Giàu trên sổ đỏ, thiếu tiền lúc biến cố: Lỗ hổng thừa kế nhiều gia đình Việt đang bỏ qua

Lấp đầy khoảng trống chuyển giao

Hàng chục nghìn tỷ USD tài sản đang được chuyển giao giữa các thế hệ tại Mỹ, trong khi McKinsey ước tính khoảng 5.800 tỷ USD tại châu Á có thể được chuyển giao đến năm 2030. Với các gia đình Việt Nam, quy mô tài sản có thể nhỏ hơn rất nhiều, nhưng những câu hỏi đặt ra lại khá gần nhau. Ai sẽ nhận tài sản, nhận bằng cách nào và gia đình có đủ nguồn lực để duy trì cuộc sống trong giai đoạn chuyển giao hay không?

Một gia đình Việt sau vài chục năm làm việc cũng có thể đứng trước bài toán tương tự với các giá trị đã tích lũy như nhà cửa, vài khoản đầu tư hoặc việc sở hữu một hay vài doanh nghiệp. Giá trị của những tài sản này không đồng nghĩa với khả năng sử dụng tiền ngay khi có biến cố. Đây là khoảng trống khiến kế hoạch dành cho con, người bạn đời hoặc cha mẹ có thể bị ảnh hưởng nếu nguồn thu nhập chính đột ngột gián đoạn.

Ông Phùng Bá Khang, Phó tổng giám đốc Khách hàng, Tiếp thị và Sản phẩm Prudential Việt Nam, gọi tài sản là "điểm bắt đầu" của quá trình này. Theo ông, nhiều gia đình xây dựng kế hoạch 10-20 năm dựa trên giả định người trụ cột tiếp tục có thu nhập, các khoản đầu tư vẫn vận hành và việc học của con diễn ra đúng dự kiến. Một biến cố xảy ra có thể khiến những khoản tiền dành cho mục tiêu dài hạn phải chuyển sang giải quyết nhu cầu trước mắt. Nhiều trường hợp, người thừa kế có thể phải thực hiện các nghĩa vụ tài sản do người chết để lại trong phạm vi di sản được nhận.

Vì vậy, lớp đầu tiên của kế hoạch di sản là xác định điều gì cần được tiếp tục và tìm kiếm giải pháp bảo vệ. Bà Trần Hạnh Nhung, Quản lý cấp cao bộ phận sản phẩm Prudential Việt Nam cho rằng gia đình có thể bắt đầu bằng ba câu hỏi: muốn bảo vệ ai, người đó cần nguồn lực vào thời điểm nào và cần bao nhiêu để kế hoạch tiếp tục.

Từ ý nguyện đến kế hoạch có thể thực hiện

Lớp thứ hai là pháp lý, một người cha có thể nói với các con rằng căn nhà sẽ dành cho con cả, phần tài sản khác dành cho con thứ, nhưng lời nói trong gia đình chưa đủ để bảo đảm việc chuyển giao diễn ra theo đúng mong muốn. TS Phan Phương Nam, Phó trưởng khoa Luật Thương mại, Đại học Luật TP HCM, cho biết để tài sản được chuyển giao đúng ý nguyện, người sở hữu cần thể hiện ý chí bằng những công cụ pháp lý phù hợp.

Việc này cũng không nhất thiết phải chờ đến tuổi nghỉ hưu. Theo TS Nam, ý nguyện có thể được điều chỉnh khi người lập còn sống nếu hoàn cảnh gia đình hoặc tài sản thay đổi. Một kế hoạch được rà soát định kỳ sẽ có cơ hội bám sát hơn với những gì gia đình thực sự đang có và những người mà chủ tài sản muốn bảo vệ.

Một lớp quan trọng khác là nguồn lực tài chính. Đây là phần có thể khiến một kế hoạch đã rõ về người nhận và đúng về pháp lý vẫn gặp trở ngại khi biến cố xảy ra, bởi tài sản dài hạn thường không thể chuyển thành tiền ngay lập tức. Bà Nhung cho rằng trước khi lựa chọn bất kỳ giải pháp nào, gia đình cần rà soát nguồn lực hiện có, xác định khoảng trống bảo vệ rồi mới tính đến công cụ phù hợp. Kế hoạch cũng cần được xem lại khi hoàn cảnh thay đổi.

Trong kế hoạch tài chính, bảo hiểm nhân thọ có thể bổ sung một lớp bảo vệ. Chẳng hạn, với sản phẩm bảo hiểm liên kết chung PRUBảo Vệ Tối Đa 2.0, đây là giải pháp hoạch định tài chính trọn đời, kết hợp bảo vệ và tích lũy với mức phí phù hợp khả năng tài chính. Sản phẩm có các quyền lợi bảo vệ, lãi suất cam kết và các khoản thưởng có điều kiện, đồng thời cho phép khách hàng điều chỉnh kế hoạch theo từng giai đoạn của cuộc sống

Theo bà Nhung, Prudential tiếp cận từ nhu cầu bảo vệ, kế hoạch và nguồn lực của từng gia đình, thay vì bắt đầu bằng việc chọn sản phẩm. "Các gia đình không cần đợi đến khi mọi thứ hoàn hảo mới bắt đầu. Kế hoạch có thể được lập từ những nhu cầu hiện tại và điều chỉnh theo từng giai đoạn của cuộc sống", bà Nhung nói.

Ông Khang cho rằng ba lớp này cần được đặt cạnh nhau, với pháp lý giúp xác lập ý nguyện, kế hoạch tài chính giúp chuẩn bị nguồn lực và các giải pháp bảo vệ giúp tăng khả năng biến ý nguyện ấy thành hiện thực. "Với câu chuyện di sản, điều quan trọng không chỉ là để lại hay trao lại gì, mà là chuẩn bị để những giá trị mình đã tạo dựng được chuyển giao cho thế hệ sau theo cách mình mong muốn", ông Khang nói.

Tìm hiểu thêm về giải pháp bảo vệ tài chính của Prudential tại đây .