Đề xuất bỏ làn dừng khẩn cấp trên Vành đai 3: Tăng năng lực thông hành, nhưng xử lý sự cố thế nào?

Vành đai 3 trên cao quá tải gấp nhiều lần thiết kế

Vành đai 3 trên cao là một trong những tuyến đường có lưu lượng phương tiện lớn nhất Hà Nội. Hiện tuyến được tổ chức 2 làn xe chạy và 1 làn dừng khẩn cấp mỗi chiều, song thường xuyên xảy ra ùn tắc, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm, ngày nghỉ, lễ, Tết.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, tuyến đường hiện đã quá tải gấp hơn 8 lần thiết kế ban đầu, thường xuyên xảy ra ùn ứ trong giờ cao điểm, ngày nghỉ lễ, Tết..

Mới đây, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đề nghị Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh tổ chức giao thông trên Vành đai 3 trên cao theo hướng bố trí 3 làn xe chạy mỗi chiều, không bố trí làn dừng khẩn cấp .

Cùng với việc tăng thêm một làn xe, Cục CSGT đề nghị nghiên cứu hạ tốc độ khai thác, bảo đảm các phương tiện lưu thông đồng tốc trên toàn tuyến.

Theo Cục CSGT, phương án này nhằm tận dụng tối đa phần đường hiện hữu, tăng khả năng thông hành, góp phần giảm ùn tắc trong điều kiện chưa thể mở rộng tuyến.

Tuy nhiên, đề xuất trên cũng đặt ra câu hỏi về phương án xử lý phương tiện gặp sự cố và khả năng tiếp cận hiện trường của lực lượng chức năng nếu không còn làn dừng khẩn cấp .

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thuỷ, chuyên gia giao thông cho rằng, việc chuyển đổi làn dừng khẩn cấp thành làn xe chạy là phương án có thể nghiên cứu trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên Vành đai 3 ngày càng lớn.

Tuy nhiên, theo bà Thuỷ, phương án này cần đi kèm hệ thống quản lý giao thông thông minh, đồng bộ, đặc biệt là khả năng phát hiện, cảnh báo và xử lý nhanh các tình huống phát sinh trên tuyến.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng, làn dừng khẩn cấp có chức năng quan trọng, tạo không gian để phương tiện gặp sự cố kỹ thuật hoặc phải dừng đột xuất có thể tách khỏi dòng xe đang lưu thông.

“Nếu bỏ làn khẩn cấp, phương tiện gặp sự cố sẽ không còn khoảng không để tránh khỏi dòng xe đang lưu thông. Khi đó, một chiếc xe bị hỏng có thể buộc phải dừng ngay trên làn chạy”, ông Quyền cho hay.

Khi đó, các phương tiện phía sau có thể phải phanh gấp, đánh lái tránh hoặc chuyển làn trong điều kiện tốc độ cao. Một sự cố ban đầu có thể nhanh chóng trở thành điểm ùn tắc, thậm chí phát sinh nguy cơ va chạm liên hoàn.

Rủi ro này càng đáng lưu ý vào ban đêm, khi khả năng phát hiện phương tiện dừng đột xuất của tài xế có thể bị hạn chế.

Bỏ làn khẩn cấp, xe gặp sự cố sẽ xử lý thế nào?

Ông Nguyễn Xuân Tân, Chủ tịch Hội Cầu đường Hà Nội cũng cho rằng, cần thận trọng với phương án xóa bỏ làn dừng khẩn cấp trên Vành đai 3 trên cao.

Theo ông Tân, tuyến đường này ngay từ đầu được thiết kế với 2 làn xe chạy và 1 làn khẩn cấp mỗi chiều. Nhiều năm qua, phương án này vẫn được duy trì. Vì vậy, nếu chuyển làn khẩn cấp thành làn xe chạy, cần đánh giá kỹ những hệ quả có thể phát sinh so với phương án thiết kế ban đầu.

“Bất cứ phương án tổ chức giao thông nào cũng phải ưu tiên hàng đầu cho yếu tố đảm bảo an toàn. Việc bỏ làn khẩn cấp tại đường Vành đai 3 trên cao cần được các chuyên gia nghiên cứu, đánh giá một cách khoa học, chắc chắn, không nên quyết định ngay”, ông Tân nói.

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia cho rằng, việc nghiên cứu bỏ làn dừng khẩn cấp để tăng năng lực thông hành có thể xem xét trong điều kiện hiện nay. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là phải xây dựng được phương án tổ chức giao thông cụ thể khi xảy ra sự cố.

Theo ông Tạo, khi có sự cố, lực lượng chức năng có thể tổ chức lại dòng phương tiện, từ 3 làn xe gom thành 2 làn, qua đó tạo một làn trống để lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường.

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc “giữ hay bỏ” làn dừng khẩn cấp , mà còn ở khả năng chuyển đổi trạng thái khai thác của tuyến đường khi điều kiện giao thông thay đổi.

Khi giao thông bình thường, phần đường có thể được tận dụng để tăng năng lực thông hành. Nhưng khi xảy ra tai nạn, xe hỏng hoặc tình huống bất thường, cần nhanh chóng thu hẹp dòng phương tiện, tạo không gian cho lực lượng cứu hộ tiếp cận và xử lý hiện trường.

Theo các chuyên gia, để thực hiện được phương án này, cần có hệ thống camera giám sát, cảnh báo giao thông , lực lượng cứu hộ và quy trình phản ứng nhanh. Thời gian phát hiện sự cố, tiếp cận hiện trường và tổ chức phân luồng càng ngắn thì nguy cơ hình thành ùn tắc dây chuyền càng được hạn chế.

Đặc biệt, Vành đai 3 trên cao là tuyến đường khép kín, không có nhiều lối thoát cận kề. Nếu cả 3 làn đều có phương tiện lưu thông và xảy ra ùn tắc, việc tiếp cận hiện trường của xe cứu thương, xe cứu hỏa hoặc phương tiện của lực lượng chức năng sẽ trở thành bài toán cần được tính trước.

“Thử hình dung khi có một vụ tai nạn diễn ra ngay trên tuyến đường này, cả 3 làn đều tắc cứng xe cá nhân, xe kinh doanh vận tải, thì xe cấp cứu sẽ đi lối nào để tiếp cận với nạn nhân?”, ông Tân đặt vấn đề.