Nghị định 253/2026 của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật thuế thu nhập cá nhân quy định đối tượng và căn cứ để xác định người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh trước khi nộp thuế thu nhập cá nhân. Sau đó, tại Thông tư số 87/2026 của Bộ Tài chính đã nêu rõ mức thu nhập đăng ký người phụ thuộc 2026 chính thức được nâng lên 3 triệu đồng/tháng (mốc cũ là 1 triệu đồng).
Đồng thời, các trường hợp được xác định là người phụ thuộc của người nộp thuế gồm con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ/chồng, con đủ 18 tuổi trở lên nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc là người khuyết tật, con đang học đại học, cao đẳng, trung học hoặc học nghề, vợ hoặc chồng, cha mẹ, cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng và người phụ thuộc không có khả năng lao động.
Người nộp thuế chú ý đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh trước khi nộp thuế thu nhập cá nhân
ẢNH: NGỌC THẮNG
Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc gồm những gì?
Thông tư số 87 hướng dẫn cụ thể về các hồ sơ chứng minh người phụ thuộc . Do đó, người nộp thuế có thể chuẩn bị đầy đủ, tránh mất thời gian đăng ký, đảm bảo quyền lợi của mình. Cụ thể, hồ sơ xác định người phụ thuộc là con của người nộp thuế là con đẻ, con nuôi thì cần bản chụp giấy khai sinh của con hoặc bản chụp quyết định việc nhận cha, mẹ, con hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền xác nhận mối quan hệ cha, mẹ với con và bản chụp thẻ căn cước của con trong trường hợp đã được cấp căn cước. Đối với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng, ngoài bản chụp giấy khai sinh của con thì cần bản chụp giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc các giấy tờ khác để chứng minh mối quan hệ với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng.
Đối với con từ đủ 18 tuổi trở lên là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con thì cần có thêm bản chụp giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự theo quy định hoặc bản chụp giấy xác nhận khuyết tật theo quy định. Trường hợp con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề, kể cả con từ đủ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông (tính cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12) thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con cần có thêm bản chụp thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học phổ thông hoặc học nghề.
Song song, hồ sơ xác định người phụ thuộc là vợ hoặc chồng của người nộp thuế gồm bản chụp thẻ căn cước và bản chụp giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng.
Đối với cha đẻ hay mẹ đẻ, hồ sơ cần có bản chụp thẻ căn cước của cha, mẹ và bản chụp giấy khai sinh của người nộp thuế; đối với cha nuôi, mẹ nuôi thì ngoài bản chụp thẻ căn cước của cha, mẹ cần có bản chụp quyết định công nhận/giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; đối với cha vợ, mẹ vợ hoặc cha chồng, mẹ chồng, hồ sơ gồm bản chụp thẻ căn cước của cha, mẹ; bản chụp giấy khai sinh của vợ hoặc chồng của người nộp thuế và bản chụp giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng do cơ quan có thẩm quyền cấp; Đối với cha dượng, mẹ kế thì cần có bản chụp thẻ căn cước; bản chụp giấy khai sinh của người nộp thuế; bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn hoặc giấy tờ khác chứng minh được mối quan hệ vợ chồng giữa cha dượng và mẹ đẻ của người nộp thuế hoặc giữa mẹ kế và cha đẻ của người nộp thuế do cơ quan có thẩm quyền cấp.
Đối với người phụ thuộc là cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng, hồ sơ cần có bản chụp thẻ căn cước, bảng kê khai về người phải trực tiếp nuôi dưỡng theo mẫu quy định, giấy tờ chứng minh mối quan hệ giữa người nộp thuế và người phụ thuộc và giấy tờ chứng minh người nộp thuế phải có nghĩa vụ nuôi dưỡng người phụ thuộc theo quy định (nếu có). Riêng người phụ thuộc là người không có khả năng lao động thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ tương ứng, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm giấy tờ chứng minh là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên xác định theo quy định của pháp luật.
Quy định hiện nay không khống chế số lượng người phụ thuộc nên người nộp thuế thu nhập cá nhân tự đăng ký số người phụ thuộc và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ như các trường hợp hướng dẫn nêu trên, có thể đăng ký trực tiếp với cơ quan thuế hoặc đăng ký thông qua tổ chức, cơ quan trả thu nhập. Lưu ý, mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm.