Tốc độ huy động thần tốc, "vị thế 10 năm" lên ngôi
Tháng 2/2026 ghi nhận một sự bứt phá đáng chú ý trong hoạt động phát hành nợ công. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), KBNN đã tổ chức 12 đợt đấu thầu, huy động thành công 34.495 tỷ đồng, ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ 32,44% so với tháng đầu năm.
Tính chung lũy kế 2 tháng đầu năm, tổng giá trị huy động đã chạm mốc 60.541 tỷ đồng. Con số này không chỉ mang ý nghĩa về mặt thanh khoản mà còn cho thấy sự quyết liệt trong điều hành khi đã hoàn thành tới 55% kế hoạch quý I và đạt khoảng 12% mục tiêu cả năm 2026. Việc đẩy mạnh gọi thầu ngay từ đầu năm là bước đi chiến lược nhằm đảm bảo nguồn vốn mồi cho các dự án hạ tầng trọng điểm, đồng thời tận dụng các cửa sổ thời điểm khi áp lực lãi suất toàn cầu chưa quá căng thẳng.
Mặc dù tổng khối lượng huy động tăng, nhưng diễn biến thực tế tại các phiên đấu thầu lại bộc lộ sự phân hóa về khẩu vị rủi ro. Trong tháng 2, dù KBNN đưa ra dải kỳ hạn đa dạng từ 5 năm đến 30 năm, một kết quả khá bất ngờ đã xảy ra khi chỉ duy nhất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đấu thầu thành công. Các kỳ hạn 5 năm, 15 năm và 30 năm gần như rơi vào trạng thái "đóng băng" tại các phiên gọi thầu sơ cấp.
Thị trường tài chính những ngày đầu năm 2026 đang chứng kiến những chuyển động đầy toan tính. Trong khi dòng vốn trên thị trường chứng khoán còn mải mê với những nhịp rung lắc dữ dội theo giá dầu, thì tại "pháo đài" bảo toàn vốn - thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) - một kịch bản trái ngược đang diễn ra. Kho bạc Nhà nước (KBNN) đang đẩy mạnh tốc độ huy động vốn với những con số ấn tượng, khẳng định vai trò là xương sống của nền kinh tế trong việc tạo nguồn lực cho giải ngân đầu tư công giai đoạn 2026-2030.
Lý giải cho nghịch lý này, giới phân tích cho rằng, thị trường đang ở trạng thái phòng thủ chờ đợi. Kỳ hạn 5 năm dường như quá ngắn trong bối cảnh lạm phát mục tiêu vẫn tiềm ẩn biến số từ giá năng lượng thế giới, trong khi kỳ hạn 15 và 30 năm lại chịu áp lực từ rủi ro lãi suất trong dài hạn khiến các tổ chức bảo hiểm và quỹ đầu tư e ngại. Kỳ hạn 10 năm đã trở thành "điểm rơi" lý tưởng, vừa đủ dài để hưởng lợi suất tốt, vừa đủ thanh khoản để hoán đổi danh mục. Đặc biệt, lãi suất trúng thầu của kỳ hạn này đã nhích nhẹ lên mức 4,09% vào cuối tháng, phản ánh sát sườn những điều chỉnh của thị trường theo diễn biến tỷ giá và lãi suất liên ngân hàng.
Đánh giá về xu hướng này, ông Nguyễn Minh Đức, Chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô cho rằng, việc lãi suất trúng thầu tăng nhẹ 4 điểm cơ bản là tín hiệu cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đang yêu cầu một mức bù rủi ro cao hơn. Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ vẫn duy trì ở mức cao và căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu lên ngưỡng 90-100 USD/thùng, như ngày 10/3 giá dầu Brent chạm ngưỡng 97 USD/thùng, KBNN đang phải đối mặt với bài toán điều phối nhạy bén.
Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là phải cân bằng giữa hai mục tiêu huy động đủ khối lượng vốn phục vụ ngân sách nhưng không được để lãi suất tăng quá nhanh gây áp lực lên chi phí vay nợ và nợ công. Đây là thử thách không nhỏ đối với bản lĩnh điều tiết của cơ quan quản lý trong bối cảnh thanh khoản thị trường thứ cấp đang có xu hướng sụt giảm nhẹ do tâm lý thận trọng bao trùm.
Trái ngược với sự sôi động của kênh phát hành mới, thị trường thứ cấp trong tháng 2 có phần trầm lắng hơn với giá trị giao dịch bình quân đạt 14.907 tỷ đồng/phiên, giảm 12,45% so với tháng 1. Điểm đáng chú ý là các giao dịch mua bán thông thường chiếm tới 74,24% tổng giá trị, trong khi giao dịch mua bán lại chỉ chiếm khoảng 25%.
