Chiều 16/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp về Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Dự cuộc họp có Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng ; lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, UBND TP Hà Nội, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam và Tập đoàn Vingroup.
Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, theo Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Tổ hợp công nghiệp đường sắt quy mô khoảng 250 ha đã được xác định tại khu vực xã Chuyên Mỹ và xã Ứng Hòa (TP Hà Nội).
Bộ Xây dựng hiện đang tổ chức lập quy hoạch chi tiết, làm cơ sở chuẩn bị đầu tư theo quy định pháp luật. Theo đó, tổ hợp được định hướng thực hiện các chức năng nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, sản xuất, lắp ráp, bảo trì và cung cấp sản phẩm công nghiệp phục vụ đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng báo cáo tại cuộc họp. Ảnh: VGP
Bộ Xây dựng cũng thống nhất với định hướng chỉ hình thành một tổ hợp công nghiệp đường sắt tại khu vực này, tránh xây dựng hai cơ sở có chức năng tương tự nằm gần nhau. Tuy nhiên, đề xuất của phía doanh nghiệp được nghiên cứu theo pháp luật về đầu tư, trong khi Bộ Xây dựng đang triển khai nhiệm vụ theo trình tự đầu tư công. Do đó, cần làm rõ hình thức đầu tư, khả năng kết hợp các nguồn lực và phương thức tổ chức thực hiện để đẩy nhanh tiến độ.
Tại cuộc họp, các ý kiến cho rằng việc phát triển Tổ hợp công nghiệp đường sắt cần huy động nguồn lực của cả Nhà nước và doanh nghiệp. Trong đó, đầu tư công tập trung vào hạ tầng, khuyến khích doanh nghiệp tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp. Việc lựa chọn hình thức đầu tư cũng cần làm rõ phạm vi, trách nhiệm của từng bên, bảo đảm hiệu quả tổng thể, tránh chồng chéo và phân tán nguồn lực.
Đáng chú ý, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, TP chủ động báo cáo Trung ương để tìm phương án thống nhất giữa các đề xuất, tránh lãng phí nguồn lực quốc gia, bao gồm nguồn lực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.
Các ý kiến thảo luận tại cuộc họp cũng lưu ý, quy mô đầu tư tổ hợp phải căn cứ vào nhu cầu thị trường, khả năng khai thác lâu dài, tránh phát triển năng lực sản xuất vượt quá nhu cầu thực tế. Ngoài hoạt động sản xuất, lắp ráp phương tiện trong giai đoạn đầu, cần tính đến nhu cầu bảo trì, bảo dưỡng, sửa chữa, thử nghiệm và kiểm định trong quá trình khai thác; cũng như bảo đảm kết nối tổ hợp với mạng lưới đường sắt.
Tổ hợp đường sắt không chỉ đáp ứng nhu cầu riêng của đường sắt đô thị Hà Nội
Phó Thủ tướng Thường trực phát biểu kết luận tại cuộc họp. Ảnh: VGP
Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận sự thống nhất cao tại cuộc họp về yêu cầu tránh hình thành nhiều tổ hợp công nghiệp đường sắt có chức năng tương tự, gây đầu tư trùng lặp, phân tán nguồn lực.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, với quy mô mạng lưới đường sắt và năng lực công nghiệp hiện nay của Việt Nam, việc đầu tư tổ hợp cần được tính toán phù hợp với nhu cầu sản xuất, lắp ráp, bảo dưỡng, sửa chữa và kiểm định phương tiện, bảo đảm hiệu quả khai thác lâu dài.
Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, mục tiêu phát triển công nghiệp đường sắt là từng bước xây dựng năng lực tự chủ của quốc gia, không phải tự chủ của riêng một doanh nghiệp. Theo đó, dù được đầu tư bằng nguồn lực của doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước hay các thành phần kinh tế khác, việc phát triển tổ hợp phải hướng tới nâng cao năng lực công nghiệp đường sắt của Việt Nam.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, việc các doanh nghiệp hợp tác, khai thác chung năng lực sản xuất, bảo trì, sửa chữa của tổ hợp sẽ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư của cả quốc gia và doanh nghiệp.
Trên cơ sở đề xuất của TP Hà Nội, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh yêu cầu triển khai nhanh để đáp ứng tiến độ phát triển đường sắt đô thị. Ngoài ra, những nội dung thuộc thẩm quyền của Thành phố theo Luật Thủ đô và các quy định pháp luật liên quan thì Hà Nội có thể xem xét, thực hiện theo thẩm quyền.
Bên cạnh đó, theo Phó Thủ tướng Thường trực, việc xem xét phương án đầu tư phải bảo đảm các yêu cầu của Luật Đường sắt, định hướng phát triển đường sắt Việt Nam và các tiêu chuẩn liên quan. Một yêu cầu nữa là tổ hợp phải có khả năng phục vụ cả đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia hiện hữu và đường sắt tốc độ cao, không chỉ đáp ứng nhu cầu riêng của đường sắt đô thị Hà Nội.
Vingroup đề xuất làm tổ hợp đường sắt gần 30.000 tỷ đồng
Vingroup đề xuất đầu tư dự án Khu công nghiệp đường sắt tại xã Phú Xuyên, với tổng vốn khoảng 29.637 tỷ đồng. Ảnh minh họa
Trước đó, Tập đoàn Vingroup đã đề xuất đầu tư dự án Khu công nghiệp đường sắt tại xã Phú Xuyên, với tổng vốn khoảng 29.637 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng dự kiến khoảng 4.000 tỷ đồng.
Trong cơ cấu nguồn vốn, phía nhà đầu tư dự kiến góp khoảng 4.446 tỷ đồng, tương đương 15% tổng mức đầu tư; trong khi phần còn lại được huy động từ các nguồn khác.
Dự án này có quy mô sử dụng đất khoảng 280 ha, mật độ xây dựng dự kiến 50%, hướng tới hình thành tổ hợp các nhà máy sản xuất thiết bị, cấu kiện và linh kiện phục vụ ngành đường sắt, kết hợp nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo và kiểm định chất lượng.