Cuộc đua 'sạc điện nhanh như đổ xăng' ngày càng nóng: Ông Phạm Nhật Vượng bắt đầu 'vít ga', Honda cũng khẩn trương tăng tốc

Thị trường xe máy điện Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới, nơi cuộc cạnh tranh không còn xoay quanh thiết kế hay giá bán, mà dịch chuyển mạnh sang câu chuyện hạ tầng. Trong đó, mô hình trạm đổi pin – cho phép người dùng thay pin nhanh chỉ trong vài phút – đang nổi lên như một “mặt trận” mới, thu hút ngày càng nhiều hãng xe tham gia, từ doanh nghiệp nội địa đến các thương hiệu quốc tế lâu năm.

Sự nhập cuộc của Honda và Yamaha trong thời gian gần đây cho thấy cuộc đua trạm đổi pin đã rời khỏi giai đoạn thử nghiệm, manh nha, để bước vào giai đoạn cạnh tranh rõ nét hơn.

Cuộc đua ngày càng nóng

Trong nhóm các doanh nghiệp đang triển khai trạm đổi pin tại Việt Nam, VinFast là cái tên có quy mô đầu tư lớn nhất. Mới đây, hãng đã giới thiệu 3 mẫu xe máy điện hỗ trợ công nghệ đổi pin bao gồm Evo, Feliz II, Viper. Về phương thức sở hữu pin, khách hàng có thể lựa chọn mua xe kèm pin hoặc sử dụng dịch vụ thuê pin với các gói linh hoạt. Mức phí thuê một pin được ấn định là 175.000 đồng/tháng và gói hai pin có giá 300.000 đồng/tháng.

Song song với việc ra mắt sản phẩm, hạ tầng trạm đổi pin đang được đơn vị V-Green đẩy mạnh lắp đặt nhanh chóng. Tính đến giữa tháng 1 năm 2026, hệ thống đã hoàn tất 4.500 trạm đổi pin đầu tiên trên cả nước.

Theo kế hoạch đề ra, số lượng tủ đổi pin dự kiến sẽ tăng lên mức 45.000 đơn vị tại 34 tỉnh, thành phố ngay trong quý I/2026. Với mạng lưới này, người dùng xe máy điện có thể thực hiện đổi pin tại trạm với mức phí 9.000 đồng cho mỗi lần đổi một viên pin.

Việc mở rộng hạ tầng này nhằm mục đích cung cấp số lượng điểm tiếp năng lượng lớn hơn so với hệ thống trạm xăng truyền thống, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận hành xe điện của người dân.

Khác với VinFast, Selex Motors lựa chọn hướng đi hẹp hơn nhưng thực tế hơn. Doanh nghiệp này tập trung vào nhóm khách hàng sử dụng xe với tần suất cao như giao hàng, logistics, dịch vụ đô thị. Mạng lưới trạm đổi pin của Selex được triển khai tại các điểm có lưu lượng xe lớn, phục vụ chủ yếu cho đội xe đối tác. Hãng này hiện đã có gần 100 trạm đổi pin hoạt động tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và đang mở rộng nhanh ra các tỉnh thành khác.

Sự tham gia của Honda và Yamaha cũng khiến cuộc đua trạm đổi pin trở nên đáng chú ý hơn. Là hai thương hiệu thống lĩnh thị trường xe máy xăng, các hãng xe Nhật Bản tiếp cận xe máy điện và hạ tầng đổi pin theo hướng thận trọng.

Honda bên cạnh việc mở bán mẫu xe đầu tiên ICON e: đã bắt đầu triển khai thêm bán xe CUV e:. Hệ thống trạm đổi pin tự động mang tên Honda e: Swap Battery Station dự kiến đi vào vận hành từ tháng 4/2026. Tiếp đó, vào tháng 6/2026, các trạm sạc pin tập trung cũng sẽ được triển khai tại các đại lý với công suất đầu sạc 1200W.

Trong khi đó, Yamaha dù chưa tung ra thêm xe mới nhưng cũng vừa công bố kế hoạch triển khai xây dựng hệ thống trạm đổi pin. Trước mắt, trong giai đoạn đầu, hãng sẽ vận hành dịch vụ này thông qua hệ thống đại lý Yamaha Town cùng đối tác ZuttoRide Việt Nam vào đầu năm 2026 nhưng áp dụng thí điểm tại Hà Nội và TPHCM.

Tiềm năng lớn nhưng không thiếu thách thức

Dù được đánh giá có nhiều tiềm năng, cuộc đua trạm đổi pin xe máy điện tại Việt Nam vẫn đối mặt không ít thách thức. Vấn đề lớn nhất hiện nay là thiếu tiêu chuẩn hóa pin, khi mỗi hãng phát triển một thiết kế riêng, khiến việc dùng chung hạ tầng gần như bất khả thi. Điều này làm chi phí đầu tư đội lên cao và khó đạt hiệu quả kinh tế theo quy mô nếu mỗi hệ thống chỉ phục vụ xe của một thương hiệu.

Bên cạnh đó, chi phí vận hành trạm đổi pin cũng là rào cản đáng kể, bao gồm mặt bằng, nguồn điện ổn định, hệ thống quản lý an toàn pin và bảo trì. Tại các đô thị lớn, việc tìm vị trí phù hợp để đặt trạm còn gặp nhiều khó khăn do vướng quy hoạch và quản lý hạ tầng.

Ngoài yếu tố kỹ thuật và chi phí, thói quen tiêu dùng cũng là bài toán không nhỏ. Mô hình thuê pin, không sở hữu pin vẫn còn mới với nhiều người dùng và cần thêm thời gian để được chấp nhận rộng rãi.

Nhưng với bước chạy đà mạnh mẽ từ doanh nghiệp (cả nội địa lẫn quốc tế) và sự quan tâm ngày càng rõ của người tiêu dùng, đây có thể là bước ngoặt cho quá trình chuyển dịch sang xe máy điện bền vững tại Việt Nam trong vài năm tới.