Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Lâm Đồng vừa trình UBND tỉnh kế hoạch tổ chức lễ công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam thuộc Dự án Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông.
Sự kiện dự kiến diễn ra ngày 26/7/2026, với sự tham dự của lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Lâm Đồng.
Đây được xem là cột mốc đáng chú ý của ngành luyện kim trong nước. Trước đó, Việt Nam đã khai thác bô xít và sản xuất alumin, nhưng chưa hoàn thiện khâu điện phân ở quy mô công nghiệp để tạo ra nhôm kim loại.
Việc những thỏi nhôm đầu tiên ra lò sẽ giúp Việt Nam tiến thêm một bước trong chuỗi giá trị bô xít – alumin – nhôm, thay vì dừng lại ở khai thác tài nguyên hoặc sản xuất sản phẩm trung gian.
Nhà máy hơn 18.400 tỷ đồng
Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông do Công ty TNHH Luyện kim Trần Hồng Quân làm chủ đầu tư, được xây dựng trên diện tích hơn 129 ha tại Khu công nghiệp Nhân Cơ, tỉnh Lâm Đồng.
Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 18.423 tỷ đồng, tương đương hơn 722 triệu USD. Nhà máy được thiết kế với tổng công suất 450.000 tấn nhôm mỗi năm và chia thành ba phân kỳ đầu tư.
Trong đó, phân kỳ đầu tiên có công suất 150.000 tấn/năm, dự kiến vận hành trong năm 2026. Công suất nhà máy sẽ được nâng lên 300.000 tấn/năm trong giai đoạn tiếp theo và đạt mức tối đa 450.000 tấn/năm vào năm 2028.
Khi hoạt động đầy đủ công suất, nhà máy dự kiến cần lượng lớn alumin làm nguyên liệu đầu vào. Sản phẩm alumin có thể được cung cấp từ các tổ hợp khai thác bô xít và sản xuất alumin tại Tây Nguyên, qua đó hình thành chuỗi sản xuất tương đối hoàn chỉnh ngay trong nước.
Dự án được khởi công từ năm 2015 nhưng phải trải qua hơn 10 năm mới tiến tới thời điểm cho ra sản phẩm đầu tiên. Trong quá trình triển khai, nhà máy gặp nhiều khó khăn liên quan đến vốn đầu tư, nguồn điện, công nghệ, thiết bị và những biến động của thị trường nhôm thế giới.
Kim loại chiến lược của ô tô, máy bay và tàu vũ trụ với tiềm năng 5,9 tỷ tấn quặng
Để tạo ra nhôm kim loại, alumin được điện phân trong các bể chuyên dụng ở nhiệt độ khoảng 950 độ C. Dòng điện cường độ lớn tách nhôm khỏi oxy, tạo thành nhôm nóng chảy trước khi được đúc thành thỏi. Do quá trình này tiêu thụ rất nhiều điện, nhà máy phải có nguồn cung ổn định cùng hệ thống trạm biến áp và hạ tầng kỹ thuật riêng.
Nhôm được xem là kim loại chiến lược nhờ trọng lượng nhẹ, khả năng chống ăn mòn và có thể tạo thành các hợp kim độ bền cao. Đây là vật liệu quan trọng trong nhiều ngành, từ điện tử, năng lượng đến hàng không và công nghiệp vũ trụ. Tuy nhiên, nhôm thỏi sau điện phân vẫn phải tiếp tục được tinh luyện, hợp kim hóa và gia công theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt trước khi dùng để chế tạo máy bay hay tàu vũ trụ.
Lâm Đồng hiện được xem là địa phương có trữ lượng bô xít lớn nhất Việt Nam, với gần 5,9 tỷ tấn. Nguồn tài nguyên này tạo nền tảng để phát triển chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, từ khai thác bô xít, sản xuất alumin đến luyện nhôm kim loại và chế biến sâu.
Vì vậy, việc Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông đi vào hoạt động không chỉ đánh dấu mẻ nhôm đầu tiên được sản xuất trong nước, mà còn mở ra tiềm năng hình thành một trung tâm công nghiệp nhôm quy mô lớn tại Tây Nguyên.