Sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân: Đại biểu Quốc hội đề xuất nhiều điều chỉnh quan trọng

Chiều 5/11, tiếp tục chương trình làm việc của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về 3 dự án luật: Luật Quản lý thuế (sửa đổi); Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi); Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Trong đó, dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) thu hút nhiều ý kiến của các đại biểu với những phân tích sâu sắc về chính sách thuế trong bối cảnh hiện nay và yêu cầu công bằng giữa các nhóm thu nhập.

Các đại biểu nhất trí cho rằng, sau 18 năm thực hiện, Luật Thuế thu nhập cá nhân đã góp phần quan trọng vào việc hình thành ý thức tuân thủ pháp luật thuế, tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới khi nền kinh tế số phát triển mạnh, xuất hiện nhiều loại tài sản và hình thức thu nhập mới như tài sản ảo, tín chỉ carbon, biển số xe trúng đấu giá... thì việc sửa đổi là hết sức cần thiết.

Thu thuế chuyển nhượng vàng miếng: Cần lộ trình rõ ràng, minh bạch

Tham gia thảo luận tại Tổ 11 (gồm đoàn Cần Thơ , Điện Biên), đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Cần Thơ ) quan tâm tới thuế suất thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng vàng miếng.

Đại biểu ghi nhận chính sách hướng tới mục tiêu là kiểm soát đầu cơ, minh bạch hóa thị trường vàng. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chính sách này cũng cần được triển khai với sự phân biệt rõ ràng giữa hoạt động đầu cơ và vấn đề tích trữ để tránh không ảnh hưởng đến những người dân mua vàng chỉ nhằm hình thức là tiết kiệm. Bởi từ lâu thì việc trích nhượng một phần thu nhập để mua vàng đã là tâm lý, là thói quen của người dân Việt Nam, có tiền thì tiết kiệm mua vàng để phòng khi cần thiết.

Do đó, đại biểu Lê Thị Thanh Lam cho rằng, việc quy định ngưỡng giá trị chuyển nhượng vàng miếng chịu thuế thì chỉ phát huy hiệu quả khi chính sách được triển khai với lộ trình rõ ràng, minh bạch.

Cùng với đó cần xây dựng cơ chế khai báo và khấu trừ linh hoạt, cho phép các tổ chức kinh doanh vàng hoặc sàn giao dịch trong tương lai hoặc là ngân hàng thương mại thực hiện khấu trừ và thủ tục nộp thuế thì thay cho người giao dịch, giúp giảm gánh nặng thủ tục cho cá nhân.

Đồng thời cũng tích hợp khai báo thuế điện tử thông qua hệ thống dữ liệu thuế quốc gia để đồng bộ thông tin, nâng cao khả năng giám sát, tăng tính minh bạch và hiệu quả trong thực thi chính sách.

Biểu thuế lũy tiến: 5 bậc hay 7 bậc hợp lý hơn?

Thảo luận tại Tổ 4 (gồm đoàn Khánh Hòa, Lai Châu và Lào Cai), các đại biểu nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Đáng chú ý, phương án rút ngắn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống còn 5 bậc là nội dung nhận được nhiều ý kiến phân tích tại tổ thảo luận.

Đại biểu Nguyễn Thành Trung (đoàn Lào Cai) bày tỏ quan điểm đề nghị giữ quy định 7 bậc với khoảng cách các bậc là 5% như hiện nay, đồng thời nghiên cứu quy định phần thu nhập tính thuế ở mỗi bậc cho phù hợp.

Đại biểu phân tích, dự thảo Luật đề xuất khoảng cách giữa các bậc có độ dốc khác nhau: Bậc 1, 2, 3 cách nhau lên đến 10%, trong khi bậc 4, 5 chỉ còn 5%. Điều này dẫn đến việc những người có thu nhập ở bậc 2 và bậc 3 sẽ chịu áp lực thuế cao hơn so với quy định hiện hành, trong khi đây lại là nhóm đối tượng chiếm số đông, chủ yếu là người thuộc mức thu nhập trung lưu-nhóm đang cần khuyến khích trong nền kinh tế. Đại biểu cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy một số nước tương đồng trong khu vực vẫn giữ 7 bậc.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu ) lại ủng hộ phương án 5 bậc, cho rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc giữ tỉ lệ lũy tiến quá cao (đặc biệt ở các bậc thu nhập cao) có thể khiến những người có trình độ chuyên môn cao, thu nhập cao đăng ký nộp thuế ở nước ngoài để tránh đánh thuế trùng hoặc điều tiết quá lớn.

Đại biểu Nguyễn Hữu Toàn nhận định việc giảm độ dốc lũy tiến (5, 10, 15, 25, 30, 35% cho 5 bậc) là một hình thức để khuyến khích những người có trình độ cao, có thu nhập cao đăng ký nộp thuế tại Việt Nam, đặc biệt trong xu hướng làm việc toàn cầu hiện nay.

Nhiều ý kiến cũng đề cập đến chính sách thuế đối với bất động sản thừa kế. Đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh (đoàn Khánh Hòa) cho rằng, chỉ nên miễn thuế hoàn toàn cho thu nhập từ thừa kế đối với cha mẹ-con cái, vợ-chồng.

Dẫn chứng nhiều quốc gia coi thuế thu nhập từ thừa kế bất động sản là khoản thu nhập chịu thuế quan trọng, đại biểu Đỗ Ngọc Thịnh đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu xây dựng lộ trình áp dụng tính và thu thuế thu nhập cá nhân cho tài sản thừa kế có giá trị lớn đối với các mối quan hệ còn lại: Ông nội, bà nội với cháu nội; ông ngoại, bà ngoại với cháu ngoại; anh, chị, em ruột với nhau. Khi giá trị tài sản thừa kế vượt mức nhất định, số thuế thu nhập cá nhân phải nộp cho giá trị tài sản vượt mức quy định có thể xác định theo biểu thuế lũy tiến.

Ngoài ra, một số đại biểu đề xuất cần bổ sung phương thức xác định mức giảm trừ gia cảnh theo vùng kinh tế thay vì một mức tuyệt đối, thống nhất toàn quốc. Bởi chi phí sinh hoạt giữa thành thị và nông thôn có sự chênh lệch đáng kể, việc áp dụng một mức giảm trừ chung sẽ không đảm bảo công bằng về khả năng nộp thuế cho những người sống tại các khu vực có chi phí sinh hoạt cao và đề nghị bổ sung cơ chế xác định mức giảm trừ theo mức lương tối thiểu vùng...