Cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đối mặt với án tử hình

Theo Yonhap News, ngày 29/10, công tố viên đặc biệt Hàn Quốc tiếp tục đề nghị tử hình cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol trong phiên tòa phúc thẩm vụ án liên quan đến việc ông ban bố thiết quân luật ngày 3/12/2024.

Ở phiên sơ thẩm hồi tháng 2, ông Yoon bị tuyên án tù chung thân vì tội cầm đầu cuộc nổi loạn .

Tại phiên tranh tụng cuối cùng trong giai đoạn xét xử phúc thẩm diễn ra ngày 29/10 tại Tòa án cấp cao Seoul, nhóm công tố viên đặc biệt do ông Cho Eun-seok đứng đầu khẳng định: "Không có lý do gì để do dự trong việc tuyên án tử hình" đối với cựu tổng thống.

Theo Bộ luật Hình sự Hàn Quốc, tội đứng đầu nổi loạn có ba khung hình phạt: tử hình, tù chung thân hoặc tù chung thân không lao động khổ sai.

Công tố viên cho rằng cuộc nổi loạn đã được chuẩn bị từ trước

Nhóm công tố viên đặc biệt chỉ trích phán quyết sơ thẩm, cho rằng tòa đã chưa đánh giá đầy đủ bản chất và mức độ nghiêm trọng của vụ việc.

"Cuộc nổi loạn ngày 3/12 do ông Yoon Suk-yeol phát động đã phá vỡ mọi lẽ thường và những thành tựu mà nền hiến pháp Hàn Quốc đạt được", nhóm công tố viên tuyên bố, đồng thời cáo buộc vị tổng tư lệnh quân đội, người từng tuyên thệ tuân thủ Hiến pháp, lại điều động quân đội chĩa súng vào chính người dân.

Theo công tố viên, việc một tổng thống được bầu thông qua bầu cử phát động một cuộc đảo chính do chính quyền tiến hành đã khiến cả đất nước kinh ngạc. Họ gọi đây là hành vi phá hoại trật tự hiến pháp không thể được tha thứ, có nguy cơ đẩy Hàn Quốc trở lại thời kỳ cách đó 40 năm.

Nhóm công tố viên cho rằng tòa sơ thẩm đã áp dụng chưa đầy đủ các nguyên tắc pháp lý do Tòa án Tối cao thiết lập, đồng thời xác định quá hẹp thời gian chuẩn bị và mục đích của cuộc nổi loạn . Theo họ, những sai sót này dẫn đến mức án quá nhẹ so với hành vi của các bị cáo.

Một trong những điểm bất đồng là cách tòa sơ thẩm đánh giá việc ban bố thiết quân luật ngày 3/12. Dù xác định biện pháp này không đáp ứng các điều kiện thực chất và thủ tục theo quy định, tòa cho rằng riêng việc ban bố thiết quân luật chưa cấu thành tội nổi loạn ; tội danh này chỉ hình thành khi các bị cáo thực hiện thêm những hành vi trái pháp luật dưới danh nghĩa thiết quân luật .

Công tố viên phản bác bằng cách viện dẫn phán quyết của Tòa án Tối cao Hàn Quốc trong vụ án ngày 17/5 liên quan đến cựu Tổng thống Chun Doo-hwan và Roh Tae-woo. Theo nhóm công tố viên, phán quyết này xác định rằng nếu thiết quân luật được sử dụng nhằm mục đích phá hoại trật tự hiến pháp, bản thân việc thực thi thiết quân luật có thể cấu thành hành vi bạo loạn. Họ cho rằng tòa sơ thẩm đã sai khi yêu cầu phải có thêm hành vi thực hiện riêng biệt.

Nhóm công tố viên cũng bác bỏ nhận định của tòa sơ thẩm rằng ông Yoon và các bị cáo khác chỉ quyết định ban bố thiết quân luật một cách đột xuất vào ngày 1/12/2024.

Theo công tố viên, ngay cả những tình tiết được tòa sơ thẩm công nhận cũng cho thấy kế hoạch đã được chuẩn bị trong 8 tháng. Nếu tính đến cuốn sổ tay của cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng No Sang-won mà tòa sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ, thời gian chuẩn bị có thể kéo dài hơn một năm.

"Cuộc thiết quân luật ngày 3/12 là một cuộc đảo chính do chính quyền phát động, với ông Yoon Suk-yeol ở vị trí trung tâm, nhằm độc chiếm quyền lực trong thời gian dài", nhóm công tố viên nhấn mạnh.

