Khát vọng Gia Lai: Khi rừng và biển cùng cất cánh

Gia Lai , sau khi hợp nhất tỉnh Gia Lai và Bình Định cũ, hiện ra như một cánh tay vươn dài từ cao nguyên xuống Biển Đông. Nhận định của PGS-TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, không chỉ là một hình ảnh ẩn dụ giàu sức gợi, mà đang từng ngày trở thành hiện thực rõ nét trên những cung đường, trong từng sản phẩm du lịch và trong nhịp chuyển mình của vùng đất này.

Sự cộng hưởng giữa hai vùng địa lý - sinh thái tưởng chừng đối lập đã mở ra một không gian phát triển du lịch hoàn toàn mới. Ở đó, núi rừng và đại dương không đứng riêng lẻ, mà hòa quyện, bổ trợ và nâng đỡ lẫn nhau. Khi tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được đưa vào sử dụng, khoảng cách giữa Tây nguyên và Duyên hải Nam Trung bộ không chỉ được rút ngắn về địa lý, mà còn được xóa nhòa trong trải nghiệm du lịch, trong cảm nhận của du khách.

Trên dải không gian ấy, buổi sáng du khách còn đón làn sương mỏng trên Biển Hồ, lắng nghe tiếng cồng chiêng ngân vang giữa đại ngàn Kon Hà Nừng; đến buổi chiều đã có thể đứng trước Eo Gió, Kỳ Co, để gió biển mặn mòi cuốn đi mọi ưu phiền. Đó là hành trình liền mạch, giàu tương phản nhưng hài hòa đến lạ.

ẢNH: DŨNG NHÂN

"Lên rừng" - Bản hòa ca của thiên nhiên và di sản

Phần "lên rừng" của hành trình là một Gia Lai đậm chất nguyên sơ, hùng vĩ và sâu lắng. Vùng đất này sở hữu những giá trị sinh thái - văn hóa đặc biệt, mà tiêu biểu là Không gian văn hóa cồng chiêng Tây nguyên, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh từ năm 2005.

Biển Hồ mênh mang như "đôi mắt Pleiku", soi bóng mây trời cao nguyên. Miệng núi lửa Chư Đăng Ya trầm mặc giữa thảm đất bazan phì nhiêu. Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Vườn di sản ASEAN với gần 42.000 ha rừng nguyên sinh, nơi những tán rừng cổ thụ nối nhau bất tận… tất cả tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa dữ dội vừa nên thơ, vừa hoang sơ vừa đầy sức sống.

Chư Đăng Ya là điểm nhấn đặc biệt của du lịch Gia Lai . Miệng núi lửa hình phễu gần như hoàn hảo, rộng khoảng 700 m, sâu gần 100 m, qua hàng triệu năm được phủ đầy đất bazan màu mỡ. Mùa mưa, nơi đây khoác lên mình màu xanh sức sống của những nương ngô, ruộng dong riềng ngút ngàn. Cuối năm, cả ngọn núi bừng sáng trong sắc vàng hoa dã quỳ, trải dài như tấm thảm nắng, đẹp đến nao lòng. Không ngẫu nhiên khi năm 2018, tạp chí Daily Mail (Anh) xếp Chư Đăng Ya vào Top 10 ngọn núi lửa đẹp nhất hành tinh. Từ tiềm năng ấy, Gia Lai duy trì Lễ hội hoa dã quỳ - núi lửa Chư Đăng Ya nhiều năm liền, thu hút hàng vạn du khách.

ẢNH: THẢO THƯƠNG

Nằm trong Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh và Khu bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng được xem là "trái tim xanh" của Gia Lai . Kon Chư Răng mê hoặc du khách bằng hệ thống sông suối đan xen, 12 thác nước lớn cao từ 20 đến hơn 50 m. Trong đó, thác K50 - Hang Én được mệnh danh là "nàng tiên của rừng thiêng", từng được The Local Vietnam xếp hạng thứ 2 trong "Top 10 thác nước đẹp nhất Việt Nam" năm 2022.

Kon Ka Kinh lại là thế giới của sự sống hoang dã với hơn 1.700 loài thực vật và gần 900 loài động vật, nhiều loài quý hiếm. Mỗi bước chân vào rừng là một cuộc đối thoại thầm lặng với thiên nhiên - nơi du khách không chỉ "xem" mà còn "cảm", không chỉ đi qua mà còn "sống cùng" rừng.

