Angola hiện có thể khai thác được hơn 1 triệu thùng dầu/ngày. Ảnh: Aecweek
Mặt hàng quan trọng này là dầu thô.
Chiều qua (16/3), Thủ tướng đã điện đàm với Tổng thống Angola João Manuel Gonçalves Lourenço, đề nghị quốc gia này hỗ trợ thêm về cung cấp dầu thô và khí đốt cho Việt Nam. Đáp lại, Tổng thống Angola nhất trí đẩy mạnh hợp tác năng ượng giữa hai nước trong thời gian tới như Thủ tướng đề nghị.
Được biết, Angola là một trong những nước sản xuất dầu mỏ hàng đầu châu Phi. Quốc gia này có trữ lượng dầu mỏ ước tính từ 2,5 – 2,6 tỷ thùng, với năng lực khai thác được hơn 1 triệu thùng/ngày.
Mới đây, nhân dịp cuộc điện đàm quan trọng này, Đại sứ Việt Nam tại Angola Dương Chính Chức chia sẻ trong một bài đăng trên trang cá nhân rằng: “Angola hút trung bình 1 triệu thùng dầu thô mỗi ngày. Phần lớn dầu thô của Angola là ngọt, loại "light–to–medium sweet crude" ý là từ nhẹ đến trung bình, ít lưu huỳnh, có thể lọc tại Nghi Sơn hay Dung Quất”.
Theo India Today, về mặt hóa học, dầu thô không phải là một chất lỏng đồng nhất. Thay vào đó, nó là hỗn hợp của hàng ngàn phân tử hydrocarbon, là các chuỗi nguyên tử carbon và hydro liên kết với nhau. Trên thực tế, khi tinh chế dầu thô, các chuỗi ngắn, nhẹ sẽ tạo ra xăng và nhiên liệu máy bay. Ngược lại, các chuỗi dài, nặng sau này sẽ trở thành nhựa đường hoặc dầu nhiên liệu có giá trị thấp.
Khi được đưa vào nhà máy lọc dầu, dầu thô sẽ đi qua một tháp chưng cất cao và được phân loại theo điểm sôi. Theo đó, các phân tử nhẹ sẽ nổi lên trên và trở thành nhiên liệu cao cấp. Ngược lại, các phân tử nặng hơn sẽ chìm xuống. Nhiệm vụ của nhà máy lọc dầu chính là tối đa hóa lượng sản phẩm thu được ở phía trên. Do đó, theo các chuyên gia, hai đặc tính chất lượng quan trọng nhất của bất kỳ loại dầu thô nào là mật độ và hàm lượng lưu huỳnh.
Các chuyên gia giải thích, dầu thô có hàm lượng lưu huỳnh thấp được gọi là dầu thô ngọt, trong khi đó, dầu thô có hàm lượng lưu huỳnh cao được gọi là dầu thô chua.
Angola nhất trí đẩy mạnh hợp tác năng ượng với Việt Nam. Ảnh: Britannica
Trong đó, dầu thô ngọt, nhẹ là loại có hàm lượng lưu huỳnh thấp, thường có giá cao hơn vì xăng và dầu diesel có thể được sản xuất dễ dàng, với chi phí rẻ hơn từ loại này. Ngoài ra, mật độ được đo bằng trọng lượng riêng API, một thang đo do Viện Dầu khí Mỹ tạo ra.
Theo các chuyên gia, thực tế nước có độ API là 10 và bất cứ thứ gì trên 10 đều nổi trên nước, đồng thời được coi là dầu. Do đó, độ API càng cao trên 10 thì dầu thô càng nhẹ. Độ API dao động từ nặng (ở mức dưới 25 độ) đồng nghĩa mật độ cao, tới nhẹ ở trên 35 độ, đồng nghĩa là mật độ thấp.
Dầu thô của Angola có độ API nằm trong khoảng từ 20 – 38, thuộc loại dầu thô nhẹ đến trung bình. Đây được coi là loại dầu thô có thể lọc tại Nghi Sơn hay Dung Quất, hai nhà máy lọc dầu của Việt Nam.
Vì sao dầu thô Angola có thể lọc được tại nhà máy Nghi Sơn, Dung Quất?
Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Ảnh: BSR
Tại Việt Nam, hiện này có 2 nhà máy lọc dầu lớn là Nhà máy lọc dầu Dung Quất (Quảng Ngãi) được vận hành bởi CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (Mã chứng khoán: BSR) và Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa) của Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn.
Hai nhà máy này có tổng công suất thiết kế khoảng 14 – 18 triệu tấn sản phẩm mỗi năm, cung cấp tổng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu trong nước thông qua việc phân phối cho các tập đoàn, tổng công ty bán lẻ xăng dầu (như Petrolimex và PV OIL,…), và phần còn lại phải nhập khẩu.
Trên thực tế, thị trường dầu thô mà BSR chủ yếu từ Tây Phi, khu vực Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông. Trong khi đó, Nhà máy ở Nghi Sơn lại phụ thuộc chủ yếu vào nguồn dầu thô từ Kuwait. Đây là quốc gia giáp ranh với Iran, sở hữu trữ lượng dầu lớn và là một trong những nhà xuất khẩu dầu thô quan trọng của thế giới.
Theo dữ liệu từ Cục Hải quan, trong năm 2025, lượng nhập khẩu dầu thô của Việt Nam lên tới 14 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 7,7 tỷ USD. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể của Việt Nam vào nguồn cung ở bên ngoài, mặc dù trong nước có sản xuất và chế biển.
Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn. Ảnh: NSRP
Theo các chuyên gia, ngoài việc sản lượng khai thác dầu thô từ các mỏ ngoài khơi suy giảm, một trong những nguyên nhân chính khiến Việt Nam phải nhập khẩu mặt hàng nhiên liệu này là do thiết kế của các nhà máy lọc dầu.
Thực tế mỗi nhà máy lọc dầu đều được thiết kế riêng để lọc một loại dầu nhất định, hoặc một hỗn hợp dầu có tính chất nhất định. Cụ thể, nhà máy Lọc dầu Dung Quất của nước ta được thiết kế để lọc dầu từ mỏ Bạch Hổ. Dầu Bạch Hổ là loại dầu ngọt nhẹ, hàm lượng lưu huỳnh rất ít.
Trong khi đó, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn được thiết kế cho hỗn hợp dầu Kuwait – có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn. Chính vì vậy, mặc dù có khai thác được dầu trong nước nhưng không phải dầu thô nào cũng phù hợp với công nghệ lọc của hai nhà máy lọc này.
Do đó, Việt Nam vẫn phải xuất dầu thô không phù hợp công nghệ lọc trong nước và nhập khẩu loại dầu thô thích hợp để về lọc tại hai nhà máy này.