Ảnh minh họa
Bất chấp rủi ro an ninh gia tăng tại eo biển Hormuz sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran bùng phát, Tehran vẫn tiếp tục vận chuyển một lượng lớn dầu thô qua tuyến hàng hải chiến lược này, chủ yếu hướng đến Trung Quốc.
Theo ông Samir Madani, đồng sáng lập công ty theo dõi tàu chở dầu TankerTrackers, ít nhất 11,7 triệu thùng dầu thô của Iran đã được vận chuyển qua eo biển Hormuz từ sau ngày 28/2. Toàn bộ số dầu này được xác định đang trên đường tới Trung Quốc – thị trường tiêu thụ dầu lớn nhất của Tehran trong nhiều năm gần đây.
TankerTrackers sử dụng hình ảnh vệ tinh để theo dõi hoạt động của các tàu chở dầu, cho phép phát hiện những tàu đã tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) nhằm tránh bị theo dõi. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi nhiều tàu thuyền trong khu vực được cho là đã “biến mất” khỏi hệ thống giám sát sau khi Iran cảnh báo có thể tấn công các tàu đi qua tuyến đường thủy này.
Công ty dữ liệu vận tải biển Kpler cũng đưa ra ước tính tương tự, cho rằng khoảng 12 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát. Theo ông Nhway Khin Soe, nhà phân tích dầu thô tại Kpler, phần lớn số dầu này nhiều khả năng cuối cùng sẽ được chuyển đến Trung Quốc, dù việc xác định điểm đến cuối cùng của các tàu ngày càng khó khăn do các tàu thường xuyên thay đổi hành trình hoặc tắt tín hiệu theo dõi.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt toàn cầu. Tuy nhiên, lưu lượng tàu chở dầu qua khu vực này đã giảm mạnh trong thời gian gần đây do lo ngại rủi ro an ninh.
Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), chỉ trong chưa đầy hai tuần sau khi xung đột xảy ra, đã có 10 tàu thuyền ở trong hoặc gần eo biển Hormuz bị tấn công. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết các tàu chở dầu đi qua khu vực này “cần phải hết sức thận trọng”.
Trong bối cảnh đó, Iran cũng đang tìm cách đa dạng hóa các tuyến xuất khẩu dầu. Cảng đảo Kharg – cơ sở xuất khẩu dầu chủ lực của nước này – từ lâu xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu trước khi các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz .
Gần đây, Tehran đã nối lại hoạt động bốc dỡ dầu tại cảng Jask, nằm trên Vịnh Oman và ở phía nam eo biển Hormuz . Cảng này cho phép Iran xuất khẩu dầu mà không cần đi qua Hormuz . Theo TankerTrackers, một tàu chở dầu của Iran hiện đang bốc dỡ khoảng 2 triệu thùng dầu tại Jask – chỉ là lần thứ năm hoạt động này diễn ra trong vòng 5 năm qua.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng cơ sở này vẫn còn nhiều hạn chế. Việc bơm dầu lên một tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) tại Jask có thể mất tới 10 ngày, so với chỉ một đến hai ngày tại đảo Kharg, khiến hiệu quả hậu cần thấp hơn đáng kể.
Trong khi đó, Trung Quốc đang tăng tốc tích trữ dầu nhằm giảm thiểu rủi ro nguồn cung. Theo dữ liệu hải quan, nhập khẩu dầu thô của nước này trong hai tháng đầu năm đã tăng 15,8% so với cùng kỳ năm trước.