Họ dẫn nội dung sắc lệnh thiết quân luật để lập luận rằng các bị cáo muốn đình chỉ hoạt động của Quốc hội, ngăn cản hoạt động chính trị, chuyển giao quyền tư pháp cho quân đội, bắt giữ và điều tra các lực lượng đối lập, đồng thời thành lập một cơ quan lập pháp mới để kiểm soát cả quyền lập pháp lẫn tư pháp.

Theo nhóm công tố viên, việc một tổng thống vốn đã nắm quyền hành pháp tìm cách kiểm soát cả ba nhánh quyền lực sẽ dẫn đến độc quyền quyền lực và mở đường cho chế độ độc tài.

Vì sao công tố viên cho rằng án tù chung thân là chưa đủ?

Nhóm công tố viên đặc biệt đề nghị áp dụng mức hình phạt cao nhất đối với ông Yoon, cho rằng án tù chung thân mà tòa sơ thẩm tuyên là quá nhẹ.

Trong phán quyết hồi tháng 2, tòa sơ thẩm đưa ra một số tình tiết giảm nhẹ, bao gồm việc các bị cáo không xây dựng kế hoạch quá chặt chẽ, thiết quân luật chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, đồng thời quân đội và cảnh sát đã hạn chế sử dụng vũ lực.

Tuy nhiên, nhóm công tố viên bác bỏ cách đánh giá này. Họ cho rằng kế hoạch không hề lỏng lẻo; việc thực hiện không diễn ra như dự kiến là do sự phản kháng của người dân và việc lực lượng quân đội, cảnh sát tại hiện trường không tích cực thực hiện nhiệm vụ.

"Người kiềm chế sử dụng vũ lực là các quân nhân và cảnh sát tại hiện trường, chứ không phải ông Yoon Suk-yeol . Không thể coi đó là tình tiết có lợi cho ông Yoon", nhóm công tố viên lập luận.

Họ cũng cho rằng việc ông Yoon không có tiền án không nên được xem là tình tiết giảm nhẹ, bởi những người cầm đầu các cuộc nổi loạn phần lớn cũng không có tiền án. Việc cân nhắc tuổi cao của bị cáo, theo công tố viên, cũng không phù hợp với tội danh mà khung hình phạt không có án tù có thời hạn.

"Không có tình tiết thuận lợi nào mà tòa sơ thẩm viện dẫn có thể được giữ nguyên", nhóm công tố viên tuyên bố.

Để bảo vệ đề nghị tử hình, công tố viên nhắc lại trường hợp cựu Tổng thống Chun Doo-hwan, người từng bị kết án tù chung thân sau khi bị truy tố về tội cầm đầu nổi loạn , nhưng được ân xá đặc biệt chỉ sau 2 năm 19 ngày kể từ khi bị giam giữ.

Nhóm công tố viên đặt câu hỏi liệu cuộc nổi loạn của ông Yoon có xảy ra hay không nếu Hàn Quốc từng thiết lập tiền lệ rằng người cầm đầu nổi loạn phải chịu án tử hình.

Họ cho rằng sự khoan dung thiếu nguyên tắc trong quá khứ đã góp phần dẫn đến những hành vi tương tự, đồng thời nhấn mạnh chỉ có việc trừng phạt nghiêm khắc mới có thể ngăn chặn những trường hợp như ông Chun và ông Yoon trong tương lai.

Về lo ngại có thể xảy ra oan sai, công tố viên cho rằng vụ án này không có cơ sở để nghi ngờ như vậy. Họ cũng nhấn mạnh việc Hàn Quốc không thi hành án tử hình trong thời gian dài không đồng nghĩa với việc tòa án không nên tuyên án tử hình.

"Việc huy động quân đội để phá hoại trật tự hiến pháp không đơn thuần là sai lầm chính trị hay lạm dụng quyền lực, mà là hành vi phản bội ở mức độ nghiêm trọng nhất, phản bội niềm tin của người dân", nhóm công tố viên tuyên bố.

Họ đề nghị tòa đưa ra phán quyết nghiêm khắc nhất theo quy định pháp luật, nhằm bảo đảm sự phản kháng của người dân trong đêm ban bố thiết quân luật không trở nên vô nghĩa và ngăn chặn những cuộc nổi loạn tương tự trong tương lai.

