Dự báo mặt hàng rau quả mới sẽ gia nhập 'câu lạc bộ' tỷ USD

Sầu riêng chiếm gần một nửa kim ngạch

Đằng sau mức tăng trưởng ấn tượng đó là sự đóng góp nổi bật của 6 nhóm trái cây chủ lực gồm sầu riêng, chuối, xoài, mít, dừa và bưởi. Đây là những ngành hàng đang được tập trung phát triển theo hướng xuất khẩu chính ngạch, gắn với mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường, từng bước hình thành các "trụ cột" tỷ USD cho toàn ngành.

Sầu riêng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu. Theo ước tính của Hiệp hội Rau quả Việt Nam , kim ngạch xuất khẩu sầu riêng năm 2025 có thể đạt khoảng 4 tỷ USD, chiếm gần một nửa tổng giá trị xuất khẩu rau quả. Từ một loại trái cây đặc thù, sầu riêng đã vươn lên thành ngành hàng chiến lược, không chỉ chiếm lĩnh thị trường Trung Quốc mà còn từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe tại Mỹ, Nhật Bản và châu Âu (EU). Việc kiểm soát chặt mã số vùng trồng, dư lượng hóa chất và truy xuất nguồn gốc đang giúp sầu riêng Việt Nam chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển bền vững.

Ngoài sầu riêng, dừa đang nổi lên như một trụ cột giá trị mới của ngành rau quả. Thực tế cho thấy đây không phải là sự bứt phá mang tính ngẫu nhiên. Năm 2023, kim ngạch xuất khẩu dừa của Việt Nam đạt khoảng 900 triệu USD. Sang năm 2024, xuất khẩu dừa lần đầu tiên vượt mốc 1 tỷ USD, đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm trước, chính thức đưa dừa gia nhập nhóm trái cây xuất khẩu tỷ USD.

Đà tăng này tiếp tục được duy trì trong năm 2025, với kim ngạch dự báo 1,1 – 1,15 tỷ USD, cho thấy dừa đã vươn lên trở thành ngành hàng tỷ USD bền vững, nhờ mở rộng xuất khẩu chính ngạch, đa dạng hóa thị trường và phát triển mạnh các sản phẩm chế biến sâu.

Về thị trường, Trung Quốc vẫn là điểm đến lớn nhất của rau quả Việt Nam , chiếm khoảng 64% tổng kim ngạch xuất khẩu, tương đương gần 5 tỷ USD. Tuy nhiên, bức tranh thị trường đang có sự dịch chuyển tích cực khi xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 500 triệu USD, tăng mạnh so với năm trước.

Cùng với đó, các thị trường như Hàn Quốc, Nhật Bản, Hà Lan, Đài Loan (Trung Quốc) ghi nhận mức tăng trưởng ổn định, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường đang phát huy hiệu quả. Việc mở rộng sang các thị trường có yêu cầu cao nhưng giá trị gia tăng lớn được xem là điều kiện then chốt để nâng kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn tới.

Ông Nguyễn Thanh Bình - Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam - đánh giá kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 tăng thêm khoảng 1,3-1,4 tỷ USD so với năm 2024, tương đương mức tăng 18%, vượt xa dự báo ban đầu. Kết quả này phản ánh năng lực cạnh tranh ngày càng cao của nông sản Việt Nam, đồng thời cho thấy sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân.

Kỳ vọng nhiều mặt hàng tỏa sáng

Hiệp hội Rau quả Việt Nam dự báo, năm 2026 kim ngạch xuất khẩu toàn ngành có thể đạt khoảng 10 tỷ USD.

Đánh giá về mục tiêu này, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - cho rằng mục tiêu là khả thi nếu triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm, từ nâng cao chất lượng, tăng cường giám sát và chế tài, phát triển chuỗi liên kết bền vững, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, đến đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đầu tư cho công nghệ sau thu hoạch.

Với sầu riêng, kim ngạch có thể vượt mốc 4 tỷ USD nhờ diện tích và sản lượng tăng đều 10-20% mỗi năm, tạo nền cung ổn định cho xuất khẩu.

Bên cạnh sầu riêng và dừa, chuối đang nổi lên như ứng viên sáng giá nhất cho "câu lạc bộ" tỷ USD trong tương lai gần. Dù kim ngạch xuất khẩu chuối năm 2025 mới đạt khoảng 380 triệu USD, nhưng dư địa tăng trưởng còn rất lớn khi nhu cầu toàn cầu cao, thị trường đa dạng và chuối Việt Nam có lợi thế về sản xuất quy mô lớn.

Ông Phạm Quốc Liêm - Chủ tịch Công ty Cổ phần Nông nghiệp U&I - nhận định, chuối là loại trái cây có thị trường tiêu thụ rộng khắp và ổn định nhất trên thế giới, phù hợp với nhiều phân khúc từ bình dân đến cao cấp. Trong khi nhiều ngành hàng trái cây chịu áp lực lớn từ rào cản kỹ thuật và biến động thị trường, chuối vẫn duy trì nhu cầu tăng trưởng đều.

Theo ông Liêm, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển chuối xuất khẩu quy mô lớn, từ điều kiện sinh thái đa dạng, khả năng sản xuất quanh năm, chi phí lao động hợp lý đến vị trí địa lý gần các thị trường trọng điểm như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và khu vực Trung Đông.

“ Nếu tổ chức sản xuất theo chuỗi, kiểm soát tốt chất lượng và dịch bệnh, chuối hoàn toàn có thể trở thành ngành hàng xuất khẩu đạt 1 tỷ USD trong tương lai”, ông Liêm đánh giá.

Trong khi đó, xoài và mít tiếp tục mở rộng thị phần tại Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu, đặc biệt thông qua các sản phẩm chế biến, góp phần đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu và nâng giá trị gia tăng thay vì phụ thuộc vào xuất thô. Dù chưa đồng loạt chạm mốc tỷ USD, nhưng đây đều là những ngành hàng quan trọng giúp rau quả Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu 10 tỷ USD.