Biến phục hồi hệ sinh thái thành cơ hội phát triển kinh tế bền vững

Phiên trình bày diễn ra ngày 27.10 tại Không gian Triển lãm Rising Star Arena (TP.HCM), thuộc khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa thu (AEF) 2026. Với chủ đề "Biến phục hồi hệ sinh thái thành các cơ hội kinh doanh có khả năng nhân rộng", các bên đã tập trung chia sẻ những mô hình thực tiễn giúp cân bằng bài toán bảo vệ tài nguyên và mang lại lợi ích kinh tế lâu dài cho doanh nghiệp lẫn cộng đồng địa phương.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện đang đối mặt với nhiều thách thức gia tăng như sạt lở bờ biển, suy giảm diện tích rừng ngập mặn, gián đoạn dòng chảy mùa lũ, khai thác nước ngầm quá mức và sụt lún đất. Những tác động này ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái, năng suất nông nghiệp và nguồn sinh kế của người dân.

Từ năm 2017, với sự hỗ trợ tài chính từ TCCF, tổ chức từ thiện toàn cầu của Công ty Coca-Cola, IUCN đã triển khai các phương thức kết nối phục hồi hệ sinh thái với hoạt động sản xuất và cơ chế thị trường nhằm tăng cường khả năng chống chịu cho các cộng đồng ven biển, với tổng giá trị tài trợ hơn 1,8 triệu USD.

Một trong những hướng tiếp cận nổi bật của dự án là mô hình nông nghiệp dựa vào mùa lũ, bao gồm các mô hình kết hợp sen - cá, nuôi trồng thủy sản và du lịch sinh thái như giải pháp thay thế cho canh tác lúa vụ ba. Cách tiếp cận này góp phần tái kết nối sản xuất nông nghiệp với dòng chảy mùa lũ tự nhiên, đồng thời tạo thêm nguồn thu nhập từ các sản phẩm liên quan đến sen (thực phẩm, dệt may, thủ công nghệ thuật), nuôi trồng thủy sản và hoạt động du lịch cộng đồng.

Bên cạnh đó, dự án cũng thúc đẩy mô hình kết hợp phục hồi rừng ngập mặn với hệ thống nuôi trồng thủy sản tuần hoàn kết hợp đa loài (IMTA-RAS). Việc tích hợp phục hồi hệ sinh thái với công nghệ nuôi trồng thủy sản giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nước, duy trì năng suất sản xuất và tăng cường khả năng thích ứng cho khu vực ven biển.

Thực tiễn triển khai cho thấy các lợi ích sinh thái cần đi cùng với mô hình kinh doanh khả thi và cơ chế tài chính phù hợp để thu hút đầu tư dài hạn. Việc mở rộng các giải pháp dựa vào thiên nhiên đòi hỏi sự phối hợp đa bên và cơ chế tài chính kết hợp giữa nguồn vốn hỗ trợ phát triển và nguồn vốn thương mại nhằm thúc đẩy khả năng nhân rộng và duy trì hiệu quả lâu dài.

Thông qua phiên thảo luận tại AEF 2026, IUCN và TCCF kỳ vọng thúc đẩy đối thoại đa bên về vai trò của phục hồi hệ sinh thái trong phát triển kinh tế bền vững , đồng thời tạo điều kiện để huy động thêm các nguồn lực hỗ trợ xây dựng một Đồng bằng sông Cửu Long thích ứng và bền vững hơn trong tương lai.

Bên cạnh hợp tác cùng IUCN, từ năm 2007, TCCF đã đồng hành cùng Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên Việt Nam (WWF) triển khai các chương trình hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học và điều tiết nguồn nước tự nhiên tại Vườn quốc gia Tràm Chim, đồng thời cam kết đầu tư thêm 500.000 USD trong giai đoạn 2024 - 2027. Quỹ cũng hợp tác với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) triển khai "Chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa", thúc đẩy các giải pháp quản lý chất thải tại địa phương, đồng thời hỗ trợ ươm tạo và tăng tốc 11 dự án đổi mới sáng tạo. Chương trình đã góp phần ngăn ngừa và tái chế hơn 750 tấn rác thải nhựa, đồng thời hỗ trợ sinh kế công bằng cho lực lượng lao động trong ngành quản lý rác thải. Thông qua các sáng kiến này, TCCF tiếp tục khẳng định cam kết đồng hành lâu dài tại Việt Nam cùng các đối tác quốc tế nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và hỗ trợ cộng đồng.