Deutsch 
English 
Español 
Français 
Bahasa Indonesia 
日本語 
한국어 
Nederlands 
Português 
Tiếng Việt 
中文 Một hiện tượng tương phản diễn ra trên thị trường lao động đang phác hoạ sự chuyển dịch của nền kinh tế. Những công việc sống nhờ vào hoa hồng môi giới đang trải qua giai đoạn “mùa đông khắc nghiệt” trong khi các cửa hàng bán lẻ liên tục tuyển thêm nhân viên để phục vụ khách hàng, các công trường xây dựng vẫn ráo riết tìm kiếm lao động để chạy tiến độ.
Cuộc sàng lọc khắc nghiệt của nghề môi giới
Cách đây khoảng 5 năm, khi thị trường chứng khoán bước vào giai đoạn bùng nổ, nghề môi giới từng là lựa chọn hấp dẫn đối với không ít người trẻ. Thanh khoản tăng mạnh, nhà đầu tư mới gia nhập thị trường liên tục, các công ty chứng khoán đẩy mạnh tuyển dụng để mở rộng mạng lưới khách hàng.
Một môi giới có tệp khách hàng tốt, giao dịch thường xuyên hoàn toàn có thể đạt mức thu nhập vượt xa nhiều công việc văn phòng khác. Thế nhưng, mùa hoa đẹp nhất đi qua rất nhanh. Thị trường khó kiếm lời, thanh khoản teo tóp, nghề môi giới chứng khoán cũng dần đi xuống cả về thu nhập lẫn cơ hội nghề nghiệp.
Những con số phản ánh rõ thực trạng này. Quy mô nhân sự tại nhiều công ty chứng khoán liên tục thu hẹp qua từng năm. Đến cuối quý 3/2026, tổng nhân sự tại 4 công ty có lực lượng môi giới lớn đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021, giảm khoảng 1.300 người (20%) so với thời kỳ bùng nổ 5 năm trước.
Đằng sau sự thay đổi này là một thị trường chứng khoán ngày càng cạnh tranh. Khi số lượng công ty chứng khoán lớn, cuộc đua giành thị phần môi giới không chỉ dựa vào quy mô đội ngũ mà còn phụ thuộc vào công nghệ, chính sách phí, chất lượng tư vấn và khả năng cung cấp các dịch vụ tài chính đi kèm.
Việc khách hàng ngày càng có thể tự giao dịch trên nền tảng trực tuyến cũng khiến vai trò của một bộ phận môi giới truyền thống thay đổi. Những công việc chủ yếu dừng ở khâu đặt lệnh, chăm sóc giao dịch đơn giản có thể chịu áp lực lớn hơn so với nhóm môi giới có khả năng tư vấn đầu tư, quản lý tài sản và phát triển khách hàng chuyên sâu.
Điều đáng nói là thực trạng này không chỉ diễn ra với ngành chứng khoán. Thị trường bất động sản cũng từng chứng kiến câu chuyện tương tự. Những cơn sốt đất, các đợt mở bán dự án quy mô lớn và dòng tiền đầu tư đổ vào thị trường giúp không ít môi giới có những tháng thu nhập lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng nhờ hoa hồng.
Mọi thứ thay đổi nhanh chóng khi chu kỳ tiền rẻ khép lại. Thị trường bất động sản rơi vào trầm lắng. Nguồn cung, khả năng chi trả của người mua và mức độ hấp thụ sản phẩm cũng tạo ra sự phân hóa lớn. Không phải dự án nào mở bán cũng có thể nhanh chóng tìm được khách hàng, và không phải môi giới nào cũng có giao dịch đều đặn mỗi tháng.
Đặc thù của nghề này là thu nhập thường không ổn định. Một giao dịch thành công có thể mang lại khoản hoa hồng lớn, nhưng cũng có giai đoạn nhiều tháng không có nguồn thu. Chi phí tìm kiếm khách hàng, quảng cáo và duy trì hoạt động vẫn phải tiếp tục ngay cả khi giao dịch chưa phát sinh.
Bởi vậy, bên cạnh những môi giới giàu kinh nghiệm có thể duy trì thu nhập, một bộ phận không nhỏ người làm nghề đang phải tìm kiếm công việc khác ổn định hơn. Nhìn vào quy mô nhân sự của Đất Xanh Services – một trong những nhà môi giới bất động sản hàng đầu thị trường phần nào có thể thấy sự thu hẹp của ngành này.
Nhìn chung, khi thị trường không còn dễ kiếm tiền từ các thương vụ giao dịch mua bán, một bộ phận môi giới phải đối mặt với tình trạng ít khách hàng, ít giao dịch và thu nhập ngày càng bấp bênh. Trong khi đó, ở một góc khác của nền kinh tế, nhịp độ công việc dường như đang diễn ra theo chiều ngược lại.
