Doanh nghiệp vận tải áp lực chi phí

Nhu cầu vận chuyển tăng, cao tốc mới phát huy lợi thế

Thị trường vận tải hàng hóa đang bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm với những tín hiệu tăng trưởng tích cực. Hoạt động sản xuất công nghiệp mở rộng, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh cùng nhu cầu chuẩn bị hàng hóa phục vụ mùa mua sắm cuối năm và Tết Nguyên đán 2027 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo thêm nguồn hàng cho các doanh nghiệp (DN) vận tải, logistics.

ẢNH: Đào Ngọc Thạch

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), khối lượng vận tải hàng hóa trong tháng 10 ước đạt 313,8 triệu tấn, tăng 1% so với tháng trước; khối lượng luân chuyển đạt 64,2 tỉ tấn.km, tăng 3,9%. Tại khu vực phía Nam, nơi tập trung nhiều khu công nghiệp (KCN), trung tâm sản xuất và hệ thống cảng biển lớn, nhu cầu kết nối vận tải giữa ĐBSCL, TP.HCM và Đông Nam bộ càng trở nên quan trọng. Trong bối cảnh đó, việc cao tốc Bến Lức - Long Thành được đưa vào khai thác toàn tuyến từ ngày 1.10 đã tạo thêm một trục vận tải mới theo hướng Đông - Tây, góp phần thay đổi luồng lưu thông hàng hóa trong khu vực.

Theo số liệu của Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc VN (VEC), trong 10 ngày đầu tháng 10, cao tốc Bến Lức - Long Thành ghi nhận gần 260.000 lượt phương tiện lưu thông, bình quân khoảng 25.000 - 26.000 lượt xe mỗi ngày. Đáng chú ý, trong khi lượng xe qua cao tốc Bến Lức - Long Thành tăng lên thì cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây lại giảm khoảng 9% so với thời gian tương ứng của tháng trước. Lượng phương tiện qua cầu Phú Mỹ cũng giảm từ 2 - 33% tùy nhóm xe sau khi cao tốc Bến Lức - Long Thành nối thông. Những số liệu ban đầu cho thấy cao tốc Bến Lức - Long Thành đang phát huy vai trò phân luồng giao thông, giảm áp lực cho các trục đường vốn thường xuyên quá tải tại cửa ngõ phía Đông và phía Nam TP.HCM.

Lãnh đạo một DN sản xuất giày xuất khẩu tại KCN Hiệp Phước (TP.HCM) cho biết: Hiện nay cao tốc Bến Lức - Long Thành tạo ra tuyến kết nối trực tiếp giữa khu vực phía Tây và Đông Nam bộ, giúp phương tiện không phải đi sâu vào nội đô TP.HCM. Thời gian di chuyển toàn tuyến khoảng 40 - 45 phút, rút ngắn hơn một giờ so với một số hành trình trước đây. Đối với hoạt động logistics, lợi thế này không chỉ nằm ở việc rút ngắn quãng thời gian vận chuyển mà còn giúp DN chủ động hơn trong việc bố trí phương tiện, giao nhận container và tổ chức các chuyến hàng giữa KCN với cảng biển. Đặc biệt, tuyến cao tốc mới tạo thêm hướng kết nối từ Đồng bằng sông Cửu Long đến các KCN Đồng Nai, khu vực cảng Phước An, Hiệp Phước và hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải. Đây là những đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng hóa xuất nhập khẩu của khu vực phía Nam. "Nhờ điều kiện thuận lợi có cao tốc Bến Lức - Long Thành kết nối, chúng tôi đã quyết định đầu tư xây dựng thêm một nhà máy tại Đồng Nai và sẽ sớm triển khai trong thời gian tới", vị lãnh đạo DN này cho biết.

Gánh nặng chi phí vẫn đè lên doanh nghiệp vận tải

Dù nhu cầu vận chuyển hàng hóa có triển vọng tăng trong những tháng cuối năm, bài toán chi phí tiếp tục là thách thức lớn đối với DN vận tải và logistics. Đặc biệt, giá nhiên liệu biến động, phí sử dụng đường cao tốc, chi phí kho bãi và giá dịch vụ đăng kiểm vừa được điều chỉnh đang đặt ra yêu cầu phải tính toán lại hiệu quả khai thác phương tiện.

