Kinh tế học

Kinh tế học đôi khi không cần những công thức phức tạp để trở nên sống động. Chỉ với một chiếc hamburger phổ biến toàn cầu, người ta có thể đo được sức mạnh đồng tiền của hàng chục quốc gia. Đó chính là Big Mac Index, chỉ số nổi tiếng do The Economist khởi xướng từ năm 1986 để minh họa khái niệm sức mua tương đương (PPP).

Khi số liệu thống kê cho thấy lạm phát đang hạ nhiệt, người dân đôi khi vẫn cảm thấy cuộc sống khó khăn, thu nhập không đủ đáp ứng. Khoảng trống giữa con số và cảm nhận ấy chính là không gian để một chỉ số khác lên tiếng: Chỉ số niềm tin tiêu dùng (CCI).

Thuật ngữ này lần đầu xuất hiện trong các phân tích kinh tế ở Mỹ sau đại dịch COVID-19, khi hàng loạt doanh nghiệp đối mặt với chi phí tăng, thiếu hụt lao động và áp lực lợi nhuận. Người tiêu dùng vẫn trả số tiền cũ, nhưng những gì nhận lại ít hơn hoặc tệ hơn. Đó chính là bản chất của Skimpflation.

Trong nhiều thập kỷ, GDP vẫn được coi là thước đo kinh điển để đánh giá sức khỏe của một nền kinh tế. Nhưng GDP có một hạn chế lớn: nó chỉ cho ta biết những gì đã xảy ra, tức là “ảnh chụp quá khứ” của nền kinh tế. Vì thế, giới đầu tư và các nhà hoạch định chính sách từ lâu đã tìm kiếm một chỉ số đi trước, có khả năng gợi mở về xu hướng sắp tới. Và đó chính là PMI – Purchasing Managers’ Index, Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng.

GDP tăng đều, nhưng vì sao túi tiền của bạn không 'đầy' hơn?

Thuật ngữ này cũng phản ánh những sức ép lớn của nền kinh tế khi doanh nghiệp buộc phải cắt giảm chi phí trong bối cảnh giá nguyên liệu, vận chuyển, nhân công… đồng loạt tăng cao.

Đôi khi không chỉ những con số GDP, CPI hay tỷ lệ thất nghiệp quyết định cách người dân cảm nhận về cuộc sống. Năm 2022, cụm từ “Vibecession” bất ngờ nổi lên và lan truyền nhanh chóng, mở ra một cách lý giải mới về khoảng cách giữa số liệu vĩ mô và tâm trạng vi mô của xã hội.