Sự sụt giảm thanh khoản này minh chứng cho việc các nhà đầu tư đang chuyển dịch sang chiến thuật nắm giữ đến ngày đáo hạn thay vì lướt sóng kiếm lời. Trong một môi trường tài chính đầy biến động của những tháng đầu năm 2026, trái phiếu Chính phủ đang thực hiện tốt vai trò là lớp tài sản "trú ẩn" an toàn, bảo vệ danh mục trước những cú sốc từ các thị trường rủi ro khác như chứng khoán hay bất động sản.
Khối ngoại và kỳ vọng từ vận hội nâng hạng
Mặc dù khối ngoại vẫn ghi nhận bán ròng nhẹ 334 tỷ đồng trong tháng 2, chiếm tỷ trọng khiêm tốn 5,26% tổng giao dịch, nhưng triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá tích cực. Các chuyên gia kinh tế nhận định, sự kiện nâng hạng thị trường chứng khoán lên "Mới nổi" vào tháng 4/2026 sẽ là cú hích gián tiếp cho thị trường trái phiếu . Niềm tin của giới đầu tư quốc tế vào hệ thống tài chính Việt Nam được củng cố sẽ thu hút dòng vốn quay trở lại các tài sản định giá bằng VND.
Phân tích sâu hơn về động thái của khối ngoại, giới chuyên môn cho rằng việc bán ròng nhẹ trong hai tháng đầu năm 2026 mang tính cục bộ và kỹ thuật nhiều hơn là sự thoái lui chiến lược. Thực tế, dòng vốn ngoại đang thực hiện các bước tái cơ cấu danh mục để đón đầu làn sóng nâng hạng. Việc tỷ trọng giao dịch của khối ngoại chỉ chiếm hơn 5% cho thấy dư địa để các quỹ đầu tư quốc tế gia tăng sở hữu tại thị trường nợ Việt Nam còn rất lớn, đặc biệt khi chênh lệch lãi suất giữa VND và USD đang dần được thu hẹp nhờ các chính sách tiền tệ linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước.
Bên cạnh đó, việc Chính phủ đẩy mạnh các cam kết về ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) thông qua đề án phát hành trái phiếu xanh trong năm 2026 cũng là thỏi nam châm thu hút các định chế tài chính lớn như Ngân hàng Thế giới hay các quỹ hưu trí từ Bắc Âu. Đây là nhóm nhà đầu tư có xu hướng nắm giữ dài hạn, ít bị ảnh hưởng bởi những rung lắc ngắn hạn trên thị trường tiền tệ. Việc họ quan tâm đến trái phiếu xanh không chỉ giúp đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư mà còn giúp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn giá rẻ để thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.
Một yếu tố khác thúc đẩy kỳ vọng từ khối ngoại chính là sự ổn định về mặt vĩ mô. So với các thị trường mới nổi khác trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vẫn giữ vững được các chỉ số về nợ công trên GDP ở mức an toàn (dưới 40%), thấp hơn nhiều so với trần nợ công cho phép. Điều này tạo ra một "tấm đệm" tâm lý quan trọng, giúp các nhà đầu tư nước ngoài yên tâm rằng khả năng trả nợ của Chính phủ Việt Nam luôn được đảm bảo ở mức cao nhất.
Dự báo từ nay đến cuối năm 2026, khi các rào cản về hạ tầng thanh toán giữa bù trừ chứng khoán và trái phiếu được dỡ bỏ hoàn toàn theo chuẩn mực quốc tế, dòng vốn ngoại được dự đoán sẽ chuyển từ trạng thái "quan sát" sang "giải ngân mạnh". Sự hiện diện của các Market Makers (Nhà tạo lập thị trường) quốc tế sẽ giúp thị trường thứ cấp cải thiện thanh khoản, giảm bớt sự chênh lệch giữa giá mua và giá bán, từ đó tạo ra một thị trường trái phiếu chuyên nghiệp và liên thông hơn với khu vực.
Như vậy có thể thấy, khi KBNN đã hoàn thành hơn một nửa kế hoạch quý I/2026, áp lực phát hành trong tháng 3 có thể giảm bớt, tạo dư địa cho lãi suất bình ổn. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cho rằng, tốc độ giải ngân đầu tư công và biến động của chỉ số lạm phát CPI vẫn là hai biến số then chốt cần theo dõi. Nếu kiểm soát tốt các yếu tố này, thị trường trái phiếu Chính phủ sẽ tiếp tục là điểm tựa vững chắc, dẫn dắt dòng vốn nội lực phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế bền vững của đất nước./.