Các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển một thiết bị tạo điện liên tục nhờ quá trình nước bay hơi, sử dụng thân sen kết hợp với vi khuẩn. Theo nghiên cứu đăng ngày 2/11 trên tạp chí khoa học Device, hệ thống duy trì phát điện ổn định hơn 30 ngày và có thể mở rộng thành một mạng lưới đủ sức cấp điện cho điện thoại di động.
Công nghệ này có thể cung cấp năng lượng cho các cảm biến phân tán và thiết bị điện tử công suất thấp ở những nơi xa lưới điện, đặc biệt là khu vực gần nguồn nước lớn. Khác với điện mặt trời phụ thuộc ánh nắng, sự bay hơi diễn ra liên tục cả ngày lẫn đêm và quanh năm.
Nhóm nghiên cứu do Hu Qichang, giáo sư Đại học Nông Lâm Phúc Kiến, thực hiện. Ông cho biết công nghệ có thể ứng dụng trong nông nghiệp thông minh, giám sát chất lượng đất và nước, cũng như theo dõi môi trường bằng mạng lưới cảm biến hoạt động liên tục.
Mỗi cảm biến thường tiêu thụ ít điện, nhưng việc triển khai chúng trên diện rộng tạo ra thách thức về nguồn cấp và bảo trì. Pin thông thường cần được thay hoặc sạc định kỳ, điều khó thực hiện tại các địa điểm hẻo lánh. Máy phát điện từ bay hơi nước có thể phù hợp với những ứng dụng cần vận hành tự động, ít phải chăm sóc.
Công nghệ này, gọi là phát điện thủy điện áp, tạo ra điện trực tiếp từ tương tác giữa nước và vật liệu rắn. Cách tiếp cận khác với thủy điện truyền thống, vốn thường cần công trình lớn để dẫn nước làm quay tua-bin.
Nhóm của Hu trước đây từng nghiên cứu cách khai thác quá trình thoát hơi nước tự nhiên của lá sen để tạo điện. Công trình đó cho thấy các cấu trúc dẫn nước trong thực vật có tiềm năng làm nguồn phát điện, nhưng hệ thống dựa trên cây sống cũng có những hạn chế. Vì vậy, các nhà khoa học tìm cách giữ lại lợi thế của cấu trúc tự nhiên mà không phụ thuộc vào sinh vật sống.
Thiết bị mới kết hợp các kênh mao dẫn thẳng đứng bên trong thân sen với vi khuẩn điện hoạt Geobacter sulfurreducens. Nhóm ngâm thân sen trong hỗn hợp vi khuẩn suốt 24 giờ để vi sinh vật bám vào các kênh bên trong. Sau đó, thân sen được sấy đông khô và gắn lưới titan làm điện cực ở hai đầu.
Khi đặt thân sen vào nước, các kênh dọc hút nước và ion mang điện tích lên phía trên. Trong quá trình nước bay hơi, các ion dương tích tụ gần điện cực phía trên, tạo ra chênh lệch điện áp và dòng điện liên tục. Thử nghiệm cho thấy thiết bị duy trì phát điện áp thấp trong hơn 30 ngày.
Để kiểm tra khả năng ứng dụng, nhóm ghép nối nhiều máy phát riêng lẻ. Ba máy mắc nối tiếp đủ cấp điện cho máy tính bỏ túi; sáu máy có thể thắp sáng một đèn nhỏ và vận hành màn hình mực điện tử. Khi mở rộng thành lưới 16 x 16 gồm 256 máy phát từ thân sen, hệ thống tạo đủ điện để cấp cho điện thoại di động thông qua bộ tăng điện áp.
Dù đạt kết quả ban đầu, công nghệ vẫn cần được cải thiện trước khi có thể triển khai thực tế. Hiệu suất của các máy phát dùng bay hơi nước hiện nay thường bị hạn chế bởi các lỗ rỗng bên trong sắp xếp thiếu trật tự, khiến nước và ion di chuyển kém hiệu quả. Thân sen và màng vi khuẩn cũng có độ biến thiên tự nhiên, gây khó khăn cho việc sản xuất hàng loạt với chất lượng đồng nhất.
Hu cho biết nhóm sẽ tập trung đánh giá độ bền của các kênh dẫn nước và bề mặt tiếp xúc vật liệu, cũng như khả năng hoạt động trong các điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khác nhau. Nhóm cũng muốn phát triển vật liệu nhân tạo có các vi kênh định hướng, làm nền tảng cho những bộ phát điện tiêu chuẩn hóa, nhỏ gọn và tích hợp cao.
Mục tiêu dài hạn là rút ra nguyên lý cấu trúc và chức năng từ hệ thống tự nhiên để chế tạo thiết bị tổng hợp hoàn toàn. Theo nhóm nghiên cứu, đây có thể là bước quan trọng để đưa công nghệ phát điện thủy điện áp từ phòng thí nghiệm vào các ứng dụng thực tế.
Theo SCMP