Lần đầu trong lịch sử, Campuchia chuẩn bị đưa một sản vật sang Trung Quốc

Campuchia xuất khẩu chính ngạch tổ yến sang Trung Quốc trong quý 1/2026 được xem là bước ngoặt quan trọng đối với ngành nông sản nước này, đồng thời mở ra những thay đổi đáng chú ý trên thị trường tổ yến khu vực.

Phát biểu ngày 6/2, Đại sứ Trung Quốc tại Campuchia Wang Wenbin cho biết kế hoạch đưa tổ yến Campuchia vào thị trường Trung Quốc từ năm 2026 là tín hiệu tích cực cho hợp tác thương mại song phương, đặc biệt trong lĩnh vực nông sản giá trị cao.

Hiện Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Campuchia (MAFF) đã lựa chọn 6 cơ sở nuôi yến trong tổng số gần 1.000 nhà yến để tham gia giai đoạn đầu, phối hợp hoàn thiện thủ tục với cơ quan hải quan Trung Quốc.

Ông Suy Kokthean, Chủ tịch Hiệp hội Yến Khmer (KSA), cho biết đây là lần đầu tiên tổ yến Campuchia được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Tuy nhiên, thời điểm xuất khẩu cụ thể vẫn chưa được xác nhận do các doanh nghiệp đang gặp vướng mắc trong quy trình đăng ký trực tuyến cũng như chưa rõ chi phí liên quan.

Theo ông, việc hoàn tất thủ tục đòi hỏi phải có mã số định danh cho từng nhà yến và quy trình xác nhận từ cơ quan quản lý, khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian làm quen.

Trước khi có cơ chế xuất khẩu chính thức, phần lớn tổ yến Campuchia được tiêu thụ thông qua đường tiểu ngạch, chủ yếu sang Việt Nam rồi tiếp tục đi Trung Quốc, làm phát sinh tình trạng thất thu thuế. Do đó, việc mở cửa xuất khẩu chính ngạch được kỳ vọng giúp minh bạch hóa thương mại và nâng giá trị sản phẩm.

Không chỉ nhắm tới Trung Quốc, Hiệp hội Yến Khmer cũng đặt mục tiêu đa dạng hóa thị trường. Các điểm đến tiềm năng được nhắc tới gồm Đài Loan, Hồng Kông và Singapore — những nơi có nhu cầu tiêu thụ tổ yến cao và ổn định. Dù vậy, Trung Quốc vẫn được đánh giá là thị trường lớn nhất, đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển ngành.

Về giá trị thương mại, tổ yến thô của Campuchia hiện dao động 300–450 USD/kg tùy chất lượng (4,7-11,6 triệu đồng/kg), trong khi sản phẩm đã qua chế biến có thể đạt 900–1.000 USD/kg (23,3-26 triệu đồng/kg). Khoảng chênh lệch lớn này thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu để gia tăng lợi nhuận.

Cơ sở pháp lý cho hoạt động xuất khẩu đã được thiết lập sau chuyến thăm Campuchia của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 4/2025. Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai nước đã ký 37 biên bản ghi nhớ, trong đó có thỏa thuận cho phép Campuchia xuất khẩu tổ yến , sầu riêng và cá sấu non sang Trung Quốc.

Hiện Campuchia có khoảng 3.000–3.500 nhà yến đang hoạt động, nhưng mới khoảng 700 cơ sở đăng ký chính thức. Dư địa mở rộng vì thế còn rất lớn nếu quy trình chuẩn hóa được đẩy nhanh.

Việc Campuchia gia nhập sân chơi xuất khẩu chính ngạch cũng khiến cạnh tranh khu vực gia tăng, bên cạnh các nguồn cung lớn như Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Tuy nhiên, nhu cầu tiêu thụ tổ yến tại Trung Quốc vẫn tăng mạnh, mở ra cơ hội cho các nước sản xuất — trong đó có Việt Nam — nếu kịp thời chuẩn hóa vùng nuôi, truy xuất nguồn gốc và nâng tỷ lệ chế biến sâu để gia tăng lợi thế.