Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường kể về "cuộc rượt đuổi cam go” ở Saigon Square

Ngày 26-8, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp Công ty Luật TAT Law Firm tổ chức diễn đàn "Hoàn thiện chính sách tài sản trí tuệ – Động lực cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo".

Tại đây, ông Nguyễn Thành Nam - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), đã chia sẻ những khó khăn trong công tác truy quét hàng giả , vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT). 

Ông Nam dẫn chứng ngay tại Saigon Square (phường Bến Thành, TP HCM), địa chỉ từng bị Bộ Thương mại Mỹ liệt vào danh sách "điểm nóng" vi phạm SHTT. Theo Công điện số 65/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về mở đợt cao điểm đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả; lực lượng chức năng đã nhiều lần ra quân kiểm tra, xử lý tại đây. "Một hai ngày thì thấy rõ hiệu quả nhưng sau một tuần thì đâu lại vào đấy. Họ bố trí người canh cả bốn cửa, thậm chí chúng tôi cải trang thành người chạy xe ôm để vào nhưng vừa qua cửa thì camera nhận diện, toàn bộ gian hàng đồng loạt đóng cửa" – ông kể.

Từ câu chuyện Saigon Square, vị Phó Cục trưởng nhấn mạnh trong thời kỳ hội nhập và kinh tế số, SHTT không chỉ là công cụ bảo vệ sáng tạo mà còn là nền tảng để doanh nghiệp đổi mới, nâng cao sức cạnh tranh của quốc gia. Thế nhưng, tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp. Cụ thể, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2025, cả nước đã xử lý hơn 50.419 vụ việc buôn lậu, hàng giả, xâm phạm SHTT trị giá hàng ngàn tỉ đồng.

Riêng lĩnh vực nhãn hiệu có 1.430 vụ, số tiền phạt hơn 18 tỉ đồng (tăng gần 30% so với cùng kỳ năm trước). Vi phạm ngày càng tinh vi, chuyển dịch mạnh sang thương mại điện tử, mạng xã hội, trong khi doanh nghiệp vẫn hạn chế nhận thức và công cụ truy xuất nguồn gốc chưa hiệu quả.

Theo ông Nam, hoàn thiện chính sách về SHTT trước hết không chỉ trông chờ vào Nhà nước. Chính doanh nghiệp phải chủ động bảo vệ mình bằng cách tuân thủ pháp luật, minh bạch sản xuất – kinh doanh và đầu tư vào giải pháp truy xuất. Song song đó, người tiêu dùng cần trở thành "người tiêu dùng thông minh", biết chọn sản phẩm chính hãng, không tiếp tay cho hàng giả, hàng nhái.

"Chờ được vạ, má đã sưng"

Cũng tại diễn đàn, Công ty CP Nhựa Bình Minh chia sẻ câu chuyện hơn 48 năm gây dựng thương hiệu quốc gia nhưng nay phải gồng mình chống chọi với nạn làm giả, làm nhái. Từ ống nhựa U-PVC, phụ kiện, keo dán đến logo, kiểu dáng bao bì…, sản phẩm của họ bị sao chép gần như nguyên vẹn, chỉ khác một vài ký tự. Có trường hợp còn đăng ký tên doanh nghiệp gần giống để "mượn danh" Bình Minh tiếp cận đại lý, nhà thầu. Không ít khách hàng phàn nàn "hàng Bình Minh sao dễ vỡ, rò nước", nhưng thực chất đó là hàng giả, chỉ phát hiện khi đã chôn sâu dưới đất và hư hỏng. Người tiêu dùng chỉ nhớ đến cái tên "Nhựa Bình Minh", còn uy tín thương hiệu lại bị tổn hại.

Đại diện Bình Minh thẳng thắn: "Doanh nghiệp có lý nhưng pháp lý chưa chắc đã bảo vệ được. Chúng tôi đang ở trong đúng tình cảnh "chờ được mạ, má đã sưng".

Để tự bảo vệ, từ năm 2023 công ty lập Tổ công tác chuyên trách, theo đuổi vụ việc từ giám định, khiếu nại, khởi kiện đến tận TAND Tối cao và VKSND Tối cao. Nhưng hành trình vẫn nhiều lần rơi vào bế tắc.

"Kết luận giám định xác định có dấu hiệu xâm phạm nhưng không thể dùng để bảo vệ doanh nghiệp. Một số cuộc kiểm tra, thanh tra lại không xác định được vi phạm, chủ thể "tránh đòn" thần kỳ" - đại diện công ty chia sẻ.

Từ thực tiễn đó, công ty kiến nghị cần sớm hoàn thiện tòa chuyên trách về SHTTvới đội ngũ thẩm phán am hiểu chuyên môn; mở rộng cơ chế giám định độc lập, chấm dứt tình trạng độc quyền kéo dài; ban hành quy chuẩn tính toán tổn thất phi vật chất như uy tín thương hiệu; và tăng cường giám sát lực lượng thực thi để những người đủ năng lực, bản lĩnh thực sự đứng ở "cửa ngõ" bảo vệ quyền SHTT quốc gia.