Đường dây làm giả bị lật tẩy, ngành sầu riêng mong tháo "nút thắt" về kiểm nghiệm

Theo Cục Hải quan, tính chung 9 tháng đầu năm 2025, trị giá xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam vẫn giảm 1,7% so với cùng kỳ năm trước, đạt 2,76 tỉ USD.

Tuy nhiên, xuất khẩu sầu riêng bắt đầu phục hồi, lấy lại đà tăng trưởng. Riêng tháng 9-2025, kim ngạch xuất khẩu lên tới 972 triệu USD, tăng mạnh 44,6% so với cùng kỳ năm 2024 và là mức cao kỷ lục của một tháng.

Vừa qua, 8 giám đốc cùng 9 người bị khởi tố với cáo buộc mua bán mã vùng trồng, mua bán giấy kiểm nghiệm để xuất sầu riêng từ Việt Nam sang Trung Quốc. Điều này kỳ vọng sẽ giúp minh bạch thị trường, xóa bỏ gian lận sầu riêng trong thời gian tới.

Theo ông Nguyễn Đình Tùng , Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau Quả Việt Nam (Vinafruit), sầu riêng của Việt Nam nếu được quản lý tốt đảm bảo vượt qua các hàng rào kỹ thuật sẽ hoàn toàn có chỗ đứng ở thị trường Trung Quốc.

"Chúng ta mở cửa thị trường Trung Quốc cuối năm 2022, sau đó chứng kiến đà tăng trưởng xuất khẩu mạnh. Trong thời gian tới, ngành sầu riêng cần phải tuân thủ các hàng rào kỹ thuật Trung Quốc dựng lên để đáp ứng kịp thời tiêu chuẩn mới" - ông Tùng chia sẻ.

Qua vụ việc đường dây hoạt động mua bán mã vùng trồng, mua bán giấy kiểm nghiệm bị phát hiện, doanh nghiệp mong muốn cơ quan chức năng hỗ trợ nông dân mở rộng mã số vùng trồng, tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu bắt buộc. "Không thể giả mạo mã số vùng trồng, đó là gian lận" - ông Tùng chia sẻ.

Đáng lo ngại về kiểm nghiệm giả, theo ông Tùng, khâu này rất quan trọng, liên quan tới uy tín của quốc gia, ảnh hưởng lớn tới ngành nông nghiệp của nước ta, tới ngành hàng xuất khẩu tỉ đô sầu riêng .

Do vậy, làm sao trong thời gian tới nâng cao năng lực kiểm nghiệm, đảm bảo giá thành kiểm nghiệm thấp hơn để xuất khẩu sầu riêng bền vững.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 18-10, Việt Nam có 24 phòng kiểm nghiệm được Tổng Cục Hải quan Trung Quốc (GACC) công nhận phục vụ kiểm tra dư lượng Cadimi và Vàng O. Tổng năng lực xử lý mẫu lên đến 3.200 mẫu/ngày.

Tuy nhiên, một số phòng kiểm nghiệm vừa qua đã tạm ngừng hoạt động do bảo trì, sửa chữa hoặc chờ được đánh giá, công nhận lại, khiến hệ thống bị gián đoạn cục bộ.

Điều này khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất thủ tục kiểm nghiệm, cấp chứng nhận lô hàng xuất khẩu theo quy định. Gần 2.000 container sầu riêng bị ùn ứ tại các kho nhà máy, trên đường vận chuyển và tại khu vực cửa khẩu xuất khẩu.