ẢNH: DŨNG NHÂN

"Xuống biển" - Quy Nhơn và miền duyên hải quyến rũ

Nếu cao nguyên mang vẻ đẹp trầm mặc, thì phần "xuống biển" của Gia Lai mới lại rực rỡ, sôi động và đầy năng lượng. Vùng đất thuộc tỉnh Bình Định cũ này sở hữu bờ biển dài 134 km uốn lượn, hội tụ di sản văn hóa Champa, tinh thần Tây Sơn hào hùng và đời sống biển đảo giàu bản sắc.

Quy Nhơn, hai lần được vinh danh "Thành phố du lịch sạch ASEAN", là tâm điểm của hành trình. Kỳ Co trong veo như "Maldives Việt Nam". Eo Gió lộng gió với bình minh mê hoặc. Hòn Khô với con đường xuyên biển độc đáo chỉ hiện ra khi thủy triều rút. Ghềnh Ráng - Tiên Sa gắn với những vần thơ Hàn Mặc Tử, nơi sóng vỗ như lời thì thầm của biển… mỗi địa danh là một mảnh ghép làm nên bản sắc biển rất riêng.

ẢNH: DŨNG NHÂN

Gia Lai mới còn là vùng đất hội tụ dày đặc di sản văn hóa - lịch sử. Đó là hệ thống tháp Chăm với 8 cụm, 14 tháp còn hiện hữu. Đó là thành Đồ Bàn, kinh đô một thời của Vương quốc Champa. Đó là quê hương phong trào Tây Sơn với người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ, là cái nôi của tuồng, bài chòi, võ cổ truyền. Nghệ thuật bài chòi được UNESCO ghi danh năm 2017 càng làm dày thêm chiều sâu văn hóa cho du lịch biển đảo.

Không dừng lại ở thiên nhiên và di sản, Gia Lai mới đang mở ra những hướng đi mới cho du lịch. Các tour du lịch khoa học tại Trung tâm Khám phá khoa học Explora Science Quy Nhơn đang thu hút mạnh mẽ du lịch gia đình và giới trẻ. Song song đó là các tour khám phá Nước Mặn - nơi phôi thai chữ Quốc ngữ, Tiểu chủng viện Làng Sông - một trong ba nhà in chữ Quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam, các tour về Tây Sơn, võ thuật… làm giàu thêm chiều sâu lịch sử cho điểm đến.

Tư duy đột phá cho du lịch mũi nhọn

Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn khẳng định, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi là năm mở đầu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đây là năm bản lề, định hình mô hình phát triển và quỹ đạo tăng trưởng dài hạn của tỉnh Gia Lai trong bối cảnh cả nước bước vào kỷ nguyên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

ẢNH: ICISE

Theo ông Phạm Anh Tuấn, nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt của năm 2026 là tạo nền tảng để Gia Lai phấn đấu đạt tăng trưởng cao, tiến tới tăng trưởng hai con số. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh tập trung triển khai các nhiệm vụ mang tính đột phá, tạo dư địa cho bước "chuyển mình" mạnh mẽ. Trọng tâm là thúc đẩy chuyển đổi số gắn với đổi mới quản trị công; chuyển đổi xanh trong giao thông, du lịch, nông nghiệp và công nghiệp; phát triển kinh tế biển, logistics; thu hút đầu tư vào công nghệ cao, công nghiệp chế biến sâu và năng lượng tái tạo.

Du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn. Tỉnh đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá, phát huy thương hiệu "Quy Nhơn - thành phố sạch ASEAN, điểm đến du lịch hàng đầu thế giới"; đồng thời đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và nguồn nhân lực. Việc khai thác hiệu quả các đường bay tại Cảng hàng không Phù Cát và Cảng hàng không Pleiku được xem là chìa khóa kết nối Gia Lai với các trung tâm du lịch lớn trong và ngoài nước.

Theo ông Tuấn, Gia Lai tập trung phát triển du lịch biển, MICE, du lịch khoa học, sinh thái, văn hóa - lịch sử và du lịch cộng đồng; đồng thời thúc đẩy kinh tế ban đêm, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng có khả năng cạnh tranh. Các địa phương được yêu cầu rà soát, đề xuất không gian, khu vực phát triển du lịch phù hợp quy hoạch, nhằm thu hút đầu tư, hình thành các điểm đến và tuyến du lịch hấp dẫn.

Năm du lịch quốc gia 2026: Cú hích chiến lược

Năm 2025, du lịch Gia Lai ghi nhận 12,4 triệu lượt khách, doanh thu đạt 29.000 tỉ đồng. Đó là bước chạy đà quan trọng để địa phương tự tin đăng cai Năm Du lịch quốc gia 2026 với chủ đề "Gia Lai - Hội tụ bản sắc, lan tỏa xanh".