Các bị cáo khác đối mặt với mức án nghiêm khắc

Ngoài ông Yoon, nhóm công tố viên đặc biệt cũng đề nghị các mức án đối với những bị cáo liên quan.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Kim Yong-hyun, người bị truy tố với cáo buộc tham gia thực hiện nhiệm vụ trọng yếu trong cuộc nổi loạn và cản trở việc thực thi quyền lợi hợp pháp thông qua lạm dụng chức quyền, bị đề nghị án tù chung thân. Tại phiên sơ thẩm, ông bị tuyên án 30 năm tù.

Các mức án được đề nghị đối với những bị cáo khác gồm:

Cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng Noh Sang-won: 30 năm tù.

Cựu Cảnh sát trưởng quốc gia Cho Ji-ho: 20 năm tù.

Cựu Giám đốc Cảnh sát Seoul Kim Bong-sik: 15 năm tù.

Cựu Đội trưởng Đội Cảnh sát Bảo vệ Quốc hội Mok Hyun-tae: 12 năm tù.

Đối với hai bị cáo từng được tuyên trắng án ở cấp sơ thẩm là cựu chỉ huy quân cảnh thuộc Bộ Tư lệnh dã chiến số 3 Kim Yong-gun và cựu quan chức phụ trách điều phối điều tra thuộc Cơ quan Điều tra quốc gia Hàn Quốc Yoon Seung-young, công tố viên đề nghị mỗi người 10 năm tù.

Riêng ông Kim Yong-hyun, công tố viên cho rằng ông đã nhiều lần khẳng định trước tòa rằng thiết quân luật được thiết kế ngay từ đầu như một biện pháp khẩn cấp ngắn hạn nhằm cảnh tỉnh xã hội. Tuy nhiên, theo nhóm công tố viên, ông không thực sự mong muốn thiết quân luật kết thúc nhanh chóng và tòa sơ thẩm đã chưa đánh giá đầy đủ các tình tiết bất lợi đối với bị cáo.

Luật sư của ông Yoon Suk-yeol bác bỏ cáo buộc nổi loạn

Đội ngũ luật sư của cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol phản đối đề nghị hình phạt của công tố viên.

Sau phiên xét xử buổi sáng ngày 29/10, các luật sư chỉ trích đây là đề nghị của một nhóm công tố viên đặc biệt mang động cơ chính trị, cho rằng họ đã đánh đổi lương tâm để phục vụ quyền lực chính trị và chỉ đưa ra những lập luận theo yêu cầu.

Phía ông Yoon cho rằng bản chất sự việc là việc triển khai chỉ khoảng 280 quân nhân làm nhiệm vụ duy trì trật tự, không được trang bị vũ khí đầy đủ.

Các luật sư lập luận rằng việc ban bố thiết quân luật là lời kêu gọi người dân tỉnh táo, giám sát và kiềm chế hành động của phe đối lập lớn mà họ cáo buộc có liên hệ với các lực lượng chống nhà nước và tìm cách lật đổ chế độ, khiến trật tự hiến pháp đứng trước nguy cơ sụp đổ.

"Quyền ban bố thiết quân luật của tổng thống được quy định trong Hiến pháp tuyệt đối không thể trở thành tội nổi loạn ", đội ngũ luật sư tuyên bố, đồng thời bày tỏ tin tưởng rằng hội đồng xét xử sẽ đưa ra phán quyết dựa trên lương tâm, pháp luật và chứng cứ.

Theo kế hoạch, phiên tòa phúc thẩm sẽ hoàn tất thủ tục tranh tụng cuối cùng qua ba phiên xét xử. Sau khi phía ông Yoon trình bày lập luận bào chữa cuối cùng và ông đưa ra lời nói sau cùng vào ngày 5/11, tòa sẽ thông báo ngày tuyên án phúc thẩm.

Ông Yoon và các bị cáo liên quan bị bắt và truy tố vào tháng 1/2025 với cáo buộc ban bố thiết quân luật , gây ra hành vi bạo loạn nhằm phá hoại trật tự hiến pháp.

Tháng 2/2026, tòa sơ thẩm xác định việc ông Yoon điều động quân đội đến Quốc hội đáp ứng các yếu tố cấu thành tội nổi loạn , gồm mục đích phá hoại trật tự hiến pháp và hành vi bạo loạn. Trên cơ sở đó, tòa tuyên ông án tù chung thân.

Đây là lần thứ hai trong lịch sử hiến pháp Hàn Quốc, một cựu tổng thống từng giữ vị trí quyền lực cao nhất đất nước bị kết án liên quan đến tội nổi loạn , sau trường hợp cựu Tổng thống Chun Doo-hwan.