Gia vị đắt nhất thế giới bất ngờ gặp 'bão táp': Sản lượng thấp kỉ lục, là hoa quý chỉ nở 36 tiếng mỗi năm

Ngành trồng nghệ tây tại thung lũng Kashmir (Ấn Độ) đang đối mặt nhiều thách thức nghiêm trọng sau một trong những vụ thu hoạch tồi tệ nhất trong lịch sử. Sản lượng tại đây đã giảm khoảng 68% trong 20 năm qua, chạm mức thấp kỷ lục vào giai đoạn 2024–2025, khiến sinh kế của hàng nghìn nông dân và nguồn cung loại gia vị đắt đỏ này trở nên bấp bênh.

Nghệ tây là loại cây nhạy cảm, chỉ nở trong vòng 36 giờ mỗi năm và không thể thu hoạch bằng máy móc. Mùa thu năm ngoái, hạn hán kéo dài từ cuối tháng 10 đến đầu tháng 11 khiến hoa nở ít, thời gian thu hoạch bị rút ngắn, sản lượng giảm mạnh. Nhiệt độ mùa thu tăng và lượng mưa thất thường, kết hợp với nạn phá rừng và động vật ăn cỏ xâm nhập, làm gia tăng rủi ro cho các cánh đồng nghệ tây.

Các nghiên cứu địa phương cho thấy biến đổi khí hậu đã làm giảm số lượng hoa nở và chất lượng nhụy, trực tiếp ảnh hưởng đến sản lượng và lợi nhuận của nông dân.

Nghệ tây Kashmir nổi tiếng nhờ hàm lượng cao ba hợp chất quan trọng: crocin (tạo màu), picrocrocin (tạo vị) và safranal (tạo mùi), mang lại hương vị và màu sắc vượt trội. Cần khoảng 50 bông hoa để sản xuất một thìa cà phê, và giá bán một ounce trên thị trường quốc tế có thể lên tới 1.000 USD.

Mặc dù Iran là nước sản xuất nghệ tây lớn nhất thế giới, nghệ tây Kashmir vẫn được coi là cao cấp nhờ chất lượng và hương vị đặc trưng. Ngoài Kashmir, nghệ tây cũng được trồng tại Afghanistan, Tây Ban Nha và Hy Lạp, mỗi nơi tạo ra hương vị riêng theo thổ nhưỡng.

Để thích ứng với thời tiết bất ổn, nông dân Kashmir đang thử nghiệm các mô hình canh tác trong nhà và môi trường được kiểm soát nhằm tăng khả năng chống chịu. Ở những vùng không đủ khả năng đầu tư công nghệ, họ áp dụng phương pháp truyền thống như chọn lọc thủ công củ giống, luân canh cây trồng và hạn chế phân bón hóa học, giúp duy trì độ phì nhiêu và cân bằng sinh thái.

Tuy nhiên, hiệu quả của những phương pháp này cần được kiểm chứng qua nhiều mùa vụ. Giới chuyên gia cảnh báo nếu không thích ứng kịp thời, sản lượng nghệ tây Kashmir có thể tiếp tục giảm, ảnh hưởng đến nguồn cung toàn cầu, đặc biệt trong phân khúc cao cấp.

Dù lợi nhuận ngày càng bấp bênh, nghệ tây vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa Kashmir, từ bữa tiệc hoàng gia Wazwan đến trà kahwa phổ biến khắp Trung Á. Nhiều nông dân hiện không sống hoàn toàn dựa vào nghệ tây, nhưng vẫn quay về mỗi mùa thu để duy trì truyền thống gia đình.

Với giá trị kinh tế cao và vai trò văn hóa đặc sắc, nghệ tây Kashmir vẫn có tiềm năng giữ vị thế trong thị trường cao cấp nếu vượt qua được thách thức từ biến đổi khí hậu và môi trường, kết hợp giữa khoa học hiện đại và kinh nghiệm canh tác truyền thống.