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Lịch, Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai , việc được lựa chọn đăng cai Năm Du lịch quốc gia mang ý nghĩa đặc biệt. Gia Lai là địa phương đầu tiên trong số 34 tỉnh, thành sau sắp xếp, sáp nhập được giao trọng trách này, trong bối cảnh vừa phải gồng mình khắc phục hậu quả nặng nề của bão số 13 và mưa lũ kéo dài suốt tháng 11.2025. Gian khó chồng chất, nhưng cũng chính từ thử thách ấy, ý chí vươn lên và khát vọng làm mới mình của Gia Lai càng trở nên rõ nét.

ẢNH: MAI ĐÀO

Năm Du lịch quốc gia 2026 được tỉnh xác định là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững. Trọng tâm không nằm ở việc "làm lớn" bằng mọi giá, mà ở cách đi đường dài: bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, di sản, sinh thái và cảnh quan; xây dựng một điểm đến thân thiện với môi trường, thông minh và giàu bản sắc. Từ đại ngàn Kon Hà Nừng hùng vĩ đến miền biển nắng gió, những trục văn hóa - du lịch đa dạng đang dần được kết nối, mở ra một bản đồ trải nghiệm liền mạch, mới mẻ cho du khách trong và ngoài nước.

Điều đáng chú ý là Năm Du lịch quốc gia không chỉ dừng lại ở chuỗi sự kiện quy mô. Gia Lai coi đây là "cánh cửa" để mở rộng liên kết vùng, liên vùng và liên quốc gia. Chủ động bắt tay với các địa phương lân cận, phát huy thế mạnh bổ trợ lẫn nhau, tỉnh hướng tới hình thành những hành trình du lịch xuyên suốt từ núi rừng đến biển cả, từ di sản văn hóa đến nhịp sống hiện đại. Qua đó, năng lực cạnh tranh được nâng lên, thương hiệu du lịch Việt Nam nói chung và Gia Lai nói riêng dần khắc họa rõ nét hơn trên bản đồ du lịch thế giới.

Bà Nguyễn Thị Thanh Lịch cho biết, sau thiên tai, tỉnh Gia Lai nhanh chóng huy động nguồn lực khắc phục hậu quả, cải tạo cảnh quan, chỉnh trang đô thị, bảo đảm hạ tầng an toàn cho du khách. Các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với Cục Du lịch quốc gia Việt Nam và Bộ VH-TT-DL để hoàn thiện đề án, triển khai chương trình hành động theo tinh thần "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm và rõ hiệu quả. Cách làm bài bản ấy cho thấy quyết tâm biến Năm Du lịch quốc gia thành cú hích thực chất, chứ không phải một chiến dịch ngắn hạn.

Gia Lai cũng mạnh dạn nâng tầm các lễ hội, sự kiện văn hóa - nghệ thuật truyền thống lên quy mô quốc gia, quốc tế; tăng cường liên kết với các hãng lữ hành lớn; đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá; từng bước hình thành phố đêm, không gian trưng bày và trải nghiệm sản phẩm đặc trưng. Văn hóa vì thế không chỉ được gìn giữ như một giá trị tinh thần, mà còn được nhìn nhận là nguồn lực kinh tế quan trọng, gắn với công nghiệp văn hóa, thể thao và du lịch.

Theo kế hoạch, lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 sẽ diễn ra vào ngày 31.3, với chuỗi hoạt động kéo dài suốt năm. Mục tiêu đặt ra là đón 15 triệu lượt khách, đạt doanh thu từ 35.000 - 40.000 tỉ đồng. Sáu chuỗi sự kiện lớn cùng hơn 100 hoạt động, từ "Gia Lai - Ngày mới", "Gia Lai - chạm nhịp cồng chiêng" đến Lễ hội hoa dã quỳ Chư Đăng Ya,… hứa hẹn tạo nên một năm hội rộn ràng, đậm đà bản sắc và giàu cảm xúc.

Từ đại ngàn xanh thẳm đến biển xanh lộng gió, từ di sản ngàn đời đến nhịp sống đương đại, Gia Lai đang bước vào năm bứt phá của du lịch. Không chỉ bằng tiềm năng sẵn có, mà bằng tầm nhìn dài hạn, những hành trình được kết nối và một khát vọng lan tỏa xanh cho tương lai. Với Gia Lai , Năm Du lịch quốc gia 2026 không chỉ là một sự kiện, mà là lời mời gọi dịu dàng gửi đến du khách: Hãy đến, lắng nghe đại ngàn kể chuyện và cùng sẻ chia một hành trình xanh, bền vững.