Từng bị coi là rào cản lớn nhất khiến người tiêu dùng e ngại chuyển sang xe điện , hạ tầng trạm sạc tại Mỹ đang chứng kiến một cuộc đổ bộ quy mô lớn từ những cái tên không ai ngờ tới: từ Starbucks, Walmart cho đến các chuỗi cửa hàng ăn nhanh như Taco Bell.
Đây không chỉ là câu chuyện về môi trường, mà là một chiến lược kinh doanh thực dụng: Biến thời gian chờ sạc thành thời gian mua sắm và tiêu dùng.
Bài toán "con gà và quả trứng" đang tìm lời giải
Trong một thời gian dài, thị trường xe điện Mỹ rơi vào vòng xoáy luẩn quẩn. Người dùng ngại mua xe vì thiếu trạm sạc, còn các nhà đầu tư lại e ngại lắp trạm vì lượng xe trên đường chưa đủ lớn để sinh lời. Theo tờ Financial Times (FT), tâm lý "lo âu về phạm vi di chuyển" (range anxiety) vẫn hiện hữu khi mạng lưới trạm sạc công cộng hiện có chưa tới 77.000 điểm, con số khiêm tốn so với hơn 145.000 trạm xăng truyền thống.
Tuy nhiên, cục diện đang thay đổi nhanh chóng. Tính đến đầu năm 2026, Mỹ đã có khoảng 236.000-238.000 cổng sạc công cộng, phân bổ tại hơn 77.000 địa điểm trên toàn quốc. Điều đáng nói là sự trỗi dậy mạnh mẽ của các doanh nghiệp tư nhân trong việc tích hợp trạm sạc vào hệ sinh thái kinh doanh sẵn có.
Tại hội nghị ICSC New York năm 2025, các chuyên gia bán lẻ đã từng khẳng định: "Sự tiện lợi vẫn là động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy hành vi khách hàng".
Trong bối cảnh người lao động dần quay lại văn phòng, nhu cầu về những trải nghiệm mua sắm không ma sát (frictionless) trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Việc lắp đặt trạm sạc EV tại các trung tâm thương mại hay cửa hàng tiện lợi chính là cách để các doanh nghiệp "đón lõng" khách hàng trên lộ trình di chuyển của họ.
Ông Daniel Segal, Phó Chủ tịch phát triển kinh doanh của Simon Property Group, nhận định rằng trạm sạc không chỉ là một tiện ích đi kèm, mà là một mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng cực cao.
"Chúng tôi muốn tạo ra một nơi mà khách hàng lái xe điện đến, dùng bữa, mua sắm và 'sạc lại' chính bản thân mình trong khi chiếc xe đang được nạp năng lượng", ông Segal chia sẻ.
Đáng chú ý, tệp khách hàng sở hữu xe điện thường là những người có thu nhập cao. Theo khảo sát năm 2025 của Plug In America, có tới 50% tài xế EV tại Mỹ sở hữu mức thu nhập hộ gia đình hàng năm từ 100.001 USD đến 250.000 USD. Đây chính là "miếng bánh" béo bở mà bất kỳ nhà bán lẻ nào cũng thèm muốn.
Hãng tin Reuters trích dẫn báo cáo của Consumer Reports chỉ ra rằng, việc lắp đặt trạm sạc giúp các nhà bán lẻ tăng lưu lượng khách ghé thăm trung bình 4% và thúc đẩy doanh thu thêm 5%. Hiện tại, tỷ lệ phủ sóng trạm sạc vẫn còn dư địa rất lớn: cứ 14 cửa hàng bán lẻ lớn (big box stores) mới có 1 trạm sạc, và tỷ lệ này ở các cửa hàng bách hóa chỉ là 1/40.
Nhiều ông lớn đã nhanh chóng nhập cuộc để chiếm lĩnh vị thế như IKEA đã lắp đặt 322 trạm sạc tại 54 cửa hàng ở Mỹ và dự kiến bổ sung thêm 500 trụ sạc nhanh. Walmart, Kroger, Whole Foods và Albertsons cũng đang chạy đua thiết lập mạng lưới riêng.
Các chuỗi khách sạn từ bình dân đến cao cấp như Marriott, Hyatt, Holiday Inn hay thậm chí là Motel 6 đang mở rộng dịch vụ sạc miễn phí hoặc dịch vụ đỗ xe sạc cho khách lưu trú.
Thế rối Starbucks, McDonald’s và Taco Bell đang biến các điểm dừng chân của mình thành những "hub" năng lượng, nơi khách hàng có thể nhâm nhi một ly latte hoặc ăn một chiếc burger trong 20-30 phút chờ sạc nhanh.
Ngay cả những "gã khổng lồ" dầu khí như BP, Shell hay Chevron cũng không đứng ngoài cuộc chơi. Họ đang nỗ lực chuyển đổi các trạm xăng truyền thống thành các trung tâm sạc tiện ích hoạt động 24/7, có bảo vệ, dịch vụ ăn uống và wifi chất lượng cao. Mục tiêu là xóa tan cảm giác "chờ đợi" mệt mỏi của tài xế EV.
Tạm nghỉ
Tuy nhiên, con đường này không trải đầy hoa hồng. Những thách thức về chi phí lắp đặt, vận hành và tính kinh tế trên mỗi đơn vị (unit economics) vẫn đang khiến nhiều startup trong ngành điêu đứng.
Cổ phiếu của các mạng lưới sạc lớn như EVgo hay ChargePoint đã bốc hơi hơn 90% giá trị so với thời điểm chào sàn năm 2021. Ngay cả Elon Musk cũng từng gây sốc khi sa thải toàn bộ bộ phận Supercharger của Tesla dưới áp lực cắt giảm chi phí.
Dẫu vậy, giới chuyên gia nhìn nhận đây là một giai đoạn "tạm nghỉ" cần thiết để thị trường sàng lọc và định hình lại. Giống như bong bỏng dotcom cuối thập niên 90 đã đặt nền móng cho các đế chế thương mại điện tử sau này, cuộc đua hạ tầng trạm sạc hiện nay đang xây dựng "xương sống" cho nền kinh tế không phát thải trong tương lai.
Đối với các doanh nghiệp Mỹ, việc lắp đặt trạm sạc EV không còn là một lựa chọn "có thì tốt", mà đang trở thành một khoản đầu tư chiến lược. Khi xe điện trở nên phổ biến hơn, những địa điểm thiếu hạ tầng sạc sẽ tự đánh mất lợi thế cạnh tranh và bị gạt ra khỏi lộ trình di chuyển của tệp khách hàng có chi tiêu cao nhất thị trường.
Như ông Emil Henry, CEO của Tiger Infrastructure, đã nhận định: "Trong cuộc đua giành giật hạ tầng sạc EV, sẽ có kẻ thắng người thua khi thị trường bắt đầu phân loại đâu là địa điểm lý tưởng, tốc độ chấp nhận của người dùng và công nghệ sạc tối ưu nhất."
*Nguồn: FT, Reuters, The Verge