Ảnh minh họa
Xuất khẩu gạo của Thái Lan khởi đầu năm 2026 với xu hướng suy giảm trong bối cảnh đồng baht tăng giá và nguồn cung toàn cầu dồi dào, tạo áp lực lớn lên khả năng cạnh tranh của ngành lúa gạo nước này.
Theo ông Charoen Laothamatas, Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan, trong tháng 1/2026 Thái Lan xuất khẩu 530.287 tấn gạo , giảm 17,5% so với mức 643.144 tấn của cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt 9,707 tỷ baht, tương đương 313 triệu USD, lần lượt giảm 30,7% và 23,9% so với cùng kỳ. Diễn biến này phản ánh áp lực từ giá gạo thế giới và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các quốc gia xuất khẩu lớn.
Hiệp hội đặt mục tiêu xuất khẩu gạo năm 2026 ở mức 7,03 triệu tấn, giảm 11% so với năm trước, với tổng giá trị dự kiến khoảng 130 tỷ baht (tương đương 4 tỷ USD). Đây là mức mục tiêu thấp nhất trong vòng 5 năm, kể từ năm 2021.
Lãnh đạo hiệp hội cho biết mục tiêu này sẽ được xem xét lại vào nửa cuối năm 2026, tùy theo diễn biến thị trường và các yếu tố vĩ mô liên quan.
Một trong những yếu tố then chốt hiện nay là tỷ giá hối đoái. Hiệp hội cho rằng mức tỷ giá cạnh tranh nên dao động trong khoảng 33–34 baht đổi 1 USD. Tuy nhiên, hiện đồng baht đang ở mức khoảng 31 baht/USD, mức được đánh giá là khá mạnh so với nhiều đối thủ trong khu vực.
Theo tính toán của hiệp hội, cứ mỗi 1 baht tăng giá, giá gạo xuất khẩu của Thái Lan sẽ tăng thêm 12–15 USD/tấn. So với cùng kỳ năm 2025, giá gạo Thái Lan đã cao hơn khoảng 40 USD/tấn, khiến lợi thế cạnh tranh suy giảm đáng kể. Trong ngắn hạn, triển vọng cải thiện hay tiếp tục suy giảm của xuất khẩu được cho là phụ thuộc lớn vào diễn biến tỷ giá .
Bên cạnh yếu tố tỷ giá , thị trường còn chịu áp lực từ nguồn cung toàn cầu tăng mạnh, đặc biệt là từ Ấn Độ – quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Ấn Độ đạt sản lượng kỷ lục 152 triệu tấn/năm, vượt qua mức cao nhất trước đó của Trung Quốc (khoảng 145–146 triệu tấn).
Với sản lượng dồi dào, Ấn Độ tiếp tục giữ vai trò định hình mặt bằng giá chuẩn trên thị trường gạo toàn cầu.
Ngoài ra, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Việt Nam và Pakistan cũng ghi nhận vụ mùa bội thu trong niên vụ vừa qua. Nguồn cung gia tăng trong khi nhu cầu không tăng tương ứng đã khiến thị trường rơi vào trạng thái dư cung, kéo theo cạnh tranh giá ngày càng gay gắt.
Đối với Thái Lan, dù sản lượng gạo năm 2025 tăng, nhưng nếu xuất khẩu không được đẩy nhanh, giá lúa trong nước có nguy cơ chịu áp lực giảm. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân và chuỗi giá trị ngành lúa gạo .
Trong bối cảnh đó, giới chuyên môn cho rằng ngoài việc điều hành tỷ giá ổn định để duy trì năng lực cạnh tranh, Thái Lan cần tập trung cải thiện chất lượng giống lúa, nâng cao năng suất và giảm chi phí sản xuất . Đây được xem là giải pháp dài hạn nhằm củng cố vị thế của gạo Thái Lan trên thị trường quốc tế.