Iraq đang triển khai một trong những dự án hạ tầng tham vọng nhất khu vực khi xây dựng đường hầm ngầm dưới kênh Khor Al Zubair bằng 10 khối bê tông đúc sẵn khổng lồ, mỗi khối nặng khoảng 46.000 tấn, dài 125 m. Công trình là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển hành lang vận tải mới, kết nối Vịnh Ba Tư với Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu thông qua hệ thống đường bộ và đường sắt.
Theo Tổng công ty Cảng Iraq, đường hầm có tổng chiều dài 2.444 m, trong đó 1.260 m nằm dưới lòng kênh Khor Al Zubair, thuộc khu vực Umm Qasr, tỉnh Basra ở miền nam Iraq. Đây là tuyến kết nối trực tiếp cảng nước sâu Al Faw với mạng lưới giao thông quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong Dự án Đường Phát triển (Development Road).
Khác với các đường hầm truyền thống được thi công bằng máy khoan TBM, dự án tại Iraq áp dụng phương pháp đường hầm dìm (immersed tunnel). Theo đó, 10 đốt hầm bê tông cốt thép khổng lồ được chế tạo sẵn trong ụ đúc, sau đó được kéo nổi ra vị trí thi công và từ từ đánh chìm xuống rãnh đã được nạo vét dưới đáy kênh.
Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác rất cao. Mỗi cấu kiện phải được đưa đến đúng vị trí thiết kế, hạ xuống theo tốc độ tính toán trước và đặt lên hệ thống móng tạm dưới đáy sông. Sau đó, hệ thống thủy lực sẽ điều chỉnh cao độ trước khi kết nối kín với đoạn hầm liền kề. Mỗi quy trình kéo dài 16 giờ liên tục.
Theo nhà thầu Hà Lan Ballast Nedam, quá trình chuẩn bị cho riêng công đoạn lắp đặt đã kéo dài gần hai năm, bao gồm thiết kế kỹ thuật, khảo sát địa hình, chuẩn bị phao nổi, hệ thống tời kéo, thiết bị định vị và nhiều đợt thử nghiệm tại Hà Lan trước khi đưa sang Iraq.
Sau khi từng đoạn hầm được cố định, các kỹ sư tiếp tục tạo lớp đệm cát mỏng bên dưới nhằm hình thành nền móng cuối cùng, bảo đảm khả năng chịu tải và độ ổn định lâu dài của công trình .
Tháng 11/2025, Tổng công ty Cảng Iraq thông báo đoạn hầm cuối cùng đã rời bể đúc để chuẩn bị cho giai đoạn hạ thủy cuối cùng, đánh dấu bước tiến quan trọng của dự án.
Đường hầm ngầm không phải là một công trình độc lập mà là một phần của Kế hoạch tổng thể Grand Faw, trong đó cảng nước sâu Al Faw được kỳ vọng trở thành trung tâm logistics mới của Iraq.
Theo Reuters, dự án nằm trong chương trình đầu tư khoảng 17 tỷ USD (447 nghìn tỷ đồng) mà Iraq khởi động từ năm 2023 nhằm xây dựng hành lang vận tải kết nối cảng Al Faw với biên giới Thổ Nhĩ Kỳ thông qua hệ thống đường bộ và đường sắt. Mục tiêu là rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa giữa châu Á, Trung Đông và châu Âu, đồng thời tạo ra một tuyến logistics có khả năng cạnh tranh với kênh đào Suez đối với một số luồng hàng.
Theo Ngân hàng Thế giới, Dự án Đường Phát triển được Iraq công bố từ năm 2023 nhằm tận dụng vị trí địa lý chiến lược của nước này để trở thành cầu nối thương mại giữa châu Á và châu Âu. Giai đoạn tiếp theo dự kiến xây dựng tuyến đường sắt mới dài 1.200 km từ Al Faw đến biên giới Thổ Nhĩ Kỳ.
Khi hoàn thành, đường hầm dưới kênh Khor Al Zubair sẽ trở thành mắt xích quan trọng giúp kết nối cảng biển lớn nhất Iraq với hành lang vận tải xuyên quốc gia, đồng thời thể hiện xu hướng ứng dụng công nghệ đường hầm dìm quy mô lớn trong các dự án hạ tầng hiện đại.