, tổng số tờ khai quyết toán thuế TNCN điện tử tiếp nhận tăng 140% so với cùng kỳ năm 2025; số hồ sơ có đề nghị hoàn thuế tăng 135%. Đáng chú ý, số hồ sơ đủ điều kiện hoàn tự động tăng 467% (gấp 4,67 lần) so với cùng kỳ. Rõ ràng đây là một khối lượng công việc rất lớn.

Chính sách chưa có sự đột phá

Ghi nhận sự tiếp thu của ban soạn thảo khi điều chỉnh đề xuất từ 3 triệu đồng/lần trước đó lên 5 triệu đồng/lần, chuyên gia thuế Nguyễn Thái Sơn nhận xét: So với mức 2 triệu đồng hiện nay thì mức 5 triệu đồng đã tăng đáng kể. Thế nhưng với những thông tin về chuyển đổi số, quản lý dữ liệu người nộp thuế đang ngày càng phát triển như hiện nay, cơ quan thuế đã phần nào nắm được thu nhập của người nộp thuế, nhất là người làm công ăn lương. Chính vì vậy cũng không nhất thiết quy định tạm thu thuế 10% đối với thu nhập vãng lai . "Bỏ được quy định này thì bỏ nhằm giảm thủ tục hành chính, chi phí quản lý thuế", ông Sơn kiến nghị.

Theo ông Sơn, trước đây khi cơ quan thuế chưa thực hiện kiểm soát được dòng tiền, quy định tạm thu thuế đối với thu nhập vãng lai để không thất thu thuế. "Nhưng người nộp có lách thuế được đâu mà lượng hồ sơ xin hoàn thuế hằng năm cứ tăng lên đều đặn, gây quá tải cho cơ quan thuế; không những vậy mà chi phí quản lý thuế cũng tăng lên", ông Sơn phân tích. Chưa kể, quy định mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế hiện nay đã tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế, còn người phụ thuộc 6,2 triệu đồng. Do vậy một người lao động nhận 2 triệu đồng hay 5 triệu đồng/lần cũng không phải quá lớn, đặc biệt đối với người làm công ăn lương có hợp đồng thời hạn ngắn hay thử việc. Còn nếu so sánh với hộ kinh doanh thì mức thu nhập này cũng chưa là gì khi hiện nay doanh thu các hộ dưới 1 tỉ đồng không phải nộp thuế. "Vậy thì quản những khoản thu nhập thấp như vậy làm gì. Bỏ quy định tạm khấu trừ thuế đối với thu nhập vãng lai không có nghĩa thất thu thuế bởi các doanh nghiệp chi trả thu nhập sẽ kê khai, nên trên dữ liệu thuế sẽ có đầy đủ thông tin cá nhân nào nhận bao nhiêu tiền. Cá nhân lên eTax kiểm tra và thực hiện quyết toán thuế cuối năm nếu vượt phần giảm trừ gia cảnh hằng năm, nộp số thuế phải đóng và nhận lại thuế nộp thừa. Người làm công ăn lương không lách được thuế này nên nếu cắt giảm được phần nào thì đơn giản phần đó", ông Sơn đề xuất.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán thuế Keytas, cũng nhận định việc tăng ngưỡng thu nhập vãng lai cũng không giải quyết về tổng thể và lâu dài sẽ phát sinh bất cập, đó là sự công bằng giữa người thu nhập thấp và thu nhập cao. Chưa kể, để doanh nghiệp tạm tính 10% trên thu nhập sẽ không tốt cho người thu nhập thấp và có lợi cho người thu nhập cao. Với cách tính và thủ tục hành chính đi kèm như làm cam kết, doanh nghiệp và cả cơ quan thuế phải tham gia vào thủ tục này tạo ra sự phức tạp khi kê khai. Doanh nghiệp phải thêm việc xuất biên lai khấu trừ thuế cho đối tượng hoàn thuế (đa số là người thu nhập thấp), cơ quan thuế thì nhiều việc (do nhiều người có thu nhập thấp cần hoàn thuế). Đa số người thu nhập thấp là đối tượng làm hồ sơ hoàn thuế. "Chính sách đề xuất chưa tạo được bước đột phá về thủ tục hành chính do vẫn giữ tư duy cũ. Để giải quyết những vấn đề có thể phát sinh, đề xuất áp dụng cách tính thuế theo bậc lũy tiến đối với cá nhân cư trú và tính thuế 20% thu nhập chịu thuế đối với cá nhân không cư trú", ông Tuấn cho hay.