Nhân viên bán hàng, công nhân xây dựng làm không hết việc
Một bức tranh hoàn toàn khác đang xuất hiện tại ngành bán lẻ . Các bản tin tuyển dụng từ 2 doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu thị trường là Thế Giới Di Động (MWG) và FPT Retail (FRT) liên tục tung ra cho thấy “cơn khát” nhân sự của ngành. Tính từ đầu năm 2026, quy mô nhân sự của MWG và FRT đã tăng thêm tổng cộng hơn 14.000 người.
Quy mô nhân sự của MWG đã vượt qua giai đoạn 2021-2022 với chuỗi siêu thị thực phẩm Bách Hoá Xanh đang ồ ạt mở rộng hệ thống khi có thêm hơn 1.800 cửa hàng từ đầu năm. Trong khi đó, FRT liên tục bổ sung nhân sự qua từng năm với chuỗi nhà thuốc Long Châu đang không ngừng mở rộng hệ thống.
Sự mở rộng nhân sự tại các doanh nghiệp bán lẻ không đơn thuần là câu chuyện tuyển thêm nhân viên văn phòng. Phần lớn nhu cầu đến từ những vị trí trực tiếp phục vụ hoạt động kinh doanh như nhân viên tư vấn, bán hàng, dược sĩ, thu ngân, nhân viên kho và quản lý cửa hàng. Với những hệ thống đang mở rộng, mỗi cửa hàng mới đều kéo theo nhu cầu nhân lực tương ứng.
Đây là một tín hiệu tích cực khi phản ánh sức mua của người tiêu dùng. Không chỉ nhân lực, sự mở rộng của các chuỗi bán lẻ hiện đại cũng kéo theo nhu cầu về kho vận, mặt bằng, công nghệ quản trị và mạng lưới cung ứng. Đây là những hoạt động có thể tạo thêm giá trị cho khu vực dịch vụ trong nền kinh tế.
Bên cạnh cơ hội nghề nghiệp, thu nhập của lao động trong lĩnh vực này cũng được cải thiện đáng kể. Điển hình trong các bản tin tuyển dụng gần đây của Bách Hoá Xanh , thu nhập của nhân viên siêu thị không đòi hỏi trình độ học vấn vào khoảng 14 triệu đồng/tháng. Cấp quản lý yêu cầu cao hơn có thể đạt thu nhập lên đến 30 triệu đồng/tháng.
Không chỉ bán lẻ , ngành xây dựng cũng đang tạo ra nhu cầu nhân lực cực lớn khi hàng loạt dự án đầu tư công, hạ tầng, giao thông và đô thị được triển khai. Coteccons – doanh nghiệp nổi bật trong ngành xây dựng đã có thêm hơn 700 nhân sự từ đầu năm. Một con số đáng ghi nhận trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường lao động ngành xây dựng đang cực kỳ gay gắt.
Với hàng loạt siêu dự án, các doanh nghiệp xây dựng thành viên của Vingroup như VinCons, VinAlpha, SGC… đều đang ồ ạt tuyển dụng hàng trăm nghìn công nhân từ nhân viên kỹ thuật, từ lao động phổ thông đến những người có tay nghề như thợ xây, trát, ốp lát, cốt thép, bê tông, chống thấm, điện nước...
Điều đáng chú ý là mức thu nhập của một số công việc trực tiếp tại công trường không hề thấp như nhiều người vẫn hình dung. Nhiều vị trí lao động phổ thông chỉ cần “biết đọc, biết viết” cũng có thu nhập cả chục triệu. Các kỹ sư, nhân sự tay nghề cao có kinh nghiệm có thể kiếm hàng chục triệu mỗi tháng tuỳ thuộc vào thời gian làm việc và tính chất dự án.
Nhìn chung, thị trường lao động tại Việt Nam đang có một sự tương phản khá rõ giữa hai nhóm nghề nghiệp. Một bên là những công việc có thu nhập phụ thuộc nhiều vào hoa hồng, phí giao dịch và mức độ sôi động của thị trường đang gặp khó. Phía còn lại, những công việc trực tiếp phục vụ nhu cầu tiêu dùng, vận hành hệ thống bán lẻ , sản xuất và triển khai công trình lại có nhiều cơ hội.
Điều này không có nghĩa nghề môi giới đã hết thời hay lao động phổ thông mặc nhiên có thu nhập tốt hơn lao động văn phòng. Nhưng nó phản ánh cách thị trường lao động đang thay đổi trong việc định giá con người. Một sự chuyển dịch của nền kinh tế sang những lĩnh vực mang lại nền tảng vật chất rõ rệt hơn cho xã hội.
Một tấm bằng đại học, chiếc áo sơ mi công sở hay danh xưng chuyên viên tài chính từng có thể tạo ra lợi thế nhất định khi tìm kiếm việc làm. Nhưng trong một nền kinh tế ngày càng chú trọng hiệu quả và năng suất, những người trực tiếp tạo ra doanh thu, vận hành hoạt động kinh doanh hay góp sức xây dựng các công trình cũng đang có vị thế ngày càng quan trọng.