Nền kinh tế 19 nghìn tỷ USD thiết lập kỷ lục buồn chưa từng có chỉ trong 2 năm, thừa nhận Trung Quốc chính là 'con rồng'

Theo số liệu do Hiệp hội Các nhà cung cấp ô tô châu Âu (Clepa) công bố, riêng năm 2025, ngành này đã thông báo 50.000 trường hợp cắt giảm việc làm, nối tiếp con số 54.000 người mất việc vào năm 2024. Đây là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy ngành công nghiệp linh kiện ô tô vẫn đang trong tình trạng suy yếu kéo dài, chưa có dấu hiệu phục hồi.

“Tình hình hiện tại thực sự chưa từng có. Trong 2 năm qua, hơn 100.000 việc làm bị cắt giảm và chúng tôi vẫn chưa thể cầm máu,” Benjamin Krieger, Tổng thư ký của Clepa, phát biểu.

Thậm chí trong giai đoạn đại dịch 2020-2021, số người bị mất việc cũng chỉ ở mức 53.700, thấp hơn nhiều so với hiện nay. Điều đáng lo ngại là nhu cầu tiêu thụ xe tại châu Âu vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch, đặc biệt là doanh số xe điện không đạt kỳ vọng, khiến nhiều hãng phải giảm sản lượng, kéo theo hệ lụy cho các nhà cung cấp phụ tùng.

Bên cạnh đó, ngành này còn chịu áp lực mạnh mẽ từ các đối thủ Trung Quốc, những công ty đang ngày càng chiếm lĩnh thị phần tại thị trường châu Âu nhờ xe giá rẻ nhưng chất lượng cao.

Krieger thừa nhận: “Con rồng trong phòng chính là Trung Quốc. Họ mang đến thị trường những chiếc xe được sản xuất kỹ lưỡng nhưng với mức giá cực thấp.”

Tập đoàn Bosch, nhà cung cấp linh kiện ô tô lớn nhất thế giới, đã tuyên bố sẽ cắt giảm 13.000 việc làm trước năm 2030 do phải đối mặt với chênh lệch chi phí lên tới 2,5 tỷ euro mỗi năm, dẫn đến các cuộc biểu tình của nhân viên vào cuối năm 2025.

Trước đó, hàng loạt tập đoàn như Valeo, Forvia và Schaeffler cũng đã thông báo kế hoạch tinh giản hàng nghìn lao động vào năm 2024, và đến năm 2025, bộ phận linh kiện của Continental (hiện hoạt động dưới thương hiệu Aumovio) tiếp tục tuyên bố cắt giảm thêm nhân sự.

Arnd Franz, CEO Mahle tại Stuttgart, cho biết “rất khó để khẳng định ngành này đã chạm đáy hay chưa”. Mahle đã phải thực hiện biện pháp cắt giảm 1.000 việc làm vào tháng 11 năm ngoái, chủ yếu tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Ông cũng cho biết kỳ vọng tích cực đặt ra cho năm 2025 đã bị phá vỡ khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt thuế quan mạnh tay, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhu cầu phụ tùng xe hơi.

Theo Franz, toàn ngành sẽ chứng kiến một làn sóng sáp nhập và điều chỉnh công suất trong vòng 2 đến 3 năm tới.

Trong khi đó, CEO của Valeo - Christophe Périllat, cảnh báo ngành công nghiệp châu Âu đang trải qua một “cuộc thanh lọc kiểu Darwin” và sẽ còn tiếp tục mất thêm nhiều việc làm nếu Brussels không đưa ra biện pháp bảo hộ kịp thời trước sức ép từ Trung Quốc.

Việc chuyển dịch khỏi xe xăng và diesel sang xe điện đã và đang làm tăng áp lực lên các nhà cung cấp truyền thống tại châu Âu, vốn tập trung phần lớn vào sản xuất động cơ đốt trong. Dù doanh số xe điện không tăng trưởng như kỳ vọng, nhưng xu thế “hậu nhiên liệu hóa thạch” đã rõ ràng, buộc ngành cung ứng phải xoay chuyển mô hình sản xuất trong khi vẫn bị cạnh tranh gay gắt từ xe điện giá rẻ Trung Quốc.

Ủy ban châu Âu (EC) đang cân nhắc các đề xuất nhằm bảo vệ ngành công nghiệp bản địa, trong đó bao gồm yêu cầu tỷ lệ linh kiện “sản xuất tại châu Âu” nhất định trong mỗi chiếc xe. Các nhà cung cấp như Valeo đề xuất tỷ lệ này nên ở mức 75% để duy trì hiện trạng, nhưng các hãng xe lại phản đối vì lo ngại bị mất khả năng cạnh tranh nếu buộc phải dùng linh kiện châu Âu có chi phí cao hơn.

Krieger nhấn mạnh rằng “các doanh nghiệp châu Âu hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng với Trung Quốc nếu cùng chơi chung một luật”.

Vấn đề nằm ở khung chính sách, nếu Brussels không thiết lập được một sân chơi bình đẳng, châu Âu sẽ tiếp tục mất thêm việc làm và năng lực công nghiệp vào tay Trung Quốc.

Tham khảo FT