Nga làm một việc chưa từng có

Theo thông báo từ Bộ Tài chính Nga, nước này đã huy động được 20 tỷ NDT (tương đương khoảng 2,8 tỷ USD) thông qua hai đợt trái phiếu: 12 tỷ NDT kỳ hạn đến năm 2029 với lợi suất 6% và 8 tỷ NDT kỳ hạn đến năm 2033 với lợi suất 7%. Đây là thương vụ phát hành trái phiếu lớn nhất bằng đồng NDT của một quốc gia trong năm nay, vượt xa Hungary (5 tỷ NDT) và tiểu vương quốc Sharjah của UAE (2 tỷ NDT).

Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov khẳng định đây là “bước tiến quan trọng trong việc thiết lập chuẩn lợi suất chủ quyền bằng đồng nhân dân tệ”, mở đường cho các doanh nghiệp Nga tiếp cận nguồn vốn Trung Quốc và thúc đẩy hợp tác tài chính song phương.

Hơn một nửa số trái phiếu được mua bởi các ngân hàng Nga - những tổ chức đã tích lũy lượng lớn dự trữ NDT trong vài năm gần đây thông qua các giao dịch thương mại với Trung Quốc.

Sau khi bị phương Tây đóng băng hàng trăm tỷ USD tài sản và cắt đứt khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, Nga ngày càng phụ thuộc vào đồng NDT như một “đồng tiền dự trữ mới”. Tính đến cuối năm 2023, phần lớn trong số 50 tỷ USD tài sản lưu động của Quỹ Tài sản Quốc gia Nga đã được chuyển sang nắm giữ bằng đồng nhân dân tệ.

Lãi suất trong nước của Nga hiện vượt 16,5%, mức cao nhất trong nhiều năm, gây áp lực lớn lên chi phí đi vay của cả chính phủ và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận thị trường vốn Trung Quốc, nơi có lãi suất thấp hơn đáng kể, giúp Moscow phần nào giải tỏa gánh nặng tài chính, đồng thời gửi đi thông điệp rõ ràng về định hướng xoay trục sang châu Á.

Maximilian Hess, nhà sáng lập công ty tư vấn rủi ro Enmetena Advisory, nhận định thương vụ này không thể diễn ra nếu không có “sự chấp thuận ngầm từ Bắc Kinh”, bởi nó phù hợp với mục tiêu quốc tế hóa đồng NDT của Trung Quốc.

Tuy mở ra triển vọng mới, nhưng kênh huy động vốn bằng đồng NDT vẫn còn nhiều trở ngại. Một số quốc gia như Indonesia và Pakistan đang cân nhắc phát hành “panda bond” (trái phiếu NDT phát hành tại Trung Quốc đại lục), trong khi các quốc gia như Nga lại phải phát hành “dimsum bond” ở nước ngoài, do chưa đạt tiêu chuẩn tín nhiệm để tiếp cận trực tiếp nhà đầu tư Trung Quốc.

Ngay cả ở thị trường “dimsum”, Nga vẫn phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn so với các quốc gia khác. Trái phiếu của Kazakhstan chỉ có lợi suất 3,3%, gần như một nửa so với mức 6-7% của Nga.

Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn của Nga như Rusal, hãng nhôm niêm yết tại Hồng Kông, đã từng phát hành panda bond từ năm 2017 và phát hành trái phiếu NDT tại Nga vào năm 2022. Tuy nhiên, chưa có làn sóng phát hành đều đặn nào diễn ra.

Hess nhận định: “Doanh nghiệp Nga đã bắt đầu vay bằng nhân dân tệ, nhưng quy mô vẫn còn rất nhỏ so với tiềm năng. Một ngày nào đó, vay vốn bằng đồng NDT tại Nga có thể có quy mô lớn như vay bằng USD trước đây.”

Giao dịch thương mại giữa Nga và Trung Quốc đang ngày càng mở rộng. Bắc Kinh hiện mua gần một nửa lượng dầu xuất khẩu của Nga, với giá trị gần 7 tỷ USD chỉ trong tháng 10/2023. Bất chấp việc Nga áp thuế đối với xe hơi Trung Quốc, dòng chảy nhiên liệu từ Moscow sang Bắc Kinh vẫn duy trì đều đặn.

Tham khảo FT