Theo Bộ Y tế Nhật Bản công bố ngày 15/7, có 1.310 người được hưởng chế độ bồi thường, tăng nhẹ so với mức kỷ lục trước đó là 1.305 người của năm tài khóa 2024. Đây là năm thứ tư liên tiếp chỉ số này lập đỉnh mới , phản ánh tình trạng sức khỏe của người lao động ngày càng đáng lo ngại.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi đang xem xét nới lỏng một số quy định lao động để tạo điều kiện kéo dài thời gian làm việc.
Trong tổng số người được bồi thường, 1.086 trường hợp được xác định mắc các rối loạn tâm thần liên quan đến công việc, bao gồm trầm cảm. Đây cũng là mức cao nhất từ trước đến nay . Ngoài ra, 224 người được công nhận mắc các bệnh tim mạch hoặc đột quỵ do làm việc quá sức.
Số liệu cũng bao gồm 145 trường hợp “karoshi”, thuật ngữ dùng để chỉ các ca tử vong hoặc tự vẫn vì làm việc quá sức. Con số này giảm 14 trường hợp so với năm trước.
Năm tài khóa 2025, cơ quan chức năng tiếp nhận 6.212 hồ sơ xin bồi thường vì tử vong hoặc bệnh tật liên quan đến công việc, tăng 1.402 hồ sơ so với năm trước và cũng là mức cao nhất từ trước đến nay . Trong đó, 4.958 hồ sơ liên quan đến các rối loạn tâm thần, tăng 1.178 trường hợp.
Những nguyên nhân phổ biến dẫn đến rối loạn tâm thần gồm mâu thuẫn với cấp trên với 1.061 trường hợp, bị người lạm quyền quấy rối tại nơi làm việc với 403 trường hợp và sự thay đổi đột ngột về khối lượng hoặc tính chất công việc với 353 trường hợp.
Theo Bộ Y tế Nhật Bản, nguy cơ mắc bệnh hoặc tử vong do làm việc quá sức tập trung nhiều ở các lĩnh vực mà cải cách giờ làm và kiểm soát làm thêm vẫn diễn ra chậm.
Bà Yoshie Komuro, Chủ tịch kiêm CEO Công ty tư vấn Work-Life Balance, cho rằng nhiều doanh nghiệp Nhật vẫn dựa vào thời gian làm việc kéo dài và khối lượng công việc lớn để duy trì hoạt động kinh doanh.
Theo bà, nhiều quốc gia đối mặt với tình trạng thiếu lao động do già hóa dân số đã cải cách mạnh về thời gian làm việc. Trong khi đó, Nhật Bản lại đi theo hướng ngược lại khi nhiều lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng thiếu nhân lực nên được giải quyết bằng cách để mỗi nhân viên làm việc nhiều giờ hơn.
Các nhóm nghề như lái xe buýt, lái xe tải, bác sĩ và công nhân xây dựng vẫn thường xuyên phải làm việc kéo dài và đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe. Dù từ tháng 4/2024, Nhật Bản đã áp dụng giới hạn làm thêm đối với các ngành này, nhiều ngoại lệ vẫn tồn tại. Tài xế được phép làm thêm tới 960 giờ mỗi năm, còn một số bác sĩ có thể làm thêm tối đa 1.860 giờ mỗi năm.
Ngành vận tải và bưu chính ghi nhận nhiều trường hợp được bồi thường do đột quỵ hoặc bệnh tim liên quan đến công việc nhất với 64 người. Tiếp theo là bán buôn, bán lẻ với 37 người, xây dựng với 21 người và khách sạn, nhà hàng với 19 người.
Đối với các rối loạn tâm thần, lĩnh vực y tế và phúc lợi đứng đầu với 292 trường hợp được công nhận liên quan đến công việc.
Một khảo sát khác của Bộ Y tế Nhật Bản công bố đầu tuần này cũng cho thấy 15% bác sĩ tại các bệnh viện vẫn làm thêm vượt 960 giờ mỗi năm.
Theo bà Komuro, Chính phủ Nhật Bản cần tăng mức lương trả cho giờ làm thêm lên ít nhất 150% mức lương thông thường, thay vì 125% như hiện nay, để hạn chế tình trạng làm việc quá sức. Bà cảnh báo nếu không cải cách, Nhật Bản có nguy cơ tiếp tục đánh mất lực lượng lao động trong bối cảnh dân số ngày càng già hóa, gây thiệt hại cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp.
Theo Japan Times