Xuất phát sau, vì sao Voyager 1 cán mốc một ngày ánh sáng trước Voyager 2?

Tàu thăm dò Voyager 1 của NASA, vật thể nhân tạo bay xa Trái Đất nhất trong lịch sử, đã đạt cột mốc cách Trái Đất một ngày ánh sáng sau gần 50 năm du hành trong không gian.

Ở khoảng cách này, tín hiệu vô tuyến cần 24 giờ để truyền từ Trái Đất đến con tàu và thêm 24 giờ để tín hiệu phản hồi quay trở lại.

NASA cho biết Voyager 1 đạt cột mốc này vào khoảng 17h16 ngày 18/11 (giờ Việt Nam) và hiện cách Trái Đất hơn 26 tỷ km.

Trong khi đó, tàu song sinh Voyager 2, dù được phóng trước, dự kiến phải đến khoảng năm 2035 mới đạt khoảng cách tương tự.

Xuất phát sau, vì sao Voyager 1 cán mốc một ngày ánh sáng trước Voyager 2? - Ảnh 1

Tàu thăm dò Voyager 1 của NASA đã bay cách xa Trái Đất một ngày ánh sáng. (Ảnh: NASA)

Hai tàu, hai hành trình khác nhau

Voyager 2 được phóng ngày 20/8/1977, sớm hơn Voyager 1 gần hai tuần, vào ngày 5/9 cùng năm.

Ban đầu, cả hai có nhiệm vụ nghiên cứu sao Mộc và sao Thổ. Tuy nhiên, NASA đã tính toán những quỹ đạo khác nhau để tận dụng sự sắp xếp hiếm gặp của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời.

Voyager 1 được đưa vào quỹ đạo nhanh hơn, hướng đến sao Mộc rồi sao Thổ. Sau khi nghiên cứu hệ thống vành đai sao Thổ và Titan, vệ tinh lớn nhất của hành tinh này, tàu đổi hướng, rời khỏi mặt phẳng Hệ Mặt Trời và tiếp tục tiến ra không gian xa.

Trong khi đó, Voyager 2 được thiết kế cho hành trình dài hơn, tiếp tục bay qua sao Thiên Vương và sao Hải Vương nếu NASA có đủ kinh phí duy trì sứ mệnh.

Chính sự khác biệt về quỹ đạo khiến Voyager 1 nhanh chóng vượt lên dù xuất phát sau. Tàu tiếp cận sao Mộc ngày 5/3/1979, trong khi Voyager 2 phải đến ngày 9/7 cùng năm mới tới đây.

Cả hai sau đó sử dụng kỹ thuật hỗ trợ hấp dẫn để tăng tốc. Khi bay gần một hành tinh, tàu vũ trụ có thể tận dụng chuyển động và lực hấp dẫn của hành tinh để thay đổi vận tốc, tương tự một vật được tăng tốc nhờ hiệu ứng ná bắn.

Hiệp hội Hành tinh cho biết mỗi tàu Voyager tăng tốc khoảng 10 km/giây khi bay qua sao Mộc năm 1979. Trong khi đó, sự thay đổi vận tốc của sao Mộc nhỏ đến mức không thể đo lường được do khối lượng hành tinh lớn hơn tàu rất nhiều.

Kỹ thuật này giúp hai tàu tiếp tục hành trình mà không cần tiêu tốn lượng nhiên liệu lớn để tăng tốc.

Tàu Voyager 1 của NASA được phóng lên bằng tên lửa Titan/Centaur-6 từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Florida, Mỹ, ngày 5/9/1977. (Ảnh: NASA)

Vì sao Voyager 2 chậm hơn?

Trong hành trình khám phá các hành tinh, Voyager 2 tiếp tục được tăng tốc nhờ những lần bay qua sao Thổ và sao Thiên Vương. Tàu tăng thêm khoảng 5 km/giây tại sao Thổ và 2 km/giây tại sao Thiên Vương.

Tuy nhiên, khi tiếp cận sao Hải Vương năm 1989, Voyager 2 phải thực hiện một cú đổi hướng để quan sát Triton, vệ tinh lớn nhất của hành tinh này.

Tàu bay qua khu vực cực bắc sao Hải Vương, sau đó chuyển hướng xuống phía dưới mặt phẳng Hệ Mặt Trời. Thao tác khiến Voyager 2 giảm khoảng 2 km/giây, thay vì tiếp tục tăng tốc như những lần tiếp cận hành tinh trước đó.

Những khác biệt tích lũy trong hành trình khiến Voyager 1 hiện di chuyển với tốc độ khoảng 3,5 đơn vị thiên văn mỗi năm, so với 3,1 đơn vị thiên văn của Voyager 2.

Một đơn vị thiên văn tương đương gần 150 triệu km, bằng khoảng cách trung bình giữa Trái Đất và Mặt Trời.

Voyager 1 tiến vào không gian liên sao năm 2012, sớm hơn Voyager 2 sáu năm. Hiện NASA tiếp tục duy trì hoạt động của hai tàu bằng cách tắt dần một số thiết bị khoa học để tiết kiệm năng lượng.

Nếu nguồn điện hạt nhân còn đủ, hai tàu có thể tiếp tục gửi dữ liệu từ không gian liên sao trong những năm 2030, kéo dài một trong những sứ mệnh khám phá không gian lâu đời nhất của nhân loại.

Ngay cả khi nguồn điện hạt nhân cạn kiệt và không còn khả năng liên lạc với NASA, tàu Voyager 2 vẫn tiếp tục di chuyển trong không gian theo quỹ đạo hiện tại và dự kiến đạt mốc cách Trái Đất một năm ánh sáng vào năm 2035.

Tags: Voyager
person

Thấy bài viết hữu ích?

Chia sẻ với bạn bè của bạn!