'RAMageddon': Kỷ nguyên điện thoại và laptop giá rẻ sắp kết thúc?

Thời kỳ của những chiếc laptop "ngon, bổ, rẻ" hay điện thoại thông minh giá hời đang dần lùi vào dĩ vãng. Nguyên nhân không nằm ở việc công nghệ mới quá đắt đỏ, mà do chi phí linh kiện máy tính đang tăng phi mã. Hiện tượng này được giới công nghệ gọi bằng thuật ngữ đầy ám ảnh: “RAMageddon” (Thảm họa chip nhớ).

Khác với những cuộc khủng hoảng trước đây do đứt gãy chuỗi cung ứng hay thiếu hụt nguyên liệu, "RAMageddon" xuất phát từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo. Các trung tâm dữ liệu khổng lồ phục vụ AI đang cần một lượng lớn chip nhớ cao cấp, hút cạn nguồn cung và năng lực sản xuất của thế giới trong nhiều năm tới.

Hệ lụy là một phản ứng dây chuyền: các nhà sản xuất chip như Samsung, SK Hynix và Micron đang ưu tiên dây chuyền cho các dòng bộ nhớ biên lợi nhuận cao phục vụ AI. Điều này khiến nguồn cung chip nhớ tiêu chuẩn (DRAM) và chip lưu trữ (NAND Flash) cho SSD bị thắt chặt, đẩy giá thành thiết bị đầu cuối lên cao.

Nguy cơ xóa sổ phân khúc giá rẻ

Vì biên lợi nhuận của máy tính xách tay, điện thoại và các thiết bị điện tử giá rẻ thường ở mức thấp, nên chúng có khả năng phải đối mặt với mức tăng giá lớn nhất. Một số nhà phân tích cho rằng bộ nhớ chiếm 30% chi phí của một chiếc điện thoại thông minh giá rẻ và 23% của một chiếc máy tính xách tay cấp thấp, điều đó có nghĩa là nhiều mẫu máy giá rẻ có thể không còn khả thi để sản xuất nữa.

Ông Ranjit Atwal, Giám đốc phân tích cấp cao tại Gartner, nhận định: "Sự tăng giá đột biến này khiến các nhà sản xuất không còn khả năng tự hấp thụ chi phí. Những dòng máy tính cấp thấp với lợi nhuận ít ỏi sẽ trở nên không khả thi về mặt kinh tế. Chúng tôi dự đoán phân khúc máy tính cá nhân dưới 500 USD sẽ hoàn toàn biến mất vào năm 2028."

Theo công ty phân tích TrendForce, giá của một chiếc laptop trung bình (khoảng 900 USD) có thể tăng tới 40% vào năm 2026 do chi phí linh kiện leo thang.

Thực tế, nhiều ông lớn công nghệ đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược để thích nghi:

• Apple: Tăng giá khởi điểm MacBook Air thêm khoảng 125 USD (đồng thời nâng mức lưu trữ tối thiểu).
• Microsoft : Loại bỏ các mẫu Surface giá thấp, tăng giá khởi điểm từ 210 USD đến 250 USD tùy phiên bản.
• Sony & Microsoft (Gaming): Sony tăng giá PS5 thêm khoảng 112 USD; Microsoft cũng nâng giá Xbox từ 25 USD đến 62 USD tùy model.
• Samsung: Mẫu S25 Edge (bản 512GB) vừa ghi nhận mức tăng khoảng 62 USD tại một số thị trường.

Làm thế nào để "sống sót" qua RAMageddon?

Tình trạng thiếu hụt được dự báo sẽ còn kéo dài. SK Hynix dự đoán cơn khát chip nhớ sẽ tiếp diễn ít nhất đến năm 2030, trong khi các nhà máy mới sớm nhất cũng phải đến năm 2027 mới đi vào hoạt động.

Để vượt qua giai đoạn bão giá linh kiện hiện nay, người dùng cần có chiến lược mua sắm thông minh và ưu tiên các giải pháp mang tính bền vững. Nếu bạn đã có kế hoạch thay thế thiết bị, việc quyết định mua sớm ngay tại thời điểm này là một bước đi khôn ngoan để tránh các đợt tăng giá tiếp theo vốn được dự báo sẽ còn tiếp diễn.

Bên cạnh đó, việc tìm mua các mẫu máy cũ (model của các năm trước) vẫn còn tồn kho là một lựa chọn đáng cân nhắc, bởi chúng thường được sản xuất trước đợt tăng giá linh kiện. Tuy nhiên, người mua cần tỉnh táo kiểm tra giá thị trường để tránh trường hợp các đại lý tự ý đẩy giá theo xu hướng chung.

Một phương án khác vừa tối ưu về mặt kinh tế, vừa thân thiện với môi trường là chọn mua các dòng máy tân trang (Refurbished). Mặc dù giá trị còn lại của đồ cũ cũng có xu hướng tăng theo thị trường, nhưng mức biến động này thường dễ chịu và ổn định hơn nhiều so với thiết bị mới hoàn toàn.

Cuối cùng, thay vì chạy đua để thay thế máy mới với mức chi phí đắt đỏ, việc đầu tư sửa chữa hoặc nâng cấp nhẹ thiết bị hiện tại sẽ là cách hiệu quả nhất để kéo dài tuổi thọ sản phẩm, giúp bạn duy trì công việc ổn định trong khi chờ đợi thị trường công nghệ hạ nhiệt.