Nông dân Mỹ mắc kẹt với “núi vàng mọc ra từ đất”: Khách mua tiềm năng từ châu Á vẫn dửng dưng

Trong bối cảnh tồn kho nội địa phình lên mức cao nhất trong nhiều năm, Trung Quốc — thị trường tiêu thụ đậu tương lớn nhất thế giới — dường như đang tận dụng lợi thế nguồn cung dồi dào để trì hoãn việc thực hiện cam kết mua hàng.

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp Mỹ công bố tuần trước cho thấy chỉ hai lô hàng đậu tương Mỹ được Trung Quốc đặt mua kể từ cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập ở Hàn Quốc, với tổng lượng 332.000 tấn, thấp hơn rất nhiều so với mức 12 triệu tấn mà Nhà Trắng tuyên bố Trung Quốc sẽ mua trước cuối năm.

Michael Sobolik, chuyên gia tại Viện Hudson, nhận định rằng các cam kết của Bắc Kinh đối với Mỹ thường “có hạn sử dụng ngắn”, và lời hứa mua đậu tương lần này cũng khó là ngoại lệ. Trung Quốc, theo ông, có thể cố tình “câu giờ” để kéo dài đàm phán và buộc Washington giảm bớt các biện pháp cạnh tranh. Giới phân tích cũng cho rằng Bắc Kinh có xu hướng điều chỉnh lượng nhập khẩu tùy theo tình hình địa chính trị.

Tồn kho nội địa tăng mạnh

Các nhà ép dầu, nông dân chăn nuôi lợn và nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi của Trung Quốc đã tích lũy lượng tồn kho vượt mức thông thường, trong khi dự trữ nhà nước tiếp tục gia tăng. Tồn kho tại các cảng đạt mức kỷ lục 10,3 triệu tấn tính đến ngày 7/11, tăng 3,6 triệu tấn so với cùng kỳ. Lượng đậu tương dự trữ tại các nhà ép dầu cũng đạt 7,5 triệu tấn, mức cao nhất trong vòng bảy năm.

Sự tích trữ này diễn ra sau 5 tháng liên tiếp nhập khẩu ở mức kỷ lục. Riêng tháng 10, nhập khẩu tăng 17,2% so với cùng kỳ, đạt 9,48 triệu tấn. Tổng lượng nhập khẩu 10 tháng đầu năm đạt 95,7 triệu tấn, tăng 6,4%.

Brazil đóng vai trò nguồn cung chính, chiếm gần 80% lượng đậu tương Trung Quốc nhập khẩu. Các nhà phân tích cho rằng kể cả khi Trung Quốc mua thêm một số lô hàng từ Mỹ, điều này cũng không ảnh hưởng nhiều đến Brazil do giá nguồn cung Nam Mỹ thường thấp hơn. Đầu tháng này, Trung Quốc tiếp tục tăng mua từ Brazil sau khi nước này hạ giá trước thời điểm Bắc Kinh giảm thuế nhập khẩu đối với hàng Mỹ.

Ít bằng chứng về kế hoạch mua hàng quy mô lớn

Các doanh nghiệp nhập khẩu nhà nước như COFCO và Sinograin — đơn vị được kỳ vọng đảm trách phần lớn cam kết mua hàng — không có nhiều dấu hiệu đẩy mạnh thu mua. Arlan Suderman, chuyên gia của StoneX, cho rằng cho đến nay “rất ít bằng chứng” cho thấy Trung Quốc đang triển khai kế hoạch mua 12 triệu tấn hay hướng đến mục tiêu 25 triệu tấn trong năm 2026.

Dẫu vậy, Bắc Kinh vẫn đưa ra một số tín hiệu thiện chí. Đầu tháng này, Trung Quốc khôi phục giấy phép nhập khẩu cho ba nhà xuất khẩu đậu tương Mỹ, trong đó có CHS Inc. Tại hội chợ nhập khẩu nông sản lớn nhất Trung Quốc, đại diện Bộ Thương mại Trung Quốc nhấn mạnh nông sản là nền tảng của quan hệ kinh tế song phương và bày tỏ kỳ vọng hợp tác sâu rộng hơn.

Cùng thời điểm, quan chức thương mại hàng đầu của Trung Quốc, Li Chenggang, cũng gặp các nhóm nông nghiệp Mỹ và cam kết tạo môi trường thuận lợi hơn cho thương mại nông sản. Tuy nhiên, hoạt động mua hàng vẫn diễn ra thất thường. Các giao dịch đậu tương Mỹ lại rơi vào trạng thái đình trệ. Trong vụ thu hoạch mùa thu của Mỹ năm nay, hầu như không có đơn hàng từ Trung Quốc, ngoại trừ ba lô hàng COFCO đặt trước cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập.

Sự giảm tốc này đang gây áp lực lớn lên nông dân Mỹ — những người từng bán 12,6 tỷ USD đậu tương sang Trung Quốc năm 2024. Trump đã chỉ trích việc Bắc Kinh tạm dừng mua hàng là một hành động “thù địch về kinh tế”.

Đậu tương – quân bài mặc cả trong đối đầu Mỹ–Trung

Sabrin Chowdbury, Giám đốc bộ phận Hàng hóa tại BMI, nhận định rằng Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ điều chỉnh lượng nhập khẩu theo tình hình quan hệ song phương. Đậu tương Mỹ, theo ông, sẽ tiếp tục là “quân bài mặc cả” trong đàm phán thương mại.

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Trung Quốc từng giảm mua đậu tương để đáp trả chính sách thuế quan của Mỹ, khiến Washington phải đàm phán một thỏa thuận buộc Bắc Kinh mua 200 tỷ USD hàng nông sản.

Trong thời gian tới, sản lượng kỷ lục dự kiến của Brazil có thể tiếp tục gây áp lực giảm giá lên nông dân Mỹ. Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều hơn vào Nam Mỹ cũng khiến Trung Quốc chịu rủi ro về chi phí vận chuyển, thời tiết bất ổn và sự thiếu đa dạng nguồn cung.

Ở thời điểm hiện tại, Bắc Kinh dường như ưu tiên duy trì nguồn cung ổn định và chi phí thấp. Còn với nông dân Mỹ kỳ vọng thị trường Trung Quốc mở cửa trở lại sau thỏa thuận “hưu chiến”, lượng đậu tương khổng lồ đang nằm chờ tại các cảng Trung Quốc cho thấy thực tế hoàn toàn khác.

Tham khảo: CNBC