Giữ nguyên thuế môi trường xăng dầu tác động gì tới doanh nghiệp?

Theo nghị quyết vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, mức thuế BVMT đối với xăng dầu tiếp tục giữ nguyên như năm 2025. Cụ thể, thuế với xăng (trừ etanol) là 2.000 đồng/lít; dầu diesel 1.000 đồng/lít; dầu hỏa 600 đồng/lít; dầu mazut, dầu nhờn và mỡ nhờn đều 1.000 đồng/lít hoặc kg. So với khung thuế trước đây tại Nghị quyết 579/2018, đây vẫn là mức giảm đáng kể, thể hiện quyết tâm tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế trong giai đoạn phục hồi.

Theo ước tính của Bộ Tài chính, việc duy trì mặt bằng thuế hiện hành sẽ khiến ngân sách giảm thu khoảng 41.000 tỷ đồng so với biểu cũ, nhưng đổi lại giúp hạ nhiệt chi phí nhiên liệu.

Ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam - nhận định đây là thông điệp ổn định chính sách , đặc biệt trong bối cảnh chi phí vận tải, logistics, lãi suất và tỷ giá vẫn tiềm ẩn rủi ro. Việc không tăng thêm gánh thuế là tín hiệu rất quan trọng, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc dự báo chi phí và lập kế hoạch tài chính năm 2026.

Ông Bảo cũng cho rằng chính sách này không chỉ giải quyết bài toán ngắn hạn, thể hiện cách điều hành chủ động, linh hoạt của Nhà nước, mà còn tạo “đệm an toàn” giúp doanh nghiệp có thời gian củng cố nội lực, vừa giữ dư địa chính sách để tái cấu trúc hệ thống thuế trong các năm tiếp theo.

Đại diện một đầu mối lớn tại khu vực phía Bắc cho biết thuế BVMT hiện chiếm khoảng 7-10% trong cấu trúc giá xăng dầu. Việc giữ thuế ở mức thấp giúp giảm áp lực tồn kho, hạn chế rủi ro tài chính khi giá dầu thế giới đột biến, đồng thời tạo dư địa điều chỉnh giá bán linh hoạt hơn.

Với các doanh nghiệp vận tải, hay doanh nghiệp tiêu thụ lượng nhiên liệu lớn như xi măng, thép, thủy sản, dệt may đều ghi nhận đây là điểm hỗ trợ đáng kể để duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh đơn hàng quốc tế vẫn chưa phục hồi hoàn toàn, trong khi chi phí đầu vào tiếp tục neo cao.

Ông Đào Trọng Khoa – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam - cho biết chi phí xăng dầu hiện chiếm gần 40% tổng chi phí vận hành. “Nếu thuế tăng thêm vào thời điểm này, doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá cước, từ đó đẩy áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng. Quyết định của Quốc hội giúp hệ thống logistics tránh được cú sốc thứ cấp này”, ông Khoa nói.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia mặt bằng thuế thấp cũng gây áp lực tới thu ngân sách. Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh nhận định, mức giảm thu hơn 40.000 tỷ đồng từ thuế BVMT đồng nghĩa với áp lực lớn lên ngân sách Nhà nước. Nếu giá dầu thế giới đảo chiều tăng mạnh hoặc nhu cầu tiêu thụ nội địa bật lên, Nhà nước sẽ phải có giải pháp điều tiết thuế linh hoạt để vừa giữ ổn định sản xuất, vừa không đánh đổi mục tiêu môi trường.

Theo ông Thịnh, Thuế BVMT vốn được thiết kế để phản ánh chi phí môi trường của nhiên liệu hóa thạch. Nếu duy trì thuế thấp quá lâu, mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh sẽ chậm lại. Do đó, song song với ổn định ngắn hạn, cần sớm công bố lộ trình thuế xanh mới, đặc biệt trong giai đoạn 2027–2030.

Thực tế, thị trường xăng dầu vẫn chịu áp lực lớn từ phía nguồn cung. Các nhà máy lọc dầu như Nghi Sơn, Dung Quất vẫn có thời điểm phải dừng bảo dưỡng kỹ thuật kéo dài, trong khi nhu cầu tiêu thụ nội địa dự báo sẽ phục hồi mạnh từ 2026–2027. Vì vậy, giữ thuế ổn định chỉ là một phần, năng lực dự trữ và phân phối mới là yếu tố quyết định.

Cùng với đó, khi các chính sách như thuế carbon, lộ trình giảm phát thải và tiêu chuẩn nhiên liệu Euro V được triển khai mạnh, hệ thống thuế BVMT có thể sẽ được điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững.