Dự án tái thiết Vĩnh Hưng: Tái định cư tại chỗ là chính sách tuyệt vời

GS Đặng Hùng Võ cho rằng, tái thiết là quy luật tất yếu trong quá trình phát triển đô thị. Vấn đề quan trọng là tổ chức thực hiện như thế nào để vừa nâng cấp hạ tầng, cải thiện chất lượng sống, vừa bảo đảm quyền lợi của người dân. 

Đối với dự án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng (TP.Hà Nội ) chính quyền địa phương và chủ đầu tư đã chọn bài toán tái định cư tại chỗ cho người dân thay vì bồi thường tiền hoặc cho họ đến nơi ở mới. Trong khi pháp luật hiện nay không "cam đoan" rằng mọi dự án phải tái định cư tại chỗ nhưng dự án tái thiết Vĩnh Hưng đã làm được điều này, đây là một chính sách tuyệt vời.

Bởi chính sách này giúp cho những gia đình đang sinh sống hợp pháp ở đây không có gì phải lo lắng vì họ được bảo đảm quyền lợi, không phải thay đổi cuộc sống, không phải đi tìm công việc mới và cả con cái, cháu chắt của họ cũng không phải thay đổi trường lớp...

"Do đó tái định cư tại chỗ là rất quan trọng. Đây không phải là một khẩu hiệu mà cương quyết phải làm. Pháp luật về đất đai cần phải khẳng định rõ điều này. Chỉ có tái định cư tại chỗ mới giải quyết được an cư cho người dân, giúp cuộc sống, công việc, học hành... của họ không bị xáo trộn", ông Đặng Hùng Võ nêu quan điểm. 

ẢNH: MINH TUẤN

Ông Đặng Hùng Võ cũng bày tỏ tin tưởng vào năng lực triển khai của nhà đầu tư lớn như Sun Group bởi họ có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm phát triển các dự án quy mô. Như dự án Bà Nà Hills (Đà Nẵng) nơi Sun Group yêu cầu không được nhổ bỏ bất kỳ cây nào, bảo đảm các cam kết với chính quyền địa phương trong suốt quá trình phát triển dự án. 

Thực tế, tái thiết đô thị không phải câu chuyện mới trên thế giới, cũng không xa lạ với Việt Nam. Ông Đặng Hùng Vũ đưa ví dụ tại Đà Nẵng từng triển khai quá trình tái thiết khu vực nội đô và mở rộng không gian đô thị vùng biển Mỹ Khê. Từ đó giá trị đất đai gia tăng cùng quá trình phát triển đã góp phần tạo nguồn lực đầu tư hạ tầng và chỉnh trang thành phố. Tại TP.HCM, khu đô thị Phú Mỹ Hưng cũng là ví dụ về quá trình chuyển đổi một vùng đất đầm lầy thành khu đô thị kiểu mẫu được quy hoạch đồng bộ và giá trị đất đai đã gia tăng nhanh chóng. 

Từ những kinh nghiệm này, ông Đặng Hùng Võ cho rằng bài toán cốt lõi của tái thiết đô thị không chỉ nằm ở quy hoạch mà còn ở khả năng tạo lập nguồn lực tài chính. Một đồ án có thể được thiết kế hiện đại, tầm nhìn dài hạn, nhưng nếu không có nguồn vốn và cơ chế huy động nguồn lực phù hợp thì rất khó triển khai trên thực tế.

Một trong những nguồn lực quan trọng là phần giá trị đất đai gia tăng nhờ đầu tư hạ tầng và quá trình đô thị hóa. Khi đường sá được mở rộng, không gian công cộng được cải thiện, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ được nâng cấp, giá trị bất động sản tại khu vực có thể tăng lên. Nhà nước cần có cơ chế phù hợp để điều tiết một phần giá trị gia tăng này, tái đầu tư cho hạ tầng và phục vụ lợi ích chung.

GS Đặng Hùng Võ khẳng định: Linh tế muốn phát triển phải đô thị hóa mạnh mẽ, không còn con đường nào khác. Như Trung Quốc có đến 65% dân cư sống trong đô thị, trong khi ở Việt Nam chỉ mới 50% nên còn dư địa rất lớn để đẩy nhanh tốc độ đô thị hoá, tạo ra tiền để phát triển kinh tế.

"Muốn phát triển đô thị phải biết khai thác nguồn lực từ đất đai. Nếu không tạo được nguồn tài chính thì dù bản vẽ quy hoạch có đẹp đến đâu cũng khó trở thành hiện thực", ông Đặng Hùng Võ nhấn mạnh.

Ông cho rằng, đô thị hóa là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Khi không gian đô thị được tổ chức tốt hơn, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, các hoạt động thương mại, dịch vụ và sản xuất có thêm điều kiện phát triển. Vì vậy, Việt Nam cần đẩy mạnh nâng cấp chất lượng đô thị, thay vì để những bất cập về hạ tầng, môi trường và tổ chức không gian kéo dài.

Với Vĩnh Hưng, ông Đặng Hùng Võ kỳ vọng dự án có thể trở thành mô hình thí điểm, một hình mẫu giúp TP.Hà Nội rút kinh nghiệm về cách thức tổ chức tái thiết, cơ chế huy động vốn, phương án tái định cư và điều tiết giá trị đất đai. 

Nếu triển khai hiệu quả, những kinh nghiệm này có thể được nghiên cứu áp dụng tại các khu vực khác trên địa bàn thành phố. Đây là công việc thường xuyên trong tiến trình đô thị hoá. 

Quá trình thực hiện cần có sự tham gia của các chuyên gia quy hoạch, kiến trúc, kinh tế và những đơn vị có kinh nghiệm quốc tế. Đồng thời, những bất cập phát sinh phải được nhận diện, xử lý kịp thời trên cơ sở thực tiễn, thay vì chỉ dựa vào những phương án lý thuyết.

Điều quan trọng nhất, theo ông Đặng Hùng Võ là tái thiết phải hướng đến mục tiêu nâng cấp toàn diện chất lượng đô thị và đời sống người dân. Giá trị đất đai gia tăng có thể tạo thêm nguồn lực phát triển, nhưng hiệu quả cuối cùng cần được đánh giá bằng hạ tầng tốt hơn, môi trường sống được cải thiện và quyền lợi chính đáng của người dân được bảo đảm.