Theo số liệu Cục Thống kê, chỉ số giá nhóm giao thông tháng 10 tăng 2,66% so với tháng trước, trong đó giá xăng tăng 6,86% và dầu diesel tăng 0,75%. Bình quân 10 tháng năm 2026, chỉ số giá nhiên liệu tăng 13,09% so với cùng kỳ năm trước. Đối với DN vận tải đường bộ, nhiên liệu là một trong những khoản chi phí vận hành quan trọng nhất. Đặc biệt, những DN sử dụng nhiều xe tải nặng, xe đầu kéo vận chuyển container đường dài thường chịu tác động lớn khi giá dầu diesel biến động.

Đại diện một DN vận tải tại P.Phú Mỹ (TP.HCM) chia sẻ: "Bên cạnh nhiên liệu, phí sử dụng hạ tầng giao thông cũng là khoản chi đáng kể. Đơn cử, cao tốc Bến Lức - Long Thành áp dụng mức thu phí theo loại phương tiện và quãng đường di chuyển, trong đó mức cao nhất khi đi toàn tuyến đối với xe tải từ 18 tấn trở lên và xe container từ 40 feet trở lên là 446.774 đồng/lượt. Thế nên dù cao tốc mới giúp rút ngắn thời gian hành trình và hạn chế ùn tắc, DN vẫn phải tính toán giữa khoản phí phải trả với lợi ích tiết kiệm nhiên liệu, thời gian và khả năng tăng số chuyến khai thác".

Đại diện Công TNHH Vận tải Bảo Long VN, có trụ sở tại TP.HCM, thông tin đã phải ngừng hoạt động đội xe rơ moóc vì vướng quy định đăng kiểm và chỉ chở container theo đúng quy định. Điều này cũng làm tăng thêm gánh nặng cho DN vì phải đầu tư đội xe mới hoặc phải cải tạo lại đội xe rơ moóc của mình.

Một diễn biến mới đáng chú ý là việc điều chỉnh giá dịch vụ đăng kiểm phương tiện. Ngày 26.10, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 1838/QĐ-BXD quy định giá tối đa dịch vụ kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng. Quyết định có hiệu lực ngay từ ngày ký, thay vì chỉ là phương án dự kiến điều chỉnh. Theo biểu giá mới, xe tải, xe chuyên dùng và xe đầu kéo từ 5 trục trở lên sử dụng nhiên liệu thông thường có giá kiểm định tối đa 518.200 đồng/lần. Nhóm xe 4 trục có mức trần 472.700 đồng, xe 3 trục là 400.000 đồng và một số loại xe tải 2 trục từ 4 tấn trở lên có mức trần 354.500 đồng.

Một số DN nhận xét việc điều chỉnh giá dịch vụ đăng kiểm được đặt trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng kiểm định, đầu tư thiết bị và bảo đảm hoạt động của các cơ sở đăng kiểm. Tuy nhiên, đối với DN vận tải sở hữu số lượng phương tiện lớn, đây vẫn là khoản chi phí cần đưa vào kế hoạch vận hành.

Chẳng hạn, một DN có 100 xe tải, đầu kéo thuộc nhóm từ 5 trục trở lên sẽ phải dự trù khoảng 51,82 triệu đồng tiền dịch vụ cho một lượt kiểm định toàn bộ đội xe nếu các cơ sở đăng kiểm áp dụng mức giá tối đa. Khoản tiền này chưa bao gồm thuế VAT, lệ phí cấp giấy chứng nhận và các chi phí liên quan khác. Dù chi phí đăng kiểm phân bổ trên mỗi chuyến vận chuyển không lớn so với nhiên liệu hoặc phí đường bộ, nhưng DN còn phải tính đến thời gian phương tiện ngừng khai thác để thực hiện kiểm định, bảo dưỡng và sửa chữa khi cần thiết.

Ông Lê Trung Tính, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP.HCM, thừa nhận hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục mở rộng, cơ hội tăng sản lượng ngày càng mở rộng; tuy nhiên DN vận tải cũng mong muốn giảm chi phí trên mỗi chuyến xe, tận dụng hiệu quả hạ tầng mới để duy trì sức cạnh tranh của dịch vụ vận tải.