Thái Lan, Indonesia, Philippines sẽ xây kho dự trữ dầu cùng nhau

Các quốc gia thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sẽ thiết lập một hệ thống chia sẻ kho dự trữ sản phẩm dầu mỏ trong các tình huống khẩn cấp, dự kiến bắt đầu sớm nhất là vào năm 2027. Sáng kiến này nhận được sự hỗ trợ từ Nhật Bản.

Theo kế hoạch, các cơ sở lưu trữ dầu diesel và xăng sẽ được xây dựng tại Indonesia và Thái Lan, cho phép Philippines có thể mua các sản phẩm này khi cần thiết. Động thái này diễn ra sau khi một số quốc gia Đông Nam Á phải đối mặt với tình trạng bất ổn về năng lượng trong năm nay trong bối cảnh xung đột liên quan đến Iran.

Công ty PNOC Exploration Corporation (PNOC-EC) dự kiến ký kết thư bày tỏ ý định với các đơn vị vận hành kho chứa tại Thái Lan và công ty PT Interport Mandiri Utama (Interport) bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh và Đầu tư ASEAN vào thứ Bảy, ngay trước thềm Hội nghị Cấp cao ASEAN do Philippines đăng cai tổ chức bắt đầu từ Chủ nhật.

Hệ thống dự trữ này sẽ vận hành dựa trên cơ chế "vé" (ticket-based system) – một mô hình đã được áp dụng tại Liên minh châu Âu và nhiều khu vực khác, nhưng đây là lần đầu tiên mô hình này được triển khai trong khuôn khổ ASEAN.

Trong điều kiện bình thường, các đơn vị vận hành kho chứa vẫn có thể kinh doanh xăng và dầu diesel như thường lệ. Tuy nhiên, khi xảy ra tình huống khẩn cấp, các quốc gia và doanh nghiệp đã mua "vé" từ trước sẽ được ưu tiên quyền mua một khối lượng sản phẩm nhất định.

Indonesia , Thái Lan và Philippines dự kiến sẽ ký kết thỏa thuận triển khai hệ thống này vào thứ Bảy. Các chi tiết cụ thể như giá vé và điều kiện sử dụng sẽ được xác định trong thời gian tới.

Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) - một tổ chức tư vấn quốc tế đặt trụ sở tại Indonesia , dưới sự dẫn dắt của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản - chính là đơn vị tiên phong thúc đẩy việc áp dụng hệ thống này. Bản thân Nhật Bản cũng là quốc gia tiêu thụ các sản phẩm dầu mỏ từ Đông Nam Á.

Lào và Đông Timor cũng đang cân nhắc tham gia sáng kiến này. Các mục tiêu dài hạn bao gồm việc thiết lập kho dự trữ chung cho toàn khối ASEAN và mở rộng phạm vi sang các sản phẩm khác, chẳng hạn như dầu thô.

Khoảng 80% lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ vận chuyển qua eo biển Hormuz đều hướng đến châu Á; riêng Philippines phụ thuộc vào khu vực Trung Đông tới hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu.

Vào tháng 3 vừa qua, sau khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia tại Philippines. Các quốc gia thành viên của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong đó có Nhật Bản, bắt buộc phải duy trì lượng dự trữ dầu tương đương với ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Hiện không có quốc gia ASEAN nào là thành viên chính thức của IEA.

Một nghiên cứu trước đây của ERIA cho thấy lượng dự trữ dầu tại Philippines chỉ đáp ứng được khoảng 15 đến 30 ngày nhu cầu, trong khi tại Indonesia con số này là từ 14 đến 23 ngày. Tình trạng thiếu hụt các cơ sở lưu trữ khiến việc gia tăng dự trữ trở nên khó khăn.

Việc thiết lập một hệ thống dự trữ dầu mỏ cho khu vực Đông Nam Á cũng sẽ mang lại những lợi ích khác cho Nhật Bản. Trước đây, tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong khu vực – xảy ra sau khi Mỹ tấn công Iran – đã gây chậm trễ cho việc vận chuyển các mặt hàng như thiết bị chạy thận và các thiết bị y tế khác. Việc đảm bảo duy trì lượng dự trữ đầy đủ sẽ giúp các doanh nghiệp Nhật Bản tiếp tục hoạt động kinh doanh tại Đông Nam Á thuận lợi hơn trong các tình huống khẩn cấp.

Theo Nikkei