Ấn Độ đang triển khai một trong những kế hoạch phát triển hạ tầng lớn nhất nhiều thập kỷ qua tại Great Nicobar — hòn đảo xa xôi nằm gần Indonesia hơn là đất liền Ấn Độ. Siêu dự án trị giá 9 tỷ USD này được kỳ vọng sẽ biến điểm cực nam của đất nước thành một trung tâm vận tải và quân sự khổng lồ, làm thay đổi cán cân quyền lực tại Ấn Độ Dương.
Dự án có tổng diện tích 166 km² thuộc quần đảo Andaman và Nicobar, dự kiến xây dựng trong vòng 30 năm, với giai đoạn đầu tiên hoàn thành vào năm 2028. Các hạng mục chính bao gồm 1 cảng trung chuyển container quốc tế tại vịnh Galathea, 1 sân bay quốc tế và các khu phức hợp hậu cần và đô thị đồng bộ đi kèm.
Chính phủ Ấn Độ coi đây là trung tâm kinh tế - hàng hải chiến lược nằm sát tuyến vận tải Đông - Tây, đóng vai trò then chốt trong mục tiêu quốc phòng và an ninh quốc gia.
Great Nicobar án ngữ ngay cửa ngõ eo biển Malacca — tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển từ 1/4 đến 1/3 thương mại đường biển toàn cầu. Đặc biệt, đối với Trung Quốc, eo biển này là "tử huyệt" khi gánh vác 2/3 lượng mậu dịch hàng hải và khoảng 70% – 80% lượng dầu thô nhập khẩu của họ. Giới phân tích thường gọi sự phụ thuộc dễ tổn thương này là "Nỗi lo Malacca" của Bắc Kinh.
Cựu tùy viên quân sự, Chuẩn tướng quân đội Ấn Độ Sanjay Iyer nhận định: "Dự án Great Nicobar có lẽ là một trong những canh bạc chiến lược quan trọng nhất của New Delhi trong nhiều thập kỷ qua. Nó giúp Ấn Độ duy trì sự hiện diện thường trực thay vì những chuyến tuần tra nhỏ lẻ, nâng cao năng lực giám sát và tạo ra một đòn bẩy địa chính trị chưa từng có."
Trung Quốc đã dành hơn 2 thập kỷ để phát triển các hệ thống đường ống và hành lang thương mại thay thế như Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan và các tuyến đường ở Myanmar, để tránh eo biển Malacca. “Bắc Kinh đã công khai lo ngại về 'nỗi lo Malacca'. Dự án Great Nicobar làm nổi bật thêm tình thế tiến thoái lưỡng nan đó một cách đáng kể ”, Iyer nói.
Sự bùng nổ của cuộc chiến Mỹ - Iran làm tê liệt eo biển Hormuz càng khiến vai trò của eo biển Malacca trở nên quan trọng. "Ấn Độ sẽ không phong tỏa eo biển trong thời bình, nhưng hạ tầng tại Great Nicobar cho phép họ giám sát chặt chẽ mọi di biến động của Hải quân Trung Quốc (PLAN) từ Tây Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương", Iyer phân tích thêm. Nếu tàu bè Trung Quốc muốn né Malacca để đi vòng qua eo biển Sunda hoặc Lombok của Indonesia, chi phí vận tải và quãng đường sẽ bị đội lên rất lớn.
Hiện tại, 95% khối lượng và 70% giá trị thương mại quốc tế của Ấn Độ được vận chuyển bằng đường biển. Tuy nhiên, quốc gia này lâu nay vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của Ấn Độ Dương — tuyến đường xương sống kết nối châu Âu, châu Á và châu Phi.
Giáo sư Uday Chandra tại Đại học Ashoka (Ấn Độ) nhận định: "Ấn Độ muốn giảm phụ thuộc logistics vào các trung tâm trung chuyển nước ngoài như Colombo (Sri Lanka), Singapore hay cảng Klang (Malaysia). Siêu cảng tại vịnh Galathea sẽ giúp Ấn Độ trực tiếp giành lấy thị phần trên tuyến hàng hải Đông - Tây".
Trong bối cảnh Trung Quốc liên tục thiết lập chuỗi căn cứ quân sự và thương mại hải ngoại tại Sri Lanka, Pakistan và Djibouti để tăng tầm ảnh hưởng tại Ấn Độ Dương, dự án này buộc New Delhi phải thay đổi tư duy. "Great Nicobar thúc đẩy Ấn Độ tư duy như một cường quốc biển, hay cụ thể hơn là một cường quốc quần đảo", Giáo sư Chandra nhấn mạnh.
Theo SCMP