Ảnh minh họa
Trong bối cảnh thúc đẩy tự chủ nguồn cung lương thực , Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp, với một trong những mô hình đáng chú ý là “ruộng lúa tái sinh thông minh” – hệ thống canh tác gần như tự động hoàn toàn, cho năng suất vượt trội so với phương pháp truyền thống.
Tại khu vực hồ Đại Đồng, tỉnh Hồ Nam (miền trung Trung Quốc), một trang trại lúa thông minh quy mô lớn đã được xây dựng từ năm 2023, kết hợp công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và hệ thống định vị BeiDou. Dự án do Công ty Công nghệ Sinh học Hunan Hongshuo phối hợp cùng nhiều viện nghiên cứu và trường đại học triển khai.
Điểm nổi bật của mô hình này là áp dụng kỹ thuật “lúa tái sinh” – phương pháp canh tác cho phép thu hoạch vụ thứ hai từ chính gốc rạ của vụ đầu tiên, thay vì phải gieo trồng lại. Dù không phải là kỹ thuật mới, nhưng trước đây phương pháp này khó áp dụng trên diện rộng do máy móc truyền thống thường làm hỏng gốc rạ và nén đất trong quá trình thu hoạch.
Nhờ sử dụng thiết bị nông nghiệp không người lái, tỷ lệ giẫm đạp lên gốc rạ đã giảm đáng kể, từ khoảng 45% xuống còn 18%. Điều này giúp cây lúa tái sinh phát triển tốt hơn, góp phần nâng cao năng suất. Theo số liệu từ dự án, năng suất trung bình đã đạt hơn 18 tấn/ha, cao hơn khoảng 6 tấn/ha so với mô hình canh tác hai vụ truyền thống.
Hiện trang trại có diện tích thử nghiệm gần 33 ha, nằm trong khu nghiên cứu rộng khoảng 200 ha, với hệ thống vận hành cần rất ít nhân công. Năm 2026, đơn vị triển khai đã đưa vào hoạt động 20 bộ máy móc tự động, có khả năng phục vụ trên diện tích lên tới 666 ha.
Toàn bộ quy trình sản xuất – từ ươm giống, gieo trồng đến chăm sóc và thu hoạch – được kiểm soát bởi một trung tâm điều hành “đám mây”, đóng vai trò như “bộ não” của hệ thống. Trung tâm này liên tục phân tích dữ liệu về thời tiết, sâu bệnh, độ ẩm đất và điều phối hoạt động của máy móc theo thời gian thực.
Dự án cũng là kết quả của nhiều đột phá khoa học, từ cải tiến giống lúa lai có khả năng tái sinh tốt, kháng bệnh cao, đến nghiên cứu về sinh lý cây trồng và tối ưu hóa cơ giới hóa. Các chuyên gia tham gia bao gồm nhiều nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghệ.
Trung Quốc hiện đặt mục tiêu tự sản xuất gần 90% nhu cầu ngũ cốc – bao gồm gạo , ngô, lúa mì và đậu nành – vào năm 2032. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, gián đoạn chuỗi cung ứng và áp lực địa chính trị gia tăng, việc phát triển các mô hình nông nghiệp hiệu quả cao như ruộng lúa thông minh được xem là một hướng đi chiến lược.
Song song đó, nước này cũng đang thử nghiệm nhiều giải pháp khác nhằm mở rộng sản xuất lúa gạo , bao gồm trồng lúa chịu mặn tại các khu vực khô hạn như Tân Cương – vốn không phải là vùng trồng lúa truyền thống.
Giới chuyên gia nhận định, nếu được nhân rộng thành công, mô hình ruộng lúa tái sinh thông minh không chỉ giúp Trung Quốc nâng cao năng suất mà còn giảm phụ thuộc vào lao động nông nghiệp, tiết kiệm tài nguyên và tiến gần hơn tới mục tiêu đảm bảo an ninh lương thực trong